Milieuorganisaties bezorgd over werving informanten door politie

Milieuclubs maken zich grote zorgen over de werving van informanten in de klimaatbeweging. Ze willen daarover in gesprek met het kabinet.

Actievoerders bij het hoofdkantoor van Shell. Milieudefensie en zes andere organisaties stellen de oliemaatschappij aansprakelijk voor klimaatschade.
Actievoerders bij het hoofdkantoor van Shell. Milieudefensie en zes andere organisaties stellen de oliemaatschappij aansprakelijk voor klimaatschade. Foto Koen van Weel/ANP

Milieuorganisaties Greenpeace, Milieudefensie en Fossielvrij NL willen met de ministers Grapperhaus (Justitie, CDA) en Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) in gesprek over de werving door de politie van informanten in de klimaatbeweging. De organisaties schrijven aan de ministers zich hierover „ernstige zorgen te maken”. NRC berichtte woensdag over die pogingen tot recrutering.

Grapperhaus en Ollongren zijn aangeschreven omdat zij politiek verantwoordelijk zijn voor de politie en de AIVD. De drie organisaties vertegenwoordigen, opgeteld, ongeveer een half miljoen leden, contribuanten en sympathisanten.

NRC schreef over de benadering van te nminste vijf klimaatactivisten van FossielVrij NL, Code Rood en Extinction Rebellion door de politie, dit in een poging hen te werven als informant. De activisten stapten naar NRC en publiceerden een open brief.

Hoewel zij zelf aanvankelijk dachten dat de AIVD achter de actie zat, wees onderzoek van NRC uit dat het waarschijnlijk een politie-inlichtingendienst (DRIO) het initiatief heeft genomen. Die onderzoekt dreigingen voor de openbare orde. Bij veel van de recente acties van klimaatactivisten kwam het verkeer tijdelijk stil te liggen of werden gebouwen van bijvoorbeeld Shell en Gasunie geblokkeerd. Bij acties in de havens van Amsterdam en Rotterdam werd de kolenoverslag bezet.

Lees meer over het werven van informanten door de politie

Vreedzaam

Volgens de drie genoemde milieuorganisaties, gaat het om „vreedzaam protest”. De overheid „heeft de plicht dat zo optimaal mogelijk te faciliteren.” Diezelfde overheid „doet er daarom goed aan om mensen die erbij betrokken zijn open en transparant tegemoet te treden”, aldus Greenpeace, Milieudefensie en Fossielvrij NL. „Het genoemde handelen van de politie lijkt van een geheel andere opvatting te getuigen.”

Volgens Femke Sleegers, een van de benaderde activisten, is „geweldloos protest, ook in de vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid, een onmisbaar ingrediënt voor een gezonde democratie. De minister zou ons daarom moeten omarmen in plaats van te criminaliseren.”

Sleegers, betrokken bij Fossielvrij NL, reageert ook kritisch op de brief die minister Grapperhaus deze week aan de Tweede Kamer schreef over de kwestie. Daarin bevestigde de bewindsman het optreden van de politiedienst niet. Wel beschreef hij het „wettelijke kader” dat het de politie mogelijk maakt om „heimelijk” inlichtingen te verwerven als de openbare orde wordt bedreigd.

Ernstige openbare ordeverstoring

Sleegers schrijft in een reactie: „In de jurisprudentie rond demonstratierecht duikt een duidelijk beeld op over wat er onder ‘ernstige openbare ordeverstoringen’ mag worden verstaan. En dan heb je het over ‘regens bakstenen’ en ‘molotovs’. Niet over een paar minuten overlast voor het verkeer of een bedrijf waarvan de werknemers een dag thuis moeten werken. Als de minister meent dat ‘ernstige openbare ordeverstoringen’ het werven van informanten legitimeert, dan had daar in deze context geen toestemming voor gegeven mogen worden.”

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Hoe de politie informanten werft onder klimaatactivisten
U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.