Greenpeace eist dat kolencentrales alleen nog houtsnippers met FSC-label stoken

Kort geding Milieuorganisatie Greenpeace wil vier kolencentrales via de rechter dwingen duurzamer hout te gebruiken.

Kolencentrale Eemshaven.
Kolencentrale Eemshaven. Foto Kees van de Veen

„We willen allemaal wel onze lichten laten branden.” Namens de kolencentrales verdedigde advocaat Toni van Hees donderdag in de Amsterdamse rechtbank tussen de bedrijven door hun bestaansrecht. Als kolencentrales houtsnippers meestoken, voegde hij toe, is dat duurzaam. „Biomassa is circulair.”

Daarmee raakte de advocaat de kern van het kort geding dat Greenpeace heeft aangespannen tegen de drie eigenaren van Nederlandse kolencentrales. Via een kort geding eiste de milieuorganisatie donderdag voor vier kolencentrales een verbod op de bijstook van hout dat direct uit bossen geoogst of gekapt is, tenzij het een FSC-keurmerk heeft.

Al vijf jaar schuurt het tussen de energiebedrijven en de milieubeweging over het bijstoken van biomassa. Vier van de vijf Nederlandse kolencentrales verstoken houtsnippers (‘pellets’) of willen daarmee dit jaar beginnen. De overheid heeft de energiebedrijven RWE, Uniper en Engie daarvoor in de komende jaren in totaal 3,6 miljard euro subsidie toegezegd, op voorwaarde dat die houtsnippers duurzaam zijn. Want dat is mogelijk, maar de productie in landen als de VS, Rusland of de Baltische staten kan bij gebrek aan controle ook gemakkelijk leiden tot schade aan natuur en klimaat.

In 2013 besloten de milieubeweging en de eigenaren van centrales afspraken te maken over duurzame biomassa. Die afspraken kwamen er. Maar er trad veel vertraging op, en het leidde al eerder tot conflicten. Vorig jaar was er een geschil over het al of niet certificeren van zaagsel.

Bij dit nieuwe dispuut eindigden de partijen zelfs voor de rechter. Het gaat over een complex deel van de controle op die biomassa. Volgens de centrale-eigenaren gaat het over „één geval” waarover „onduidelijkheid” bestaat. Greenpeace echter spreekt over handelen dat „rechtstreeks in strijd” is met de eerdere afspraken.

Lees ook: Energie uit zaagsel, hoe duurzaam is dat?

Er bestaan inmiddels wettelijke eisen waaraan hout voor bijstook in kolencentrales moet voldoen. Dat systeem is echter nog niet helemaal af, met name omdat er onenigheid is over de zogeheten ‘bovenwettelijke duurzaamheidseisen’.

Daarbij gaat het om de sociale kant van het bosbeheer, zoals de waarde van het bos voor inheemse volken. Minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) besloot dat in 2019, vanwege de opgelopen vertraging, nog de twee bekendste houtkeurmerken gebruikt mogen worden: FSC en PEFC.

Greenpeace vindt PEFC onvoldoende, zegt beleidsmedewerker Wolfgang Richert. „PEFC noem ik altijd het ‘industriekeurmerk’. Het is op veel punten te zwak.”

Te weinig controlewaarborg

Op de achtergrond speelt mee dat de milieubeweging vreest dat het controlesysteem dat de afgelopen jaren is ingesteld, te weinig waarborgen biedt. Er is nog weinig gelegenheid geweest om dat systeem voor de bijgestookte houtsnippers te toetsen. Energiebedrijven rapporteren aan het eind van het jaar. Alleen de Amercentrale van RWE in Geertruidenberg was al eind 2018 begonnen.

De milieuorganisaties en de energiebedrijven zijn met horten en stoten nog in gesprek over een ‘toetsingsprotocol’ voor de sociale duurzaamheidseisen, bleek tijdens de zitting. Nadat de rechter zich hardop afvroeg of het dan niet beter zou zijn als de partijen nog even „samen in een hok” zouden gaan zitten, besloot hij dat er toch een vonnis komt. De uitspraak is over twee weken.

Aanvulling 4 juli: De kolencentrales mogen doorgaan met het verstoken van houtsnippers, ook al is nog niet alles geregeld rond de duurzaamheidseisen. Dat oordeelde de rechter donderdag. De rechter vindt het te ver gaan om het bijstoken van hout aan banden te leggen zolang het meningsverschil voortduurt. De rechter woog mee dat de energiecentrales bij een verbod mogelijk extra steenkool gaan stoken, wat nadelig is voor het klimaat. Volgens de rechter heeft Greenpeace „ten onrechte” de geschillenprocedure niet doorlopen. Na de uitspraak meldde de milieuorganisatie dat die procedure nu is opgestart.

Correctie 21 juni: De naam van Greenpeace-medewerker Wolfgang Richert was verkeerd gespeld. Dat is hier aangepast.