Opinie

Laat onderwijsmanagers zelf digitale vaardigheden leren

Onderwijsblog Leidinggevenden weten weinig van de digitale revolutie en zijn dus een gemakkelijke prooi voor commerciële partijen in automatisering en e-learning, schrijft Tjip de Jong.

Foto Adam Berry/EPA

Vorige week ontmoette ik een mbo-onderwijsmanager die me trots vertelde dat hij nog nooit van zijn leven een e-learning had gevolgd. Gek genoeg gaf hij leiding aan verschillende opleidingen die de komende jaren massaal gaan inzetten op het digitaliseren van hun opleidingsaanbod. Met een digitaal portfolio via een app, online-trainingen programmeren en natuurlijk ook e-learning! Hij vertelde stellig dat het niet zo veel uitmaakt waar je leiding aan geeft, maar in zijn ogen zag ik vooral twijfel en ongemak.

De week erna woonde ik een presentatie bij van een jonge leerkracht die vol passie vertelde over een cursus programmeren en coderen voor studenten. De meeste leidinggevenden zaten met open mond te luisteren. Er werd tijdens een korte oefening programmeren ongemakkelijk gelachen, soms werden nerveuze blikken uitgewisseld als een op een pc uitgevoerde opdracht fout bleek te zijn. De vrouw naast me fluisterde blozend dat het haar al grote moeite kostte om e-mail op haar smartphone te ontvangen. Hoe moet dat nou met onze digitale revolutie? Het werd mij algauw duidelijk. We kunnen ons zorgen maken over onze concurrentiepositie als we niet meer inzetten op ict, maar ligt het antwoord niet gewoon bij onderwijskundig leiderschap dat meegaat met zijn tijd in plaats van te blijven hangen in het verleden?

Kun je dan wel leidinggeven?

Meer aandacht voor computational thinking, ict-vaardigheden, programmeren, coderen en mediawijsheid. Tal van nieuwe perspectieven op leren, samenwerken en lesgeven komen op ons onderwijs af. Ik kan me ook best voorstellen dat er nieuwe beroepsopleidingen bij komen waar we nu nog geen weet van hebben. De meeste leidinggevenden in het onderwijs hebben weinig kaas gegeten van deze digitale revolutie. Er zijn vast uitzonderingen, maar bij het gros van hen gaat de kennis niet veel verder dan het beheren van een digitale agenda of het werken met een gedeelde harde schijf. De spannende vraag is natuurlijk of je dan wel leiding kunt geven aan een school die het moet hebben van deze kennis en expertise. En of het mogelijk is deze transformatie in de school te begeleiden.

Er is een ander argument dat het achterblijven op het gebied van ict-vaardigheden zorgelijk maakt. Steeds meer externe partijen proberen zeer opgewekt allerlei e-learning-, digitaleportfoliosystemen en programmeertools aan scholen te slijten. De ene ‘tool’ kan nog meer dan de andere. Volgens deze marktleiders is het een kwestie van installeren en ‘het werkt’. Helaas blijkt dit in de praktijk zelden het geval. Veel scholen overzien de consequenties van dit soort ict-keuzes niet of nauwelijks. Zo kan het gebeuren dat digitale systemen door elkaar heen beginnen te lopen, te complex worden of op den duur niet meer goed functioneren vanwege gebrekkige updates. Het wordt algauw een soepzooitje – met de student als slachtoffer.

Hoog tijd om hier verandering in te brengen! Ik stel voor om eerst alle leidinggevenden in het onderwijs 21ste-eeuwse digitale vaardigheden bij te brengen, voordat we ons op studenten en kinderen richten. Laten we een hoge norm voor alle onderwijsmanagers vaststellen, mogelijk inclusief stageperiode bij softwarebedrijven. Ik denk dat deze partijen hier met de juiste politieke druk best voor openstaan. Als deze leiders de vaardigheden tot in de puntjes beheersen, richten we ons op de leerkrachten en vervolgens op de kinderen die kiezen voor het beroepsonderwijs. Een klassieke veranderaanpak, die verrassend goed kan uitpakken.

Tjip de Jong is zelfstandig onderzoeker, docent en adviseur leren en ontwikkelen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.