Groei Amsterdam geremd door verduurzaming, vergrijzing en huizenprijzen

Economie

Tata Steel, IJmuiden. „Verduurzaming zal een grote invloed hebben op de lokale economie, op bedrijven als Tata Steel en Schiphol en op het Westelijk Havengebied.”
Tata Steel, IJmuiden. „Verduurzaming zal een grote invloed hebben op de lokale economie, op bedrijven als Tata Steel en Schiphol en op het Westelijk Havengebied.” Foto Koen van Weel/ANP

De regio Amsterdam blijft ook de komende jaren economisch groeien, maar de grenzen komen in zicht. Onder meer de vergrijzing, het verduurzamingsvraagstuk en de stijgende prijzen op de lokale woningmarkt spelen de economische groei parten.

Dat staat in het rapport Economische Verkenningen Metropoolregio Amsterdam, dat jaarlijks wordt uitgebracht door TNO, NEO Observatory en de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). De Amsterdamse economie groeide voor het zesde jaar op rij. Maar terwijl de economie in de regio in 2018 nog met 3,4 procent groeide, zal die groei dit jaar afnemen tot 2,8 en volgend jaar tot 2,3 procent.

Daarmee groeien Amsterdam en omstreken op economisch gebied nog altijd harder dan het Nederlandse gemiddelde. Volgens het CPB ligt de economische groei van Nederland de komende twee jaar gemiddeld 1 procentpunt lager.

Toch zitten we op „een kantelpunt”, zegt Henri de Groot, hoogleraar regionaal economische dynamiek aan de VU en een van de auteurs. „Deze regio heeft zich de afgelopen 25 jaar economisch geweldig ontwikkeld. Maar de manier waarop dat is gebeurd, kunnen we voor de komende 25 jaar niet kopiëren.”

Lees ook: Is de huizengekte in Amsterdam voorbij?

Daarmee doelt De Groot onder andere op de duurzaamheidstransitie die de komende jaren zal moeten plaatsvinden en op de vergrijzing van de bevolking. „Verduurzaming zal een grote invloed hebben op de lokale economie, op bedrijven als Tata Steel en Schiphol en op het Westelijk Havengebied. De groei van de afgelopen jaren moeten we daar nu in investeren.” Dat gaat volgens De Groot de komende jaren ten koste van economische groei.

Werkloosheid ‘uitzonderlijk laag’

De groei wordt verder geremd door een afnemende arbeidsproductiviteit. „De beroepsbevolking wordt ouder, en oudere mensen zijn nou eenmaal minder productief”, zegt De Groot. Er zijn weinig alternatieven, zo blijkt uit het rapport. De werkloosheid in de regio is „uitzonderlijk laag” met een percentage van 4 procent. Werklozen zijn vrijwel alleen mensen die tussen twee banen inzitten, of mensen die kampen met structurele werkloosheid. „De arbeidsparticipatie zit tegen de bovengrens aan”, zegt De Groot.

Dat komt onder meer door de toename van het aantal banen – in 2018 52.000 banen. Dit en komend jaar komen er volgens het rapport nog eens 57.000 banen bij. TNO, NEO Observatory en de VU schrijven dat hierdoor het tekort in verschillende sectoren zal oplopen, vooral in de zorg en in het onderwijs.

Foto Koen Suyk/ANP

De vergrijzing in Amsterdam en omstreken wordt versterkt door de lokale woningmarkt. Huizenprijzen zijn zo hoog dat starters en gezinnen de regio uittrekken. „We zien voor het eerst sinds de jaren 80 meer Nederlanders hier wegtrekken dan hier naartoe verhuizen,” zegt De Groot. Dat de bevolking desondanks is gegroeid – in 2018 met 0,9 procent tot 2,5 miljoen mensen – is vooral te danken aan buitenlandse immigratie. De realisatie van nieuwe woningen blijft daarbij achter, mede door relatief te weinig investeringen in nieuwbouw, waardoor prijzen verder stijgen.

Moeten Amsterdam en omstreken zich nu zorgen maken? „Het is belangrijk dat we aan de slag gaan met verduurzaming, en we moeten ook blijven opletten dat de economische groei niet ongelijk wordt verdeeld”, zegt De Groot. „Maar veel is afhankelijk van hoe de wereldeconomie zich ontwikkelt. En laten we niet vergeten dat dit een van de meest welvarende regio’s van een van de meest welvarende landen van de wereld is.”