Opinie

De wereld mag niet vergeten wat Rusland heeft gedaan

MH17

Commentaar

Het is geen geringe stap dat het Joint Investigative Team (JIT) woensdag bekendmaakte vier verdachten te vervolgen voor betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17 van Malaysia Airlines. Vijf jaar na deze laffe aanval met zwaar Russisch materieel, een boek-raket, zeggen de opsporingsautoriteiten voldoende bewijs te hebben tegen drie Russen en één Oekraïner. Zij worden verdacht van medeplegen van moord op 298 mensen aan boord van de Boeing 777 die op 17 juli 2014 boven Oost-Oekraïne werd neergeschoten.

Het JIT houdt de Russische Federatie verantwoordelijk voor deze misdaad en zegt over voldoende bewijzen te beschikken om de nu aangewezen verdachten te koppelen aan opdrachtgevers in Moskou. De strafrechtelijke vervolging is nu formeel in gang gezet, ook met het doen uitgaan van opsporingsbevelen, en zal op 9 maart 2020 uitmonden in een proces in de extra beveiligde rechtszaal van de Haagse rechtbank op de luchthaven Schiphol. En dat is goed.

Het Openbaar Ministerie koestert geen illusies dat de verdachten dan ook werkelijk voor het hekje zullen staan. Maar in Nederland kunnen verdachten ook bij verstek worden veroordeeld. Dat heeft een symbolische waarde voor het herstel van de geschokte rechtsorde, maar voor verdachten heeft het ook de praktische consequentie dat zij in hun bewegingsvrijheid zullen worden beperkt. Het belang van een veroordeling is natuurlijk ook groot voor de nabestaanden die hun familieleden en geliefden hebben verloren.

Woensdag was in de afwikkeling van het MH17-drama ook om een andere reden gedenkwaardig. Nederland verklaarde in aansluiting op de vervolgingsbeslissing van het OM verdere diplomatieke stappen genomen te hebben tegen de Russische Federatie. Behalve strafrechtelijk heeft het neerhalen van een burgerluchtvaartvliegtuig ook volkenrechtelijke consequenties. Een jaar geleden al maakten Nederland en Australië bekend de Russische Federatie aansprakelijk te stellen voor het neerhalen van vlucht MH17. Volgens internationale verdragen over de burgerluchtvaart, die ook Rusland heeft ondertekend, heeft het land de plicht mee te werken aan onderzoek. Maar Rusland heeft het onderzoek juist actief tegengewerkt.

Welke stappen Nederland nu precies doet tegen de Russische Federatie maakte het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer niet bekend. Maar het zou in de rede liggen als de JIT-landen, Nederland, Australië, België, Maleisië en Oekraïne, ook volkenrechtelijke stappen nemen tegen Rusland bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag.

Daarnaast hebben 380 nabestaanden, zoals internationaal recht-specialist Marieke de Hoon recent schreef in Clingendael Spectator, een klacht ingediend tegen Rusland bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Vorige maand meldde premier Mark Rutte (VVD) dat Nederland zich daarachter schaart. En dat is terecht.

Want de verwachtingen dat Rusland zich iets zal aantrekken van mogelijke veroordelingen zijn niet hoog gespannen. Toch blijft het van het grootste belang dat de waarheid omtrent het neerhalen van vlucht MH17 overal verteld blijft worden. Al was het maar omdat Moskou met ontkenningen en complottheorieën probeert te ontkomen aan zijn aansprakelijkheid. En dat kan niet worden aanvaard. Vijf jaar zijn verstreken en berechting zal nog wat meer tijd vergen. Maar de ernst van deze misdaad mag niet vervagen