Onderzoeksraad: controle op voedselveiligheid in Nederland schiet tekort

De Onderzoeksraad voor Veiligheid concludeert dat voedselveiligheidsrisico’s niet altijd worden gezien of te laat worden ontdekt. Mensen kunnen daardoor onnodig ziek worden.

Een werknemer van de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA) inspecteert een restaurant.
Een werknemer van de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA) inspecteert een restaurant. Foto David van Dam

De manier waarop de voedselveiligheid in Nederland gecontroleerd wordt, schiet tekort. Risico’s worden niet of pas te laat ontdekt, doordat ze niet gestructureerd in kaart worden gebracht en beoordeeld. Daardoor kunnen mensen onnodig ziek worden, schrijft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in een donderdag verschenen rapport.

Bedrijven en de overheid worden op dit moment te vaak overvallen door nieuwe risico’s omtrent voedselveiligheid. De zogenoemde risicobepalingen zijn namelijk vooral gebaseerd op risico’s uit het verleden, waardoor er slechts „beperkt zicht” is op nieuwe gevaren.

De OVV deed onderzoek naar vijf praktijkvoorbeelden, waaronder de fipronilcrisis. In 2017 was er niet voldoende alertheid op het gebruik van fipronil tegen bloedluis bij kippen. Eerder concludeerde de commissie-Sorgdrager dat er in de pluimveesector onvoldoende toezicht was op de voedselveiligheid.

Lees ook: Alle betrokkenen in de fout bij fipronilcrisis

Groenten en fruit

Verder stelt het rapport dat de risico’s van ziekteverwekkers in groenten en fruit groter zijn dan gedacht, maar wordt met signalen daarvan niet voldoende gedaan. In Nederland is het risico op voedselinfecties van groenten en fruit erg laag, toch is er nooit naar een verklaring gezocht. Het is dus onduidelijk hoe groot de risico’s daadwerkelijk zijn. Het is volgens de raad belangrijk dat dit wordt onderzocht omdat groente en fruit steeds vaker rauw worden gegeten. Ook de strijd tegen voedselverspilling levert nieuwe voedselveiligheidsrisico’s op. Consumenten zouden verwarrende adviezen over houdbaarheidsdata krijgen.

De OVV doet aanbevelingen aan het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), het RIVM en de NVWA. Het ministerie zou ervoor moeten zorgen dat voedselrisico’s op tijd gezien worden. Daarvoor zou er op Europees verband beter moeten worden samengewerkt. Vanuit het RIVM moet het toezicht en de opsporing worden verbeterd, de NVWA moet erop toezien dat voedselbedrijven in een risicoaanpak alle relevantie informatie gebruiken.

Nederland heeft de afgelopen jaren meerdere voedselincidenten gehad, zoals salmonella in gerookte zalm, fraude met paardenvlees en Q-koorts. Er ontstond regelmatig maatschappelijke onrust, in sommige gevallen werden mensen ziek of kwamen ze te overlijden.