Brieven

Brieven 20/6/2019

Biologie

Laat het dier zichzelf zijn

Omdat honden heel veel oogcontact met mensen maken – wolven niet – is een spier waarmee ze de binnenkant van hun wenkbrauw kunnen optrekken waarschijnlijk ontstaan als aanpassing aan het leven met mensen. Hond kan triest kijken met typische ‘mensenspier’ (18/6) kopt Hendrik Spiering, naar aanleiding van een onderzoek van biologe Juliane Kaminsky. Zonder bredere context is zo’n bericht allicht suggestief en plaatst de mens (weer) op een voetstuk. Net zo makkelijk zijn immers voorbeelden te noemen van hoe lichaamstaal van gedomesticeerde dieren juist beperkter wordt in hun samenleven met de mens. De neerhangende oren van de gedomesticeerde hond kunnen bijvoorbeeld niet meer gespitst worden. En er zijn meer voorbeelden van hoe domesticatie niet alleen een pretje is. De Duitse zoöloog Helmut Hemmer spreekt zelfs van ‘Verhaltungsverdampfung’ om de algemene vermindering van intensiteit van gedragingen van huisdieren te kenschetsen. Huisdieren kregen meestal ook kleinere hersenen en er is bij veel huisdieren inderdaad ook een achteruitgang van zintuigen geconstateerd, schrijft paleontoloog Achilles Gautier in zijn boek De Gouden Kooi (1998). De verandering van sociale relaties bij bijvoorbeeld schapen gaat zó ver dat die dieren in gedomesticeerde kuddes individueel de vlucht nemen (‘Redde wie zich redde kan en ieder voor zich!’) daar waar zij dat in het wild nooit doen. Het zou ons te denken moeten geven. Zoals ook het verdwijnen van afgebakende paringsperioden bij huisdieren en de ‘intensivering van de seksuele activiteit, eventueel gekoppeld aan een toegenomen agressiviteit in verband met deze activiteit’, dat zou moeten doen.


docent maatschappijwetenschappen en geschiedenis

Inlichtingen

AIVD, blijf bij je leest

De meningen over de effectiviteit van een AIVD-verstoringsactie gericht tegen het Haga-lyceum lopen uiteen; terwijl terrorisme expert Abels spreekt over een geslaagde actie, is AIVD-baas Schoof terughoudender (AIVD-actie tegen het Cornelius Haga Lyceum wekt weerstand, 18/6). En dat is maar beter ook. Pogingen tot gedragsbeïnvloeding zijn uitermate onvoorspelbaar, met name als de spanningen hoog zijn opgelopen. Dat blijkt nu ook weer. De AIVD speelt met vuur en begeeft zich op een hellend vlak. In een democratie als Nederland zijn dit soort pogingen tot gedragsbeïnvloeding geen taak van een inlichtingendienst, waarvan de activiteiten lastig te controleren zijn. De AIVD moet inlichtingen verzamelen en geen actieve speler worden; haar taak is om democratische instituties van betrouwbare informatie te voorzien, en die doen dan wat maatschappelijk gewenst en noodzakelijk is. AIVD blijf bij je inlichtingen.

Duurzamer

2 miljoen Nederlanders

Minister Schouten: landbouw moet duurzamer, voedsel wordt duurder (17/6) lees ik. Vrijwel iedereen staat te juichen, maar ik denk aan de bijna 2 miljoen Nederlanders die nu al eigenlijk niet rond kunnen komen. Wie zorgt ervoor dat die ook hun boodschappen kunnen betalen?

Emancipatie

Een oude krant

Bij het opruimen ontdekte ik een oude, achter de kast gevallen krant. Dat waren nog eens tijden. De NRC wist destijds een heel katern Opinie & Debat te vullen met uitsluitend mannelijke auteurs. Alsof vrouwen geen opinie hebben. Alleen onder de ingezonden brieven was een vrouwelijke afzender te vinden. Toen keek ik naar de datum: het was de weekendkrant van 8 en 9 juni 2019.