Wie gaan de verdachten in de MH17-zaak vervolgen?

Aanklagers Het Openbaar Ministerie heeft een team van tien officieren van justitie op de MH17-zaak gezet. Wie zijn de opvallendste?

Het MH17-proces zal plaatsvinden bij de extra beveiligde rechtbank op Schiphol.
Het MH17-proces zal plaatsvinden bij de extra beveiligde rechtbank op Schiphol. Foto Remko de Waal/ANP

Een tiental officieren van justitie is namens het Nederlandse Openbaar Ministerie belast met de berechting voor een Nederlandse rechtbank van de vier verdachten die nu verantwoordelijk worden gesteld voor het neerschieten van Malaysia Airlines-vlucht MH17 op 17 juli 2014 en de moord op 298 inzittenden. Ze worden vervolgd voor het opzettelijk doen verongelukken van een luchtvaartuig (art. 168 Wetboek van Strafrecht). Ook moeten ze terechtstaan op verdenking van moord (art 289 SR). Op beide misdrijven staat een straf van maximaal levenslang.

Specialist internationale misdrijven

Sommige aanklagers zijn in deeltijd betrokken bij deze strafzaak. Drie officieren van justitie gelden als zwaargewichten binnen dit team. Onder hen is officier van justitie Thijs Berger van de afdeling internationale misdrijven. Hij was degene die op donderdagnamiddag op 17 juli 2014 in Rotterdam de kamer van zijn hoofdofficier van justitie van het landelijk parket Fred Westerbeke binnenliep om hem als eerste het nieuws van de aanslag te melden.

Berger kwam meteen met de suggestie een eigen strafrechtelijk onderzoek te beginnen gelet op het grote aantal Nederlandse slachtoffers (196 personen) bij dit incident. Twee dagen na de ramp zat Berger in Kiev om te overleggen met zijn Oekraïense collega’s over samenwerking in het onderzoek. Berger stapte na een paar jaar om persoonlijke redenen over naar het Haagse parket maar schoof vorig jaar weer aan bij het MH17-team van het landelijk parket.

Lees ook een interview met onderzoeksleider Fred Westerbeke uit 2017: ‘Dit vergt het uiterste van je kunnen’.

In opspraak om voicemail

Vorig jaar is de ervaren officier van justitie Digna van Boetzelaer toegetreden tot het MH17-team. Zij was van 2011 tot 2016 de rechterhand en plaatsvervanger van de hoofdofficier van justitie van het functioneel parket Marianne Bloos. Bloos werd vorig jaar met buitengewoon verlof gestuurd wegens het jarenlang verzwijgen van een relatie met procureur-generaal Marc van Nimwegen. Van Boetzelaer werd drie jaar geleden plaatsvervangend hoofdofficier van justitie van het parket in Amsterdam.

Aanklager Van Boetzelaer raakte tien jaar geleden in opspraak toen ze als officier van justitie de weduwe van de geliquideerde Thomas van der Bijl beledigde. De officier van justitie sprak met een collega over deze vrouw terwijl ze abusievelijk niet de verbinding had verbroken met de telefoon waarmee ze eerder de voicemail van de weduwe had ingesproken. Van Boetzelaer betitelde de weduwe tegenover een collega als „teringwijf” en „hoer”. De toenmalige baas van het OM, Harm Brouwer, heeft de weduwe toen per brief zijn excuses aangeboden.

Aanklager Poch-zaak

De juridische expert onder de aanklagers is officier van justitie Ward Ferdinandusse. Hij is specialist internationale misdrijven van het landelijk parket en is sinds 2014 ook bijzonder hoogleraar Internationaal Strafrecht aan de universiteit van Groningen. Ferdinandusse promoveerde in 2005 op een proefschrift over de toepassing van internationaal strafrecht in nationale rechtbanken.

Ferdinandusse is ook de aanklager die met Argentijnse collega’s regelde dat in 2009 de Nederlands/Argentijnse Transavia-piloot Julio Poch via Spanje in een Argentijnse cel belandde omdat hij ervan werd verdacht betrokken te zijn geweest bij dodenvluchten voor het militaire regime dat van 1976 tot 1982 Argentinië regeerde. Poch zat vervolgens acht jaar in voorarrest en werd in 2017 door drie Argentijnse rechters unaniem wegens gebrek aan bewijs vrijgesproken.

Baas van de aanklagers is Fred Westerbeke. Hij werd een maand voor het neerschieten van MH17 hoofdofficier van het landelijk parket. Hij begon zijn loopbaan in 1984 bij de politie in Rotterdam. Westerbeke geldt als een voorname kanshebber om in het voorjaar van 2020 de nu waarnemende eenheidschef van de Rotterdamse politie, Hans Vissers, op te volgen.

De hoofdofficier van justitie zei woensdagmiddag bij de presentatie van de dagvaardingen dat hij „de kans niet groot acht” dat de vier verdachten op 9 maart 2020 zich om 10 uur ’s ochtends ook daadwerkelijk zullen melden bij de extra beveiligde rechtbank op Schiphol waar het proces wordt gehouden.