Vrouwen vrágen wel om loonsverhoging

Beloning De loonkloof tussen mannen en vrouwen bestaat. Diverse bedrijven deden er intern onderzoek naar. Maar hoe komt het?

Illustratie Getty Images/iStock

Deze maand was het ontvangen van hun salaris voor 125 vrouwelijke werknemers bij APG waarschijnlijk leuker dan normaal. Zij krijgen voortaan evenveel betaald als hun mannelijke collega’s met vergelijkbare functies, ervaring en hetzelfde aantal dienstjaren. Enkele vrouwen gaan er tot wel 10 procent in salaris op vooruit (en een enkeling ook slechts 0,1 procent).

Pensioenuitvoerder APG besloot die maatregel door te voeren na een intern onderzoek naar verschillen in beloning tussen mannen en vrouwen, zo maakte het bedrijf in mei bekend. Er bleek een ‘onverklaarbare’ loonkloof van 2,2 procent. Dat wil zeggen: na correctie voor onder meer leeftijd, ervaring, dienstverband en werkzaamheden, bleken mannen bij gelijk werk gemiddeld 2,2 procent méér te verdienen dan hun vrouwelijke collega’s. Het bedrijf heeft 3.000 werknemers, van wie 960 vrouwen.

De actie van APG past in een bescheiden trend. Eerder dit jaar presenteerde ook verzekeraar Aegon een onderzoek naar loonverschillen tussen mannelijke en vrouwelijke werknemers. Uitkomst: gecorrigeerd bleek er geen loonverschil te zijn. Ongecorrigeerd wél – dat kwam door oververtegenwoordiging van mannen in hogere, leidinggevende functies.

Weer andere bedrijven openbaren, al dan niet onder druk van beleggers, zulke cijfers in hun jaarverslag. Zoals Unilever, dat de gemiddelde beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen berekende. Vrouwen verdienden er gemiddeld 26 procent meer, 80 procent van het lager betaalde werk werd door mannen gedaan. Al is dat wél echt iets anders dan ongelijke betaling voor gelijk werk.

Het onderwerp lééft in ieder geval in het bedrijfsleven. Daarom: vier vragen over de loonkloof.

  1. Bestaat de loonkloof tussen mannen en vrouwen echt?

    Ja, dat laten cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zien. Het CBS maakt onderscheid tussen de ongecorrigeerde en gecorrigeerde loonkloof. Kijk je naar het ongecorrigeerde cijfer, dan blijkt dat vrouwen van 25 tot 35 jaar meer verdienen dan mannen – een verschil dat daarna andersom komt te liggen.

    Lees ook deze column van Marike Stellinga: Verdienen vrouwen onterecht minder?

    Bij het gecorrigeerde cijfer is onder meer rekening gehouden met het feit dat vrouwen vaker in deeltijd werken, en met factoren als opleidingsniveau en leeftijd. Dat gecorrigeerde percentage laat zien of mannen en vrouwen voor gelijk werk gelijk worden betaald. Bij de overheid blijkt dan een onverklaarbaar beloningsverschil van 5 procent, in het bedrijfsleven is dat 7 procent.

    Bij welke bedrijven daadwerkelijk een loonkloof is en hoe groot die dan is, valt lastig te zeggen. Niet elk bedrijf onderzoekt dat intern en maakt het vervolgens openbaar, zoals Aegon en APG wel deden.

  2. Heeft wie meer verdient, beter over zijn (of haar) salaris onderhandeld?

    Brits-Amerikaans onderzoek uit 2016 onder 4.600 werknemers toonde aan dat mannen en vrouwen even vaak om loonsverhoging vragen. Een peiling van vakbond FNV onder zijn leden duidde in 2017 op hetzelfde. Ouder onderzoek van Harvard University, uit 2006, concludeerde alleen dat vrouwen vaker negatief beoordeeld worden áls ze om meer loon vragen. Vrouwen vragen dus wel loonsverhoging, maar krijgen het niet – of in ieder geval minder vaak.

    Yvonne Benschop, die zich als hoogleraar bedrijfskunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen bezighoudt met gender en diversiteit, noemt de loonkloof een „systematische ongelijkheid”. Seksestereotypen kunnen daarin een rol spelen, zegt ze. „Het idee dat je je als vrouw bescheiden moet opstellen, bijvoorbeeld. Dat doe je per definitie niet, als je om salarisverhoging vraagt. Dan treed je dus buiten die rol.”

    Er zijn mensen die zeggen dat mannen systematisch beter onderhandelen. Volgens Benschop is er „geen onderzoek dat dat bevestigt”.

    Marloes Sengers, directeur human resources bij APG en initiatiefnemer van de gelijktrekking in lonen, wil ook nog bij de pensioenuitvoerder laten onderzoeken of er structurele weeffouten in de beloning van werknemers zitten.

    „Wat we in ieder geval willen onderzoeken: komen vrouwen op een lager salaris binnen? Wat ik ook wil weten: maken mannen bij een promotie een grotere stap in hun beloning? En ik wil meten hoe het zit met de beoordeling: worden vrouwen anders beoordeeld dan mannen?”

  3. Is het niet oneerlijk om vrouwen ineens meer te gaan betalen?

    Al sinds 1980 is bij wet bepaald dat mensen voor gelijk werk gelijk betaald moeten worden. ‘Bijbetalen’ zoals APG doet, is dus een correctie op een onrechtmatig verschil.

    APG had ervoor kunnen kiezen, vertelt Sengers, álle vrouwen 2,2 procent méér te betalen. „Maar dan had er kritiek kunnen komen dat je de vrouwen overcompenseert.”

    Daarom, zegt Sengers, koos het bedrijf ervoor om vrouwen die in een gelijke functie minder verdienden dan hun mannelijke collega’s, bij te betalen tot het salaris van de minstverdienende man in die groep.

  4. Kost het bedrijven veel geld om zo’n kloof te dichten?

    Dat verschilt per bedrijf. Sengers wil niet zeggen hoeveel deze maatregel APG precies kost. „Het is geen enorm bedrag, we zullen het elders terugverdienen. Het ligt eerder bij één ton in de buurt dan bij vijf. Maar: het bedrag is misschien klein in euro’s, symbolisch is het groot.”