‘Vosje’ en ‘Zeb.’ kanshebber voor Gouden Griffel én Penseel

Kinderboekenprijzen Twintig schrijvers en illustratoren kregen woensdag een Zilveren Griffel of Penseel, voor de beste kinderboeken. In het najaar wordt bekend wie van hen de Gouden Griffel en het Gouden Penseel wint; twee boeken maken dubbel kans.

Marije Tolman en Edward van de Vendel ontvingen een Zilveren Penseel en een Zilveren Griffel, tijdens hun schoolbezoek in Scheveningen.
Marije Tolman en Edward van de Vendel ontvingen een Zilveren Penseel en een Zilveren Griffel, tijdens hun schoolbezoek in Scheveningen. Foto Gerlinde de Geus

Twee kinderboeken maken in oktober kans om zowel de Gouden Griffel als het Gouden Penseel te winnen, de jaarlijkse prijzen voor het best geschreven en best geïllustreerde kinderboek. Het gaat om Vosje van schrijver Edward van de Vendel en illustrator Marije Tolman, en Zeb. van schrijver Gideon Samson en illustrator Joren Joshua.

Zij horen tot de groep van twaalf schrijvers en acht illustratoren die woensdag respectievelijk een Zilveren Griffel en Zilveren Penseel ontvingen. Die maakte de Stichting CPNB, organisator van de prijzen, woensdag bekend. Van de twintig bekroonde kinderboekenmakers zijn alleen de Nederlandse of Vlaamse schrijvers kanshebber voor de ‘gouden’ hoofdprijzen die in oktober wordt uitgereikt, op het Kinderboekenbal aan het begin van de Kinderboekenweek. Dat gaat bij de Griffels om negen boeken, bij de Penselen om zes.

Eerdere winnaars

Onder de gelauwerden zijn eerdere Gouden Griffel-winnaars Jan Paul Schutten (nu gelauwerd voor Het mysterie van niks en oneindig veel snot) en Bibi Dumon Tak (Laat een boodschap achter in het zand), en ook Bart Moeyaert (Tegenwoordig heet iedereen Sorry), die dit voorjaar de internationale Astrid Lindgren Memorial Award won. Bijzonder is de Zilveren Griffel voor Droomopa van Dolf Verroen, de 90-jarige schrijver die hiermee zijn vierde Griffel wint; zijn derde won hij in 1987.

Ook bekroond werd Arend van Dam, die al meer dan honderd kinderboeken schreef, maar voor De reis van Syntax Bosselman pas zijn tweede Griffel ontvangt. Edward van de Vendel wint voor Vosje zijn tiende Zilveren Griffel, zonder dat hij tot nog toe ooit de Gouden Griffel won. De winnaar van de Woutertje Pieterse Prijs 2019, die dit voorjaar werd uitgereikt, Alles komt goed, altijd van Kathleen Vereecken en Charlotte Peys, is door de Griffel- en Penseeljury opmerkelijk genoeg overgeslagen.

Boekensleutel

Uitzonderlijk is verder de aangekondigde toekenning van de Boekensleutel, die zonder vaste regelmaat wordt uitgereikt, aan een kinderboek dat “bijzondere perspectieven biedt”. De keuze om deze prijs toe te kennen maken de jury’s van de Griffels en Penselen samen. “Wanneer inhoud beeld wordt, illustraties uit typografie bestaan en samen zo’n krachtig en overtuigend verhaal vertellen, dan kan dat eigenlijk ook niet anders”, luidt het juryrapport van de Penseeljury over deze winnaar, die op 1 oktober bekendgemaakt wordt. Voor de hand ligt dat het gaat om het in recensies hooggeprezen Ze gaan er met je neus vandoor van Ted van Lieshout, vooralsnog een naam die opviel door afwezigheid. De Boekensleutel is in de afgelopen veertig jaar acht keer uitgereikt, voor het laatst in 2012.

De enorme hoeveelheid bekroningen is een gevolg van de vergaande categorisering van de kinderboekenprijzen: er worden in zes leeftijds- en genrecategorieën Griffels uitgedeeld en in vier categorieën Penselen. Ten opzichte van vorige jaren zijn dat er meer: boeken voor 12- tot 15-jarigen doen vanaf dit jaar mee voor de prijzen. Vorig jaar ging de Gouden Griffel naar Annet Schaap met haar kinderboek Lampje, het Gouden Penseel ging toen naar Ludwig Volbeda voor zijn illustraties in het informatieve boek Fabeldieren. Behalve deze prijzen zijn ook eervolle vermeldingen toegekend, de zogeheten Vlag & Wimpels. Die gingen naar nog eens 17 schrijvers en 12 illustratoren.

De winnaars van de Zilveren Griffels

(kanshebbers voor de Gouden Griffel met een *):

Mac Barnett: De wolf, de eend en de muis (tot 6 jaar)
Oliver Jeffers: Die eland is van mij (tot 6 jaar)
Dolf Verroen: Droomopa (6-9 jaar) *
Edward van de Vendel: Vosje (6-9 jaar) *
Jef Aerts: De blauwe vleugels (9-12 jaar) *
Gideon Samson: Zeb. (9-12 jaar) *
Bart Moeyaert: Tegenwoordig heet iedereen Sorry (12-15 jaar) *
Susin Nielsen: Het ongemakkelijke dagboek van Henry K. Larsen (12-15 jaar)
Jan Paul Schutten: Het mysterie van niks en oneindig veel snot (informatief) *
Arend van Dam: De reis van Syntax Bosselman (informatief) *
Bibi Dumon Tak: Laat een boodschap achter in het zand (poëzie) *
Maria van Donkelaar: Zo kreeg Midas ezelsoren (poëzie) *

De winnaars van de Zilveren Penselen

(kanshebbers voor het Gouden Penseel met een *):

Yvonne Jagtenberg: Mijn wonderlijke oom (prentenboeken) *
Harrie Geelen: Van twee ridders (prentenboeken) *
Chrudos Valousek: De pittige pruim die een pop werd (kinderboeken)
Marije Tolman: Vosje (kinderboeken) *
Jeffrey Alan Love: Noorse mythen over Odin, Thor en Loki (jeugdboeken)
Joren Joshua: Zeb. (jeugdboeken) *
Anne Stalinski: De bromvliegzwaan en andere verhalen over taal (informatief) *
Karst-Janneke Rogaar: Vriendschap is alles (informatief) *

Correctie (19 juni 2019): In een eerdere versie van dit stuk werd de Zilveren Griffel die Arend van Dam in 2008 heeft gewonnen over het hoofd gezien. Dit is hierboven aangepast.