Reportage

Pleintjesbasketbal in de allerhoogste versnelling

WK 3×3 basketbal Op het Museumplein in Amsterdam wordt deze week het WK 3×3 basketbal gehouden, een nieuwe olympische discipline.

Toeschouwers op de eerste dag van het WK 3x3 basketbal op het Museumplein in Amsterdam.
Toeschouwers op de eerste dag van het WK 3x3 basketbal op het Museumplein in Amsterdam. Foto Sander Koning/ANP

Het is snel, het is fysiek en sinds kort is het olympisch. Wie deze week over het Museumplein in Amsterdam loopt, kan niet om het WK 3×3 basketbal heen: pleintjesbasketbal op een half veld – met één basket – tussen twee teams van drie spelers. Rond een tijdelijk stadion, midden op het plein, klinkt harde housemuziek. In het gras liggen groepjes basketballers languit bij te komen van hun wedstrijden. De speelsters van Mongolië eten mandarijntjes. Het mannenteam van Puerto Rico poseert op badslippers voor een foto.

Hier wordt een WK gespeeld, maar de sfeer is ontspannen. De muziek klinkt de hele dag door, ook tijdens de wedstrijden. Tijdens een time-out loopt een omroeper het veld op om het publiek op te jutten. Het is tekenend voor de discipline die op de Spelen van 2020 in Tokio voor het eerst op de olympische agenda staat.

Deze jongste, swingende vorm van basketbal is al enkele jaren in opmars. Het spel kent zijn oorsprong in de Verenigde Staten, waar het in de jaren ’80 aan populariteit won door de Gus Macker-toernooien die sinds 1974 in Michigan worden gehouden op afgezette straten en verlaten parkeerterreinen. Pleintjesbasketbal in de allerhoogste versnelling, zoals dat al jaren in de Amerikaanse steden werd gespeeld.

In 2007 pikte de internationale basketbalbond FIBA het spel op. Sindsdien groeit het aantal beoefenaars als kool.

Lees ook dit artikel uit 2017 over de regels van 3×3 basketbal

En dat is niet gek, volgens Okke te Velde (52), technisch directeur van de Nederlandse Basketball Bond. De oud-international van Oranje is deze week aandachtig toeschouwer op het WK in Amsterdam. „Het succes van het 3×3 basketbal zit hem vooral in de veranderende maatschappelijke en sportieve behoefte”, legt hij uit. „Steeds meer sporters willen af van de vaste stramienen en kiezen voor alternatieve sportvormen. Dit 3×3 basketbal is echt een urban sport, wat losser dan het reguliere vijf tegen vijf. Zulke sporten winnen aan populariteit. Dat zie je ook aan het feit dat het Internationaal Olympisch Comité (IOC) steeds meer alternatieve sporten toevoegt aan de Spelen.”

Skateboarden

Zo kregen recent sporten als skateboarden en het fietsonderdeel BMX-Freestyle de olympische status.

Volgens Te Velde gaat de ontwikkeling vanaf nu steeds sneller. „De olympische gedachte zal het 3×3 basketbal alleen maar doen groeien.”

Maar een statige, olympische uitstraling is niet direct voelbaar op het stadion op het Museumplein in Amsterdam, waar de basketballers tussen het gewone publiek naar de concurrentie kijken en relaxed meebewegen op de luide muziek. Tussen de wedstrijden door lopen veel speelsters even naar buiten om een praatje te maken, of even van de zon te genieten.

„Maar dat is ook de charme van deze sport”, vindt Natalie van den Adel, een van de speelsters van de Nederlandse vrouwenploeg tijdens dit WK. „Het is natuurlijk ontstaan vanuit het straatbasketbal, dat vrij ontspannen gespeeld wordt. En die sfeer blijft ook op het hoogste niveau behouden. Op het veld is het tien minuten alles geven, maar voor en na de wedstrijd is het gezellig en vriendschappelijk. Dat maakt het extra leuk.”

Tokio 2020

Maar ondanks de ontspannen sfeer tijdens het WK staat er wel degelijk iets op het spel. De medaillewinnaars van het toernooi plaatsen zich automatisch voor één van de olympische kwalificatietoernooien in aanloop naar de Spelen in Tokio, volgend jaar. Voor Nederland betekent het een unieke kans om voor het eerst een ploeg af te vaardigen naar de Spelen. Bij de traditionele vorm van basketbal is dat nooit gelukt.

In het 3×3 basketbal hoort Nederland tot de wereldtop: de mannen haalden zilver op de WK’s van 2017 en 2018, de vrouwen haalden vorig jaar zilver op het EK.

Maar die kans op kwalificatie maakt ook concurrerende landen fanatieker. Omdat er straks echte medailles worden verdeeld zijn ook grote basketballanden als de Verenigde Staten en Spanje zich met het ‘straatbasketbal’ gaan bemoeien.

„En dat merk je wel”, bevestigt Natalie van den Adel. De basketballers worden steeds beter, de belangen steeds groter. „Het is niet meer zomaar een toernooitje. Hopelijk blijft de ontspannen pleintjessfeer behouden, dan hebben we het beste van beide werelden.”