Opereert een lid van de rvc zelfstandig of niet?

Deze rubriek belicht elke woensdag kwesties uit het bedrijfsleven waarover de rechter zich onlangs uitsprak. Deze week: fiscaal recht.

Foto Istock

Als lid van de raad van commissarissen (rvc) van een stichting ontvangt hij jaarlijks 14.912 euro. Daarnaast is hij in dienst van een gemeente. Met de Belastingdienst twist hij over de btw-aangifte. De man meent dat hij niet als ondernemer gezien moet worden voor zijn werk als commissaris, en dus geen omzetbelasting verschuldigd is. De fiscus meent van wel.

Voor het gerechtshof Den Bosch uitspraak doet, wil het van het Europees Hof van Justitie uitleg over de Europese btw-richtlijn. Want het is onduidelijk of het commissariaat een ‘zelfstandig’ uitgevoerde economische activiteit is. Enerzijds is die zelfstandigheid er niet, meent het hof: leden van de rvc worden benoemd, geschorst en ontslagen door de raad zelf, er is een vaste vergoeding die niet afhangt van vergaderingen of gewerkte uren, en een lid van de rvc kan de aan de raad toegekende bevoegdheden niet individueel uitoefenen. Dus handelt het lid dan niet in eigen naam, voor eigen rekening en onder eigen verantwoordelijkheid. Aan de andere kant: er is een overeenkomst van opdracht tussen de leden van de raad en de stichting, en de stichting kan de arbeids- en bezoldigingsvoorwaarden van de rvc niet wijzigen. Dus is wel sprake van een zelfstandig uitgeoefende activiteit.

Het Europees Hof oordeelde vorige week. Het ziet geen verhouding van ondergeschiktheid – commissarissen zijn niet gebonden aan instructies vanuit de stichting en „de toezichthoudende taak [van de rvc] is niet verenigbaar met een verhouding van ondergeschiktheid”. Maar er is evenmin sprake van zelfstandig handelen. Uit het statuut van de rvc blijkt dat leden geen individuele verantwoordelijkheid dragen voor het handelen van de raad, noch aansprakelijk zijn. Ook dragen ze geen economisch bedrijfsrisico, zoals een ondernemer wel zou doen. Door de vaste vergoeding heeft het lid bovendien geen invloed op zijn inkomsten en uitgaven, zoals een ondernemer dat wel heeft. Gezien dit alles is een commissaris, kortom, iemand die „niet zelfstandig een economische activiteit verricht”.

Uitspraak: ECLI:EU:C:2019:490