MH17-ramp: vier personen vervolgd

Onderzoek vliegramp Het onderzoeksteam en het journalistencollectief Bellingcat onthullen nieuwe feiten en verdachten van de ramp met vlucht MH17.

Het Openbaar Ministerie gaat vier personen vervolgen voor betrokkenheid bij de ramp met vlucht MH17. Dat hebben nabestaanden vanmorgen te horen gekregen van het Joint Investigation Team (JIT), dat al vijf jaar onderzoek doet naar het neerhalen van het toestel van Malaysia Airlines in Oost-Oekraïne. Volgend jaar maart begint de strafzaak, in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol.

Het internationale onderzoekscollectief Bellingcat kwam woensdagochtend ook met nieuws over nieuwe verdachten. Bellingcat heeft zeven commandanten geïdentificeerd die mogelijk een rol hebben gespeeld bij het neerhalen van vlucht MH17, op 17 juli 2014 in Oost-Oekraïne. De separatisten zijn te horen op afgeluisterde telefoongesprekken die eerder naar buiten zijn gebracht door de Oekraïense inlichtingendienst SBOe en het JIT. Tot nu toe was echter nog niet bekend wie er schuil ging achter schuilnamen als ‘Botsman’ en ‘Sanitsj’.

Het internationale justitieteam dat de crash van MH17 onderzoekt, zou woensdagmiddag, na de deadline van deze krant, een persconferentie geven in Nieuwegein. De bekendmaking van de strafzaak komt na bijna vijf jaar onderzoek naar de ramp met vlucht MH17. Bij het neerhalen van de Boeing boven Oost-Oekraïne kwamen op 17 juli 2014 alle 298 inzittenden om het leven, onder wie 196 Nederlanders. Vanmorgen zijn eerst de nabestaanden ingelicht over de nieuwe bevindingen. In het JIT werken Australië, België, Maleisië, Nederland en Oekraïne samen.

Na de ramp was al vrij snel duidelijk dat de Boeing 777-200, op weg van Schiphol naar Kuala Lumpur, was neergeschoten, vermoedelijk door een Boekraket, een luchtafweerwapen, om 15.20 uur Nederlandse tijd. Enkele maanden na de crash constateerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid in een eerste onderzoek dat het toestel in stukken was gebroken „door een groot aantal objecten dat met hoge snelheid het toestel heeft doorboord”. Ruim een jaar geleden kwam het JIT met nadere details; er was „wettig en overtuigend bewijs” gevonden dat Rusland betrokken is geweest. De Boekinstallatie was afkomstig van de 53ste Luchtafweerbrigade, een eenheid van de Russische krijgsmacht uit Koersk, en kwam in handen van de Moskou-gezinde separatisten in oostelijk Oekraïne.

Dit onderzoek was voor Nederland aanleiding om, samen met Australië, Rusland aansprakelijk te stellen „voor zijn aandeel in het neerhalen van vlucht MH17”. Rusland wijst elke betrokkenheid af.

‘Drie groepen bij separatisten’

Door uitputtend zoekwerk via sociale media heeft Bellingcat de identiteit van een aantal betrokkenen kunnen achterhalen. Zo is ‘Botsman’ (Bootsman) in werkelijkheid de Russische Sergej Povaljajev, de plaatsvervanger van de Russische rebellencommandant Igor Bezler, die opereerde vanuit de stad Gorlivka. Povaljajev is te horen in een telefoongesprek waarin commandant Sergej Doebinski (‘Chmoeri”) vertelt dat zijn eenheid een Boek-raketsysteem heeft ontvangen en dat ze net een Oekraïens gevechtsvliegtuig hebben neergehaald (waarschijnlijk MH17). Een andere Russische betrokkene, Oleg Poelatov, was de tweede man achter Doebinski en eveneens betrokken bij het transport op de terugweg. Zijn naam duikt nu voor het eerst op bij Bellingcat, maar was eerder al uitgelekt via een Russisch-talige site.

Dan is er nog Valeri Stelmach (‘Najomnik’, Huurling), de man die vlak voor het neerschieten van MH17 meldt aan commandant Igor Bezler dat er een „vogeltje” (het vliegtuig) aan komt vliegen. Aleksandr Semjonov (‘Sanitsj’), plaatsvervangend commandant van het ‘Vostok’-bataljon, speelde een rol bij het Boek-transport.

Bellingcat onderscheidt drie groeperingen binnen de separatisten, die elk een rol hebben gespeeld bij MH17. De zogeheten ‘GROe DNR’ – waarmee de provisorische militaire inlichtingendienst van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk wordt aangeduid – stuurde een verkenningseenheid onder leiding van Sergej Doebinski. Deze vroeg om een Boek-systeem om zich in de oorlog in het gebied te kunnen verdedigen tegen Oekraïense luchtaanvallen. Het ‘Vostok-bataljon’ onder leiding van Aleksandr Chodakovski speelde een rol bij het transport van de Boek. De groep onder leiding van Igor Bezler doemt in de gesprekken op als de spotters die melding maakten van het naderen van MH17. Het OM gaat onder meer oud-medewerker van de Russische veiligheidsdiensten Igor Girkin vervolgen. Hij was ook Defensieminister in de rebellenrepubliek Donetsk .