Wat ging er mis met de eindexamens op modelschool Calvijn College?

Eindexamens Het Calvijn College gold als hét voorbeeld van een succesvolle ‘zwarte school’. Toch is het misgegaan met de eindexamens.

De examenaffaire op het Calvijn College leidde afgelopen week tot boosheid en frustratie onder ouders en leerlingen.
De examenaffaire op het Calvijn College leidde afgelopen week tot boosheid en frustratie onder ouders en leerlingen. Foto Koen van Weel/ANP

Al meer dan een week hangen er in het land schooltassen aan de vlaggenstok, maar in Amsterdam zitten bijna honderd leerlingen nog steeds in spanning – en dat gaat nog zeker twee weken duren. Door fouten van hun school, het Calvijn College, moeten 68 van de 77 eindexamen-kandidaten vmbo-kader alsnog een aantal toetsen van het schoolexamen maken. Dit geldt ook voor 15 vmbo-basis-leerlingen. Ook wordt het volledige schriftelijke eindexamen opnieuw nagekeken, zo heeft de Inspectie van het Onderwijs laten weten.

Het ontbreken van toetsen kwam vorige week aan het licht, toen de definitieve eindexamenuitslag moest worden vastgesteld. Docenten bleken sommige onderdelen van het schoolexamen helemaal niet te hebben afgenomen. Van andere, wel afgelegde toetsen hadden ze de cijfers niet doorgevoerd in het registratiesysteem. In totaal gaat het om 180 toetsen.

De affaire op het Calvijn leidde afgelopen week tot boosheid en frustratie onder ouders en leerlingen. Het doet denken aan het debacle op het VMBO Maastricht, vorig jaar. Ook toen werden schoolexamens ongeldig verklaard – al ging het daar om meer dan 350 leerlingen, en kwam het slechte nieuws toen de eindexamenuitslag al was vastgesteld.

Beste school van Nederland

Hoe kan het zo zijn misgegaan? Jarenlang was het Calvijn College louter positief in het nieuws. De school voor vmbo en mbo uit de Amsterdamse achterstandswijk Slotervaart, met bijna 100 procent moslimleerlingen, gold als hét voorbeeld van een succesvolle ‘zwarte school’. „Misschien wel de beste school van Nederland”, aldus de voormalige Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan, vlak voor zijn overlijden in 2017.

Door bemoeienis van PvdA-zwaargewichten als Felix Rottenberg en Job Cohen werd het Calvijn in de afgelopen vijftien jaar getransformeerd van het afvoerputje van Amsterdam-West tot een modelschool. Er kwam een nieuw, open gebouw met jonge docenten. Ouders en buurtbewoners werden betrokken. Jonge topsporters, onder meer van Ajax, kregen een speciaal traject op de school.

Lees ook ‘Wij gaan het niet voor leerlingen doen. Helpen helpt niet’

Directeur Jolanda Hogewind ontwikkelde een nieuwe, positieve onderwijsfilosofie. „We straffen niet, we werken met rechten en plichten”, zei ze begin dit jaar in een interview met NRC. Ze schreef er zelfs een boekje over met haar teamleider Mohamed El Jaouhari: Een radslag in het onderwijs. Wie het Calvijn bezocht, proefde een open, ontspannen sfeer.

In het succes van de afgelopen jaren schuilt misschien ook de kiem van het eindexamenfiasco, zeggen betrokkenen: als het goed gaat, wordt er achterovergeleund. De leraren, die van de schoolleiding veel ruimte krijgen, verzuimden hun examenresultaten goed bij te houden. Extra pech: de eindexamensecretaris zat sinds de meivakantie thuis wegens persoonlijke omstandigheden.

Directeur Hogewind, de motor achter het succes van het Calvijn, vertrok begin dit jaar naar een andere middelbare school in Amsterdam. Haar adjunct El Jaouhari had de school al eerder verlaten voor een andere baan in de scholenkoepel. Een goed draaiende school moet zo’n wisseling aan de top kunnen doorstaan, zeggen ingewijden, maar het Calvijn had ook te maken met de gevolgen van het lerarentekort: uitval van lessen en een groot verloop in het lerarenkorps. Bovendien trad er pas in mei dit jaar een nieuwe directeur aan.

Personele wisselingen

Woordvoerder Lucas Stassen wil niet te veel speculeren over de oorzaken van de examenchaos. „Die vraag gaan we onszelf stellen als de eindexamenuitslagen zijn vastgesteld.” Wel erkent hij dat „personele wisselingen” en het lerarentekort „factoren zijn die hebben meegespeeld”. Dat geldt ook voor wat hij het „positief pedagogische klimaat” van het Calvijn noemt – wellicht heeft de welwillende houding tegenover leerlingen gezorgd voor enige lankmoedigheid bij het afnemen van de examens.

De school wijst er ook op dat de problemen in de leergang vmbo-basis niet aan het Calvijn zelf te wijten zijn. Een deel van de 15 leerlingen die daar alsnog toetsen moeten maken, zit in het topsportprogramma. Zij zijn als zij-instromers pas in hun eindexamenjaar naar het Calvijn gekomen. Stassen: „De toetsen die ze niet hebben gedaan, hadden eigenlijk op hun vorige school afgenomen moeten worden, maar dat is niet gebeurd.”

Het Calvijn College heeft woensdag van de inspectie groen licht gekregen voor een ‘herstelprogramma’ voor het afnemen van de ontbrekende toetsen. De school streeft nu naar een diplomauitreiking op 2 juli.