Recensie

Recensie Beeldende kunst

Een huis draag je in je hart, soms vergroeit je hoofd ermee

Expositie Do Ho Suh Thuis zijn, je huis verlaten, je huis meedragen in een koffer. Het zijn thema’s die Do Ho Suh aanroert op zijn expositie in Voorlinden. Met reusachtige kunstwerken van vlies en intieme tekeningen.

Do Ho Suh, Staircase-III (2003-2010)
Do Ho Suh, Staircase-III (2003-2010) Foto Antoine van Kaam
    • Lucette ter Borg

Om het werk van de in Nederland nog bijna onbekende Zuid-Koreaanse kunstenaar Do Ho Suh (1962) te begrijpen, hoef je niet eens naar zo heel lang geleden terug: naar 1991 om precies te zijn. In dat jaar verhuist Suh vanuit Seoul naar de Rhode Island School of Design in de Amerikaanse stad Providence. Hij neemt haast niets met zich mee, behalve het verlangen om te worden. Het zijn de jaren van voor vliegensvlugge e-mail, internet en snapchat. Suh verstaat nauwelijks Engels, hij kent de Amerikaanse cultuur niet en voelt zich dodelijk eenzaam op de campus.

Het raadselachtige land waarin hij terechtkomt, met die vreemde, grote, luidruchtige mensen erin, maakt dat hij voor het eerst nadenkt over wat hij eigenlijk voelt in de VS. Ontworteling, heimwee, herinneringen, vervreemding – alle sensaties van vroeger en nu worden heviger. Hij besluit er een vorm voor te vinden die zowel monumentaal als efemeer is. Efemeer omdat de herinnering op zichzelf efemeer is: als je haar probeert te grijpen, ontsnapt ze.

Het is geduldig wachten op je beurt om door ‘Passage / s’ te mogen lopen

Nu, meer dan 25 jaar later, blijkt op de eerste Nederlandse solotentoontelling van Do Ho Suh in Museum Voorlinden in Wassenaar, dat Suhs werk, in welke vorm, in welk materiaal dan ook uitgevoerd, nog steeds kronkelt rondom het idee van een thuis en de herinnering aan het verlies daarvan. Dat thuis kan concreet zijn, in de vorm van een replica van een verloren ouderlijk huis dat wordt geparachuteerd bovenop een gebouw van de campus in San Diego (Fallen Star, 2015). Het kan ook conceptueler: dan ‘kopieert’ Suh een kamer, een studio, een keuken, door de ruimtes compleet af te plakken met papier en vervolgens door middel van frottage de ‘ziel’ van die ruimte tevoorschijn te wrijven op het papier.

Do Ho Suh, Passage / s (2015-2018), zaalgezicht Museum Voorlinden Foto Antoine van Kaam

De expositie in Voorlinden is een mooi, vliesvleugelig overzicht. Vliesvleugelig omdat de meest in het oog springende beelden van Do Ho Suh letterlijk bestaan uit vliesvleugelige zijde, uit transparante, op de tocht deinende, geborduurde polyester stoffen in sprookjesachtige kleuren smaragdgroen, jade, fuchsiarood, violet of zachtgeel. Met die stoffen bouwt de kunstenaar complete delen van huizen na waar hij ooit in heeft gewoond of nog steeds woont. Trappen, vestibules, vloeren, plafonds, halletjes met lichtknoppen, lampen, deurhaakjes en brievenbussen, ontbijtkamers, gangen – alles bijna letterlijke kopieën van woonplaatsen van de kunstenaar.

Do Ho Suh, Passage / s (2015-2018), zaalgezicht Museum Voorlinden Foto Antoine van Kaam

Je kunt er doorheen lopen, zoals in het langgerekte Passage / s (2015-2018), of eronder staan, zoals in de bedwelmend rode Staircase-III (2003-2010). Staircase-III is een trap van stof, die hangt aan een plafond, dat zich uitstrekt over bijna de hele zaal breed en lang. Het reusachtige werk zweeft als een luchtspiegeling in de ruimte. Je wilt de trap betreden, maar dat kan niet.

Indringend

De zaalvullende installaties trekken de meeste aandacht in Voorlinden. Het is geduldig wachten op je beurt om door Passage / s te mogen lopen. En onder de wonderschone Staircase is het altijd vol. Deze zogenoemde ‘kofferbeelden’ – ze passen volgens Suh letterlijk in een koffer – zijn inmiddels zijn belangrijkste handelsmerk. Ze verrijzen in verschillende constellaties bij grote galeries en musea. Ondanks hun verleidelijke schoonheid geeft ze dat ook een beetje het karakter van een sjabloon, een geslaagde vondst die steeds wordt herhaald.

Do Ho Suh, werken op papier, zaalgezicht Museum Voorlinden Foto Antoine van Kaam

Indringender, want intiemer, zijn de werken op papier. In Voorlinden is een fijne selectie te zien uit de jaren 1999 tot 2014. Een huis, zo tekent Suh ons voor, draag je in je hart, soms vergroeit je hoofd ermee, en een andere keer besta je alleen maar uit huis. Zijn huis, zo schildert Suh ons met bloedrode draden in Going Home (2013), ligt hoog in de lucht, aan het eind van een lange, kronkelende weg. De schoorsteen rookt. Een figuurtje rechts onder in het papier holt zo hard hij kan de weg op, alles fladdert om hem heen. Hij zal en moet alle bochten door, steeds hoger en hoger, totdat hij eindelijk bij een deur is die hij kan openen en kan zeggen: Hè, hè, ik ben thuis.