Opinie

Weinstein lijkt over zijn dipje heen

Coen van Zwol Coen van Zwol ziet overeenkomsten tussen seriemoordenaar Fritz Honka en seriemisbruiker Harvey Weinstein. Beide zijn deze week onderwerp van een film.

Coen van Zwol

Seriemoordenaar Fritz Honka en filmmogol Harvey Weinstein debuteren deze week in de bioscoop. De een was een misvormde kobold die oude, alcoholistische prostituees naar zijn zolderkamer lokte, misbruikte en in stukken hakte. De ander een kolossale, machtige boeman die actrices naar zijn hotelkamer lokte, misbruikte en tot zwijgen bracht met afkoopsommen en geheimhoudingsverklaringen.

De horrorfilm Der Goldene Handschuh en de horrordocumentaire Untouchable gaan over toxische masculiniteit. Een modewoord, maar hier nogal concreet: twee foeilelijke kerels met een underdogcomplex die hun onzekerheid compenseerden door vrouwen te vernederen. Seks als machts-trip. Honka deed het chaotisch en straalbezopen, Weinstein arrogant en systematisch: zijn val in oktober 2017 was de katalysator voor #MeToo, een mondiale beweging tegen seksueel misbruik en intimidatie.

Untouchable vertelt weinig wat we niet wisten, maar doet dat delicaat. Indirect suggereert de documentaire dat Weinstein zonder Donald Trump en diens „grab ’em by the pussy” misschien nooit was gevallen. In zijn nadagen had Weinstein zich als sponsor van Democratische politici en feministische goede doelen diep ingegraven in het liberale establishment. Een #MeToo was met Hillary als president mogelijk uitgebleven, zoals de VS zichzelf onder Obama acht jaar lang feliciteerden omdat racisme verleden tijd was.

Lees hier de recensies van ‘Untouchable’ en ‘Der Goldene Handschuh’

Untouchable eindigt in mineur: heeft #MeToo iets veranderd? „Het gaat gewoon door”, sombert slachtoffer Paz de la Huerta. Een journalist vreest dat het blijft bij een schervengericht tegen één grotesk geval. Dat is na bijna twee jaar #MeToo een malle opmerking: honderden machtige hoofden rolden, er volgde een feministische golf, een wereldwijd debat, een mentaliteitsomslag. Het werkt nog steeds door, in kleine dingen: zo is deze week filmster Keanu Reeves een held omdat hij bij selfies met fans prudent de armen spreidt, als een priester: ongevraagd aanraken is gevaarlijk. Seks blijft een slagveld, maar het oorlogsrecht is aangescherpt.

Geldt dat ook voor Donald en Harvey? De laatste lijkt weer uit zijn dipje. In dure klinieken genezen van zijn seksverslaving komt Weinstein in september voor de rechter wegens seksueel misbruik en verkrachting. Hij oogt strijdlustig. Toen popster Madonna onlangs zei dat Weinstein zich in 1991 tegen haar „ongelofelijk seksueel flirterig en opdringerig gedroeg”, reageerde hij met een jolige verklaring vol songtitels: „She was that Ray of Light whom I will always Cherish.”

Eind mei werd bekend dat er een voorlopig akkoord van 44 miljoen dollar is om zijn slachtoffers te compenseren. Dat geld komt van verzekeraars, niet van Weinstein, en 14 miljoen gaat naar juristen. The New York Times schrijft dat initiatieven tegen geheimhoudingsverklaringen waarmee rijk en beroemd Amerika wangedrag afkoopt tot dusver weinig opleveren. Deze week kocht regisseur Bryan Singer voor 150.000 dollar een aanranding van een 17-jarige af; Bohemian Rhapsody alleen leverde hem 40 miljoen dollar op. Op de werkvloer heeft #MeToo veel veranderd. Boven de werkvloer minder.

Coen van Zwol is filmrecensent.