Requiem met bewoners Gentse flat te zien op afstudeerfestival theater

ITS Festival 2019 Op het ITS Festival is de nieuwe lichting regisseurs en theatermakers te zien. Verbinding en collectiviteit zijn dit jaar belangrijke thema’s.

BLOK | Een requiem in majeur van Naomi Steijger en Timo Tembuyser.
BLOK | Een requiem in majeur van Naomi Steijger en Timo Tembuyser. Foto Maxime Dreesen

Het ITS Festival, het jaarlijkse evenement met afstudeerwerken van regisseurs, scenografen, toneelschrijvers, performers en acteurs, heeft zich de afgelopen jaren opnieuw uitgevonden. Onder leiding van Marcus Azzini krijgen de jonge theatermakers meer de kans hun eigen stem te laten horen. De komende editie wordt iedere dag afgesloten met een gesprek over thema’s als identiteit, engagement en meerstemmigheid.

Dat laatste staat op een spannende manier centraal in het werk van Naomi Steijger en Timo Tembuyser, die dit jaar respectievelijk afstuderen aan de regie- en de performanceopleiding van de Toneelacademie Maastricht. In hun gezamenlijke afstudeerwerk BLOK | Een requiem in majeur gingen de twee in gesprek met de bewoners van een flatgebouw in Gent, om met hen een requiem te componeren gebaseerd op hun verhalen en stemmen – dat vervolgens wordt gezongen door de bewoners zelf.

Steijger: „Het idee begon met de vraag: waarom krijg ik als regisseur steeds een podium en andere mensen niet? Toen ben ik me gaan verdiepen in eenzaamheid in de grote stad, en mensen die nooit aan het woord komen. De focus verschoof steeds meer van eenzaamheid naar zichtbaarheid, omdat dat veel beter bij de oorspronkelijke gedachte past.” Tembuyser: „Ik houd van de zoektocht naar harmonie. Samen zingen is voor mij een heldere metafoor voor samenleven; muzikale harmonie en spirituele harmonie hangen sterk samen. Dat maakte koorzang de juiste vorm voor een project over zichtbaarheid.”

Spiritualiteit komt ook naar voren uit het andere afstudeerwerk van Tembuyser, de muzikale performance Missa homo sacer. Hij schreef een poëtische monoloog over geloof, zonde en liefde en goot die in de vorm van een theatrale mis, waarin zijn voordracht wordt afgewisseld met koorzang.

Missa Homo Sacer van Timo Tembuyser, met Charlotte Dommershausen (links), Hélène Vrijdag en Nelleke Kuipers. Foto Pedro Morato Gabao

BLOK is waarschijnlijk het meest ambitieuze project dat op ITS te zien is; de voorstelling is het tweede deel van een gepland negenluik, waarin steeds een andere flat en een ander deel van de requiemstructuur centraal zal staan. Steijger: „Voor het derde luik willen we ons graag op de Bijlmer richten. Daarin zetten we de Dies Irae centraal, het deel van het requiem dat gaat over de dag des oordeels. Dat leent zich er goed voor om het thema ‘woede’ te behandelen.”

Onzin

Ook Een carnaval van regisseur Jessie L’Herminez gaat over collectiviteit en meerstemmigheid. Het is een maskerritueel met drie professionele acteurs en een grote groep amateurs, gebaseerd op de oorspronkelijke betekenis van het volksfeest: een viering van de dwaasheid. „Ik ergerde me eraan dat in de Randstad zo neerbuigend over carnaval wordt gedaan”, zegt L’Herminez. „Volgens mij kunnen we juist in deze tijden, waarin te veel de nadruk ligt op de ratio, meetbaarheid en koude cijfers, een omarming van de onzin goed gebruiken. Daarom ben ik met mijn spelers op zoek gegaan naar het bevrijdende van schaamteloze nonsens.”

Een Carnaval van Jessie L’Herminez. Foto Robert van der Ree

L’Herminez bewerkte eerder dit jaar het inktzwarte Shopping and fucking van de Brit Mark Ravenhill tot een teksttheaterstuk. „Dat ging over mijn gevoel van machteloosheid tegenover het kapitalistische systeem. Daarna had ik behoefte aan een tegenbeweging: hoe kunnen we aan die wanhoop ontsnappen? Hoe kun je geloven tegen beter weten in? Theater kan daarin een belangrijke rol spelen, omdat het per definitie tijdelijk en vergankelijk is, en daarmee absurd. Dat gevoel wil ik delen met het publiek en ik heb dat bij Een carnaval als erg louterend en verbindend ervaren.”

ITS Festival, 19 t/m 24/6, Nes en Academie voor Theater en Dans, in Amsterdam. BLOK | Een requiem in majeur, 21/6. Missa Homo Sacer, 23/6. Een carnaval, 24/6. Inl: itsfestival.com