‘Laat oudere mannen plaatsmaken voor vrouwen’

Gendergelijkheid Vanaf komende maand gaat de universiteit van Eindhoven alleen vrouwen werven voor wetenschappelijke functies. Goed idee?

Foto Sash Alexander/ANP

De universiteit van Eindhoven gaat vanaf 1 juli alleen nog vrouwen werven voor alle wetenschappelijke functies. Als men na een half jaar geen vrouw heeft gevonden, stelt de universiteit de functie ook voor mannen open. Maar dan moeten minstens één vrouw en één man worden voorgedragen. In 2020 wordt dit geëvalueerd.

Hanneke Takkenberg, voorzitter Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren en hoogleraar thoraxchirurgie aan de Erasmus universiteit in Rotterdam

„Wij vinden het een dappere en boude stap omdat het bij de Technische Universiteit Eindhoven en andere technische universiteiten lastig is om vrouwelijk talent aan zich te kunnen binden. Nu normale maatregelen – zoals bij gelijke geschiktheid kiezen voor een vrouw – niet effectief zijn, gaan ze niet bij de pakken neerzitten en zetten ze een stap verder.

„Twee dingen zijn belangrijk: meer vrouwen aantrekken en tegelijkertijd het verbeteren van de cultuur waar ze in terecht komen.

„Bij technische universiteiten is de doorstroming al iets beter dan bij algemene universiteiten. Ze proberen daar het weinige vrouwelijke talent dat ze aantrekken te behouden. Maar dat is nog onvoldoende. Ze moeten de arbeidsmarkt nationaal en internationaal optimaal gaan doorzoeken naar vrouwelijk talent. Daarnaast is er veel competitie tussen technische universiteiten en technische bedrijven als Philips om vrouwen te vinden.

Josse de Voogd, sociaal en electoraal geograaf.

„Ik vind het rigoureus en dubieus. Voor mij laat het juist zien dat de universiteit niet divers is en geen echte, brede diversiteit wil. Allerlei andere achterstanden, sociaal-economische bijvoorbeeld, worden genegeerd omdat ze minder sexy zijn.

„Een groot probleem vind ik leeftijd. Voor de afspiegeling zou je het hele personeel en alle leeftijden tegen het licht moeten houden. De oudere mannen die nu positieve discriminatie invoeren, hebben hun kans gekregen in een tijd dat er meer ongelijkheid in hun voordeel was dan nu.

„Het zou mooi zijn als de rector-magnificus van de TU Eindhoven, Frans Baaijens, zelf symbolisch zou aftreden en zijn functie beschikbaar zou stellen. De positieve discriminatie wordt te vaak op anderen afgewenteld. Het zijn nu de jongere mannen die moeten afvallen.

Jos de Jonge, onderzoeker bij het Rathenau instituut voor wetenschap, innovatie en technologie.

„Interessant initiatief. Eindhoven kan zich op dit punt profileren. Ik zou willen volgen of dit ook werkt.

„Als het in het huidige tempo doorgaat, zou het nog een jaartje of 25 duren voor er evenveel vrouwelijke als mannelijke hoogleraren zijn. De oorzaak daarvan is niet discriminatie. Het duurt gemiddeld twintig jaar voor iemand na zijn promotie hoogleraar wordt en de huidige verhouding is een afspiegeling van de genderverhoudingen tussen gepromoveerden van twintig jaar eerder. Het kan geen kwaad om te kijken naar mogelijkheden om dat iets te versnellen. Dit gaat zich in de wereld van de technische wetenschappen rondspreken, niet alleen in Nederland maar ook elders.

Lees ook: Universiteiten bestrijden m/v-verschil bij promoties

„Je kunt de discriminatie positief noemen, maar het blijft natuurlijk discriminatie die positief uitpakt voor vrouwen maar negatief voor mannen. Als je nu net bent afgestudeerd en je wil promoveren aan de TU van Eindhoven en je bent man, dan word je hier niet blij van. Het is een tijdelijk effect. Mensen kunnen ook ergens anders terecht komen.

„Ze zullen ook veel vrouwen uit het buitenland moeten aantrekken. Dat doen ze nu ook al. Zeventig procent van de promovendi is al buitenlander en daar zijn veel vrouwen onder. Dat heeft er mee te maken dat in Nederland lang is beweerd dat technische wetenschappen typisch mannenbusiness zijn. Bij medicijnen was dat ook zo. Maar inmiddels is tweederde van de geneeskundigen vrouw. Bij techniek is dat nog niet en daarom vind ik dit initiatief wel stoer.

Felienne Hermans, universitair hoofddocent informatica aan de Universiteit Leiden.

„Het is wel een hele grote stap en vooral dapper. Je kunt je afvragen of dit niet te heftig is. Mannelijke wetenschappers zullen zich afvragen of ze nog kans hebben op een baan. Maar als je wil dat het verandert, moet je op deze manier kickstarten.

„Het gaat niet alleen om de vrouwen die nu worden aangenomen maar ook om studenten en leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs waar zij actieve rolmodellen voor zijn. Daar doen we het voor.

„Iedere wetenschapper heeft wel iets meegemaakt wat niet zo prettig is. Zeker als je vrouw bent, hoor je vaak dat je er werkt omdat je vrouw bent. Dan ga je aan jezelf twijfelen. Ik begrijp dat vrouwen bang zijn dat ze dat bij het invoeren van positieve discriminatie nog vaker krijgen te horen. Dat is niet fijn. Maar het is ook niet fijn als je er helemaal niet werkt. Het is nu even niet zo prettig voor de betrokken vrouwen en voor de mannelijke promovendi die een postdocfunctie zoeken, maar het alternatief is ook niet prettig.

„In mijn vakgroep aan de universiteit Delft was ik de enige vrouw. Daar moet je jezelf over heen zetten.

„Bij sollicitatiegesprekken wordt aan vrouwen gevraagd of ze een partner hebben of kinderen en hoe ze in het leven staan. Het zou geen onderwerp van gesprek moeten zijn. Die dingen maken het lastig om door te breken in de wetenschap.

„Toen ik in 2002 aan de Technische Universiteit Eindhoven begon, waren er 120 eerstejaars, waaronder twee meisjes. ‘Voel je je daar dan wel thuis en is het niet leuker om iets anders te gaan doen’, hoorde je dan. Je bent gevoelig voor die signalen. Dat begint langzaam te veranderen.