Opinie

Hongkongers verdienen steun van het Westen

Commentaar

In Hongkong wonen ruim 7 miljoen mensen. Ongeveer een kwart daarvan zou zondag de straat op zijn gegaan, aldus de demonstranten. De politie hield het op 340.000. Het was de tweede achtereenvolgende zondag dat de straten gevuld waren met betogers. Midden vorige week liep de zaak een keer uit de hand nadat de politie traangas en rubberkogels had ingezet om de demonstratie op te breken.

Directe aanleiding voor de woede is een wetsvoorstel dat het mogelijk zou maken om verdachten in Hongkong uit te leveren aan China. De demonstranten vrezen dat Beijing de wet wil gebruiken om politieke tegenstanders op te pakken. Maar er staat nog meer op het spel: de gedeeltelijke onafhankelijkheid van de voormalige Britse kroonkolonie. Het is al met al een zaak die de inwoners direct treft, maar ook de rest van de wereld aangaat.

De bestuurder van Hongkong, Carrie Lam, heeft inmiddels twee belangrijke concessies gedaan. Het omstreden wetsvoorstel is uitgesteld en ze bood haar excuses aan voor het gewelddadig optreden van de politie midden vorige week. Voor de demonstranten is dat niet genoeg. De wet moet van tafel; Lam moet weg. De bestuurder staat te boek als marionet van Beijing.

Hongkong heeft sinds 1997 een speciale status. Het is, net als Macau, een speciale administratieve regio van de Volksrepubliek China met een grote autonomie. China regelt defensiezaken en buitenlands beleid, maar op andere terreinen is Hongkong autonoom. Zo heeft het een onafhankelijke rechtspraak.

De inwoners vrezen dat van die autonomie op den duur niets overblijft. De staatkundige formule voor Hongkong is één land, twee systemen. In de praktijk dreigt één land, één systeem. China bemoeide zich al met het onderwijssysteem en in 2014 gingen de inwoners wekenlang met paraplus de straat op om te protesteren tegen het feit dat China grote invloed wilde nemen op de verkiezingen. De leider van het protest van destijds, Joshua Wong, werd tot drie maanden cel veroordeeld. Zondag kwam hij al na twee maanden vrij.

De speciale status binnen China geldt tot 2047. Hoe het daarna verder gaat is niet vastgelegd. China probeert steeds weer van Hongkong een Chinese stad te maken als alle andere. Maar Hongkong is in twee opzichten geen gewone stad. De inwoners voelen zich Hongkongers en niet Chinees en ze hechten aan hun autonomie. Hongkong is ook bijzonder omdat het enorme rijkdom herbergt en het belangrijkste financiële centrum in Azië is. Buitenlandse bedrijven die de Chinese markt willen bewerken kiezen Hongkong juist vanwege de kapitalistische spelregels en de onafhankelijke rechtspraak als vestigingsplaats. Een aantasting van de autonomie kan dus directe gevolgen hebben voor westerse ondernemingen.

De economische macht van Hongkong wordt wel gezien als belangrijke troef: de Chinese overheid zal die welvaart toch niet op het spel willen zetten? Pessimisten brengen daar tegenin dat het opmerkelijk is dat China ondanks dat economische belang toch nu al probeert Hongkong naar zijn hand te zetten.

Maar het gevecht van de Hongkongers is in de eerste plaats hun gevecht om zelfstandigheid en vrijheid. In een tijdsgewricht waarin autocraten steeds meer terrein winnen en China steeds zelfverzekerder zijn niet-democratische systeem verdedigt, verdienen de inwoners van Hongkong steun. Het is een gevecht van democratie tegen dictatuur dat niemand in het Westen onberoerd mag laten.