TU Eindhoven wil alleen nog vrouwen aannemen

Diversiteit De TU/e, met het laagste aandeel vrouwelijke hoogleraren van Nederland, stelt nu alle vacatures eerst alleen voor vrouwen open.

Vrouwen aantrekken is moeilijk voor de TU/e, omdat slechts een kwart van de promovendi in de techniek vrouw is.
Vrouwen aantrekken is moeilijk voor de TU/e, omdat slechts een kwart van de promovendi in de techniek vrouw is. Foto Sash Alexander/ANP

De Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) stelt vanaf 1 juli alle vacatures voor vast wetenschappelijk personeel een half jaar alleen open voor vrouwen. Als er in dat halve jaar geen geschikte vrouwelijke kandidaat is gevonden, wordt een functie daarnaast ook voor mannen opengesteld, maar dan nog moeten minstens één man en één vrouw worden voorgedragen. De aangeworven vrouwelijke wetenschappers krijgen een ton extra om onderzoek te starten en een mentor. Eind 2020 wordt deze procedure geëvalueerd. Vanaf dan wordt jaarlijks gekeken welk deel van de functies het eerste half jaar alleen aan vrouwen wordt aangeboden.

De TU/e wil met deze maatregel proberen de genderbalans te corrigeren. Vorig jaar eindigde de TU/e opnieuw onderaan het lijstje Nederlandse universiteiten in de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren, met 12,6 procent vrouwelijke hoogleraren. Dat aandeel groeit wel (in 2011 was het nog 5,7 procent), maar „te langzaam”, zegt rector magnificus Frank Baaijens. „We willen een cultuurverandering, we willen de diversiteit en inclusiviteit vergroten en daarvoor is het belangrijk dat we onze doelstelling van 20 procent halen. En omdat we de komende jaren 150 vaste vacatures te vervullen hebben, kunnen we nu een flinke slag maken.”

Die 150 extra banen op de TU/e ontstaan door natuurlijk verloop, groeiende studentenaantallen en doordat het huidige kabinet tot en met 2024 60 miljoen euro extra uittrekt voor onderzoek op het gebied van bèta en techniek. Daar profiteren de technische universiteiten in het bijzonder van. De nieuw geworven vrouwen worden Irène Curie Fellows genoemd, naar de Nobelprijswinnaar Scheikunde (1935) die ook de dochter was van Pierre en Marie Curie.

Gericht vrouwen werven is toegestaan, zegt Baaijens. „We hebben vergelijkbare programma’s aan andere universiteiten als referentiekader genomen.” Het Rosalind Franklin Fellowship aan de Rijksuniversiteit Groningen en het Delft Technology Fellowship aan de TU Delft zijn ook voor vrouwen bestemd. Het College voor de Rechten van de Mens oordeelde in 2012 dat de TU Delft die vacatures louter voor vrouwen mocht openstellen, omdat de achterstand van vrouwen er zo hardnekkig was en omdat het doel was gelijkheid te creëren.

In Delft waren toen niet álle vacatures alleen voor vrouwen bestemd. „Maar bij ons gaan alle vacatures open voor mannen als er na een half jaar nog geen geschikte vrouw is gevonden”, zegt Baaijens. „En er zijn uitzonderingen mogelijk. Stel dat een man die op het punt staat een Nobelprijs te winnen naar Eindhoven wil komen, dan gaan we daar zeker mee in gesprek. Maar dan moet die faculteit bij mij om die uitzondering komen vragen.”

Het College voor de Rechten van de Mens kan niet ingaan op het plan van de TU/e, omdat ieder geval specifiek bekeken moet worden. Een woordvoerder laat wel weten dat er „strenge voorwaarden gelden voor de toepassing van voorkeursbeleid”. Organisaties kunnen hun beleid voorleggen aan het College. En personen die zich door de toepassing van voorkeursbeleid gediscrimineerd voelen kunnen het College om een oordeel vragen.

Lees ook het interview met socioloog Abram de Swaan: 'Ontwikkeling van vrouwen is niet meer te stuiten'

Vrouwen aantrekken is moeilijk voor de TU/e, zegt Baaijens, omdat slechts een kwart van de promovendi in de techniek vrouw is. „Dat is de vijver waarin we vissen. Maar vrouwen presteren goed en diversiteit is goed, zowel als het gaat om gender als nationaliteit. Ja, we halen ook vrouwen uit het buitenland.”

De TU/e weet niet of het lukt om ineens veel vrouwen aan te trekken en heeft daarom ook „keiharde” ondergrenzen geformuleerd: minstens 50 procent van de nieuwe universitair docenten en 35 procent van de nieuwe hoofddocenten en hoogleraren moet vrouw zijn. Op die hogere posities ligt de „grote uitdaging”, zegt Baaijens: het is moeilijker en duurder om die mensen te bewegen van universiteit te veranderen.

En vinden vrouwen de nieuwe maatregel wel prettig? „Het is uiteraard controversieel en als je niet oppast zeggen mensen: jij hebt je positie gekregen omdat je een vrouw bent. Maar we wéten dat er een impliciete genderbias bestaat, dat we het etiket ‘excellent’ bijvoorbeeld eerder op een man dan op een vrouw plakken, terwijl er geen verschil is in prestaties.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.