Tijdig en transparant machtsvacuüm bij ABN Amro

ABN Amro Ruim op tijd maakt bestuursvoorzitter Kees van Dijkhuizen zijn vertrek bekend. ABN wil in alle rust op zoek naar een opvolger.

Kees van Dijkhuizen op werkbezoek bij een ABN Amro-vestiging in Utrecht in 2017. Hij maakte afgelopen weekend bekend in 2020 te zullen vertrekken.
Kees van Dijkhuizen op werkbezoek bij een ABN Amro-vestiging in Utrecht in 2017. Hij maakte afgelopen weekend bekend in 2020 te zullen vertrekken. Foto Olivier Middendorp

Tijdigheid en transparantie. Die twee woorden stonden de afgelopen weken hoog op de agenda van de raad van commissarissen van ABN Amro. En dus, ruim tien maanden voor zijn laatste werkdag op 22 april 2020, maakte bestuursvoorzitter Kees van Dijkhuizen dit weekend bekend niet op te gaan voor een tweede termijn als hoogste baas. In alle openheid en inderdaad, lekker op tijd.

Van Dijkhuizen, die in november 64 wordt, had in gesprekken met zijn raad van commissarissen de afgelopen tijd de vraag voorgelegd gekregen of hij opnieuw voor vier jaar bij zou willen tekenen. Het antwoord daarop was na enig wikken en wegen een helder nee. Daarmee komt voor de geboren Ermeloër een einde aan zeven jaar besturen binnen de bank: eerst als financieel directeur, sinds 1 januari 2017 als bestuursvoorzitter.

In zijn kenmerkende Nederengels, dat wel vaker te horen valt in de top van het Nederlandse bankwezen, verklaarde Van Dijkhuizen dat „de nieuwe purpose van de bank [is] neergezet, [b]anking for better, for generations to come”. Die wordt volgens hem door 93 procent van de medewerkers gesteund. Ook meldt hij dat hij tot april 2020 „volledig gecommitteerd [blijft] om de strategie en purpose van de bank samen met de medewerkers en klanten verder te versnellen, om daarna met alle vertrouwen het stokje door te geven.” Van Dijkhuizen was niet beschikbaar voor verder commentaar.

Lees ook het profiel van Van Dijkhuizen dat NRC maakte bij zijn aantreden: De man met wie niemand een probleem heeft

Tegelijkertijd met het aangekondigde vertrek van de bestuursvoorzitter, maakt ABN ook bekend dat een viertal topmanagers binnen de bank juist hebben bijgetekend voor twee tot vier jaar. „Door te kiezen voor verschillende termijnen wordt voorkomen dat de ExCo posities [topmanagers, red.] aan het einde opnieuw tegelijk voor herziening in aanmerking komen”, aldus de bank.

ABN had de voorgenomen wisseling van de wacht eigenlijk deze woensdag bekend willen maken, maar het nieuws lekte afgelopen zaterdag uit in De Telegraaf. Daarop besloot het bedrijf zondag al naar buiten te komen.

Van Dijkhuizen trad in 2013 toe tot de raad van bestuur van de in 2008 genationaliseerde ABN Amro, die destijds onder leiding stond van voormalig minister van Financiën Gerrit Zalm. Zalm en Van Dijkhuizen kennen elkaar al jaren, Zalm nam Van Dijkhuizen ooit aan als ambtenaar op het ministerie van Financiën. Van Dijkhuizen was na een lange ambtelijke carrière in 2005 financieel directeur geworden van de Haagse zakenbank NIBC. In zijn tijd als financieel bestuurder bij ABN leidde hij de gedeeltelijke beursgang van de bank, in november 2015 ging een eerste pakket aandelen naar de beurs. Nog steeds heeft de overheid 56 procent van de aandelen in handen.

Dat Van Dijkhuizen uiteindelijk in 2017 Zalm opvolgde als hoogste baas bij ABN was een betrekkelijke toevalligheid. Zalms beoogde opvolger, Chris Vogelzang, sneuvelde in een chaotische strijd tussen de raad van commissarissen en het ministerie van Financiën, toen net als nu grootaandeelhouder van de bank. Minister Dijsselbloem wilde perse een bestuurder met een maatschappelijke antenne, en achtte Vogelzang teveel een bankier namens de bank in plaats van namens de maatschappij. Ook gingen er geruchten dat toenmalig president-commissaris Olga Zoutendijk zelf ambities zou hebben Zalm op te volgen.

Het werd uiteindelijk Van Dijkhuizen, Vogelzang vertrok en kort daarna stapte ook Zoutendijk op en werd Tom de Swaan president-commissaris.

Nieuw machtsvacuüm

Eind 2016 verbaasde menig bestuurder zich over de gang van zaken bij ABN. Zalm had zijn aftreden al bekend gemaakt voordat er een opvolger in beeld was. „Ik zou nooit, nooit meedelen dat de bestuursvoorzitter vertrekt zonder dat er een nieuwe klaar staat”, zei een commissaris van een beursgenoteerd bedrijf destijds tegen NRC. Zo ontstaat onzekerheid.

In die zin is de huidige stap van ABN opmerkelijk. Opnieuw kiest de bank er willens en wetens voor een machtsvacuüm te creëren, door nog geen opvolger klaar te hebben staan. President-commissaris Tom de Swaan wilde verder niet reageren.

Een woordvoerder van de bank relativeert het probleem van een nieuw machtsvacuüm: „Tijdigheid en transparantie zijn hier van belang. Dat is de belangrijkste les die we geleerd hebben. We gaan in alle rust op zoek naar een goede opvolger voor Van Dijkhuizen. Zowel binnen als buiten de bank.” Twee headhunters, Russell Reynolds en Egon Zehnder, zouden volgens De Telegraaf al maanden bezig zijn alle opties in kaart te brengen.