Opinie

Klimaatzorg is terecht, geen antiliberaal wensdenken

Klimaat Anders dan Maarten Boudry denkt kun je oneindige groei op een eindige planeet niet volhouden, schrijft .
Demonstratie in Pretoria op 14 juni door klimaatgroeperingen tegen het grote aandeel van kolen in de Zuid-Afrikaanse energievoorziening
Demonstratie in Pretoria op 14 juni door klimaatgroeperingen tegen het grote aandeel van kolen in de Zuid-Afrikaanse energievoorziening Foto Kim Ludbrook/EPA

In zijn column over klimaatverandering had filosoof Maarten Boudry zaterdag felle kritiek op klimaatactivisten die ‘geen moer’ geven om klimaatverandering, maar uit zijn op vernietiging van kapitalisme en neoliberalisme (Klimaatactivisten geven niet om het klimaat, 15/6). Als bewijs voert hij aan dat ze niet geloven in kernenergie, opslag van CO2 en andere toekomstige technologische wonderen. Volgens hem kunnen alleen die ons uit de opwarmingsmisère redden.

Lees ook de column van Maarten Boudry: Klimaatactivisten geven niet om het klimaat

Maar is het zo gek om te denken dat oneindige groei op een eindige planeet niet vol te houden is? Is iedereen die dat in twijfel trekt en nadenkt over alternatieven een antikapitalistische wensdenker?

Op het gebied van CO2-opslag bestaan wereldwijd slechts een paar bescheiden experimenten. Het is (nog) totaal onduidelijk hoeveel gasvelden beschikbaar zijn voor de gigantische hoeveelheid broeikasgassen die we in de atmosfeer pompen en hoe we tot in lengte van jaren voorkomen dat die gassen ontsnappen. Ook moet je rekening houden met maatschappelijk verzet tegen ondergrondse opslag – en niet alleen van ‘klimaatactivisten’. De Groningers zullen niet opgetogen reageren als we hun lege gasvelden met CO2 willen vullen.

Ook kerncentrales zijn niet van de ene op de andere dag gerealiseerd. Ze vormen een schoon alternatief voor centrales op fossiele brandstoffen. De nieuwste generatie is veiliger dan de oude, zeker als we thorium gaan gebruiken (al veertig jaar een belofte). Maar doen alsof er aan kernenergie geen problemen kleven, is onzinnig.

Prachtige grotten

Kerncentrales zijn duur. In het Verenigd Koninkrijk zijn bouwplannen afgeblazen of alleen haalbaar dankzij een voor jaren vastgelegde veel te hoge elektriciteitsprijs. Ook kun je het afvalprobleem niet bagatelliseren. We hebben niet allemaal van die prachtige grotten zoals in Finland om het radioactieve spul eeuwenlang op te bergen. En ook hier moet je rekenen op maatschappelijke onrust bij degenen die zo’n centrale in hun achtertuin krijgen.

Dat betekent niet dat we CO2-opslag en kernenergie moeten afwijzen. Ze maken ook deel uit van de oplossing. Maar het is geen „bespottelijk vage aanbeveling” om na te denken over „minder en anders consumeren”. En daarmee dus over minder en anders produceren. En ja, dat heeft gevolgen voor hoe we de samenleving inrichten.

De elektrische auto is een mooi voorbeeld. Boudry verwijt ‘activist’ Ewald Engelen dat hij die in De Groene Amsterdammer een schijnoplossing noemt. Toch is dat niet gek. Een elektrische auto verschuift de energievraag van olie naar elektriciteit – plus bijbehorende (eindige) grondstoffen als lithium en kobalt. Zou ander vervoer en vooral minder mobiliteit niet ook helpen? Ga je dat als overheid reguleren, en hoe dan in een – daar komt-ie – neoliberale samenleving? Dat zijn zinnige vragen.

Lees ook: Optimisme zonder hoop

Omdat broeikasgassen niet aan grenzen doen, moet je voor het antwoord bovendien verder kijken dan Nederland. Op een eindige planeet is klimaatverandering per definitie ook, of misschien wel vooral, een verdelingsvraagstuk. Wat doe je als de opkomende middenklasse in India, Brazilië en Afrika allemaal zo’n auto wil? Wie zijn wij om ze dat te weigeren? En hoe los je dat op binnen het neoliberale model?

Er zijn onderzoeksbureaus die ons graag voorrekenen dat het met innovatie allemaal haalbaar is, zoals milieugroepen becijferen dat we ook zonder kernenergie en CO2-opvang in 2030 klimaatneutraal kunnen zijn. Ik heb mijn twijfels, over beide. Helaas, want ook ik zou mijn leven het liefst voortzetten zoals het nu is.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.