In de klas, snel afronden en op naar het eerste van Ajax

Reportage | De Ajax-school Vanaf hun veertiende krijgen jeugdspelers van Ajax les op De Toekomst. 173 leerlingen volgen lessen in het schoolgebouw dat op het trainingscomplex is verrezen.

Jeugdspelers van Ajax kunnen vaker trainen nu ze les krijgen op College de Toekomst.
Jeugdspelers van Ajax kunnen vaker trainen nu ze les krijgen op College de Toekomst. Foto Merlin Daleman

In lokaal 7 staan vier jongens en een meisje tijdens de les Engels in Ajax-tenue – compleet met voetbalschoenen, plus scheenbeschermers – voor het raam, neuzen bijna tegen het glas. Op het veld voor de school traint het eerste elftal van Ajax. Het team speelde amper twaalf uur eerder nog tegen Cristiano Ronaldo en diens Juventus. De docent, Isan El Mouhandiz, maakte vanmiddag een deal met de leerlingen: eerst hard werken en de toets begrijpend lezen afronden, dan naar het eerste kijken. „Ze wisten dat Ajax 1 ging trainen vandaag, dan zijn ze vlugger tijdens de les. Dáár willen ze zijn.” El Mouhandiz wijst naar het veld. „Ik speel daar met mijn lessen op in.”

Al decennia faciliteert Ajax onderwijs op de club. Eerst louter studiebegeleiding, maar sinds dit jaar genieten alle Ajax-spelers vanaf hun veertiende hun opleiding aan sportcomplex De Toekomst. Er is een schoolgebouw verrezen met twee conciërges, een talencentrum, lokalen en tientallen docenten, die in dienst zijn van drie samenwerkende scholen; het Calandlyceum (vwo/havo), het ROC van Amsterdam (mbo) en het Calvijn College (vmbo). De rest van het personeel werkt voor Ajax. Ruim 170 leerlingen krijgen les op College de Toekomst, op woensdag- en vrijdagochtend volgen ze lessen op een van de aangesloten scholen.

„Zodra ze extern naar school gaan, verliezen we tijd die we kunnen steken in het trainen”, zegt Saïd Ouaali, hoofd jeugdopleiding. Hij werkte vijftien jaar in het onderwijs met moeilijk opvoedbare kinderen voordat hij bij Ajax kwam. „De grootste winst boeken we als we de spelers op De Toekomst houden.” Extra trainingstijd, dat is de prioriteit van Ajax. Achterliggend doel: structureel aanhaken bij de top van het Europese voetbal.

Het schoolprogramma is een intensivering van een traject dat drie jaar geleden voor bovenbouwleerlingen begon; spelers van de Onder 19 en de Onder 17 kregen na iedere avondtraining studiebegeleiding op de club.

Toppers uit de huidige selectie – Matthijs de Ligt, Donny van de Beek en Jurgen Ekkelenkamp – doorliepen dat traject. Er werd acht in plaats van vier keer per week getraind. „We konden spelers nog meer beïnvloeden”, zegt Ouaali. Die beïnvloeding geldt voor voetbal en opleiding. Het lespakket is specifiek samengesteld voor jeugdspelers en varieert van het analyseren van wedstrijdbeelden tot lessen over anatomie en spierherstel, van mentale weerbaarheidstraining tot kooklessen van de horeca-afdeling en snuffelstages bij het terreinonderhoud. Spelers lopen met alle afdelingen van de club mee, van perszaken tot publieke taken. „Als ze het niet redden als voetballer, hebben ze bij Ajax toch een vak geleerd”, licht Ouaali toe.

Foto Merlin Daleman

Programma voor topsporters

De onderwijsinspectie heeft sinds 1991 een speciaal programma opgesteld voor topsporters, het Loot-onderwijs. In plaats van 1.040 lesuren per jaar volstaan voor jongeren met een topsportprogramma 800 lesuren. „Twintig uur per week, veertig weken per jaar”, rekent studiecoördinator bovenbouw Oscar Alkemade voor. Hij zit met manager Ger Boer op de leren banken in de lerarenkamer, naast een bord met magneten en een voetbalveld, aan de muren geen lesroosters maar gesigneerde Ajax-shirts. „We hebben ruim twintig studiebegeleiders in dienst bij Ajax zodat iedere speler een eigen mentor heeft.” Een team van pedagogen monitort de voortgang van de spelers en overlegt met docenten en trainers. „We leveren voor ieder individu maatwerk: wat is het beste voor een speler, wat is het beste voor een kind?”, zegt Alkemade.

In de aula zitten Donny Warmerdam (Ajax O17 en Nederlands elftal O17) en Enric Llansana (Ajax O19 en Nederlands elftal O19). Ze doen dit jaar eindexamen havo en volgen een aangepast lesprogramma. Extra Nederlands op maandagavond, Engels op dinsdagmiddag, op woensdag van een tot vijf ’s middags extra lessen economie en wiskunde, en ook donderdag is er twee uur wiskunde ingeroosterd. Alleen vrijdag zijn ze niet op de club, dan volgen ze lessen aan het Calandlyceum.

Het grootste voordeel van studeren op de club? Inspiratie, bezieling. „Als je naar de wc gaat, kijk je altijd even door het raam, dan kun je spieken bij het eerste”, lacht Donny. „Daardoor ga ik niet ineens extreem veel naar de wc hoor…” Enric vult aan: „Zodra je in de les je pen neerlegt, stap je het veld op. Ideaal.”

Het aannamebeleid van de School van de Toekomst is onvergelijkbaar met dat van een reguliere school. Alkemade wijst vanuit de lerarenkamer naar het hek bij de hoofdingang van het sportcomplex. „Dat hek staat symbool voor onze selectie aan de poort”, legt hij uit. „We scouten spelers op hun voetbaltalent, daarna is het voor ons de uitdaging hun schoolopleiding te faciliteren.”

Donny speelt al negen jaar bij Ajax, Enric zeven jaar. Veel van hun eerste teamgenoten zijn inmiddels afgevallen. Enric: „In mijn eerste team bij Ajax zaten achttien jongens. Daarvan zijn er nu nog twee over.” De groep waar Donny mee startte, is beter behouden gebleven. „In de F’jes speelde ik met elf jongens, van hen spelen er nu nog vijf bij Ajax.” Boer beaamt de uitdaging voor de jonge spelers. „Wij kunnen met getallen komen: vier op de vijf redden het niet, de meesten vallen af… Dat interesseert die jongens niet. Ieder van hen zegt: ik behoor niet tot de afvallers, ik ga het halen.”

Foto Merlin Daleman

Gastgezinnen

Voor het verwezenlijken van hun droom moeten jeugdspelers veel over hebben: voor jongens die ver van Amsterdam wonen, is het onmogelijk vijf dagen per week heen-en-weer te reizen. Voor hen heeft Ajax gastgezinnen geregeld in Amsterdam. „Ze treden buiten onze cocon door twee keer per week les te volgen op school”, vertelt Boer. „Door de verschillende scholen zijn we toch een afspiegeling van de maatschappij. Het moet hier geen klooster worden.”

De ambitie van Ajax is om leerlingen te laten ‘opstromen’: onderwijs volgen op het hoogst haalbare niveau, en daar „het maximale uitpersen”, aldus studiecoördinator Alkemade. „Zodra ze hun diploma hebben, kunnen ze zich op voetbal toeleggen. Daarom geven we extra begeleiding. We stomen ze klaar. We willen ze begeleiden als kind, als leerling, en als voetballer.”

College de Toekomst is een klein gebouw, met jonge jongens en grote dromen. Voor Ajax spelen, en daar ver voorbij. Toch moeten ze leren dat school geen vangnet is, maar een serieus alternatief. „De een begrijpt dat en is gemotiveerd, de ander heeft meer begeleiding nodig. Wat dat betreft bootsen we hier het echte leven na”, zegt Alkemade.

De leerlingen voor het raam in de Engelse les houden de blik strak op het veld, de rug naar het lokaal en de leestoets Engels. Daar dartelen Donny van de Beek en Hakim Ziyech, de bal als een balletdanser aan de voet. Achter hun rug verzamelt docent El Mouhandiz de toetsen. De leerlingen buigen liever een 0-2 achterstand tegen Feyenoord om, dan dat ze een rekentoets maken.

Foto Merlin Daleman