Gaswinning mogelijk eerder verlaagd

Groningse gaswinning Minister Wiebes wil de gaswinning volgend jaar verder verlagen, maar heeft vraagtekens bij de haalbaarheid van de ‘veilige’ grens.

Een vlag hangt halfstok in het Groningse dorp Westerwijtwerd, waar op 22 mei een aardbeving plaatsvond met een kracht van 3,4 op de schaal van Richter.
Een vlag hangt halfstok in het Groningse dorp Westerwijtwerd, waar op 22 mei een aardbeving plaatsvond met een kracht van 3,4 op de schaal van Richter. Foto Kees van de Veen

De gaswinning in Groningen kan mogelijk volgend jaar worden teruggeschroefd naar het ‘veilige’ niveau van 12 miljard kubieke meter aardgas. Dat schrijft minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) maandag in een brief aan de Tweede Kamer. Hij neemt aanvullende maatregelen om de gaswinning volgend jaar te verlagen tot maximaal 12,8 miljard kubieke meter en onderzoekt een verdere daling naar 12 miljard kubieke meter.

Al na de gasbeving in Zeerijp in januari 2018 adviseerde de onafhankelijke toezichthouder, het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), de gaswinning „zo snel als mogelijk” terug te brengen tot maximaal twaalf miljard kubieke meter. Deze grens zou de kans op aardbevingen sterk doen afnemen en de veiligheid van de Groningers vergroten. Dit advies herhaalde het SodM na de aardbeving in Westerwijtwerd afgelopen maand, die met een kracht van 3,4 een van de zwaarste bevingen was die de provincie trof.

Minister Wiebes noemde dat advies een „duivels dilemma”, omdat het de leveringszekerheid van gas in gevaar zou brengen. Het Groningse gas wordt vooral door Nederlandse industriële bedrijven en huishoudens gebruikt, die niet zomaar kunnen overstappen op buitenlands gas.

Dit jaar wordt maximaal 19,8 miljard kubieke meter aardgas gewonnen uit de Groningse bodem. Voor het volgende gasjaar, dat in oktober start, adviseerde netbeheerder Gasunie Transport Services (GTS) 15,9 miljard aardgas op te pompen. Uiteindelijk wil het kabinet de gaskraan in 2030 dichtgedraaid hebben. Zestig jaar gaswinning uit het Groninger gasveld heeft de Staat inmiddels 417 miljard euro opgeleverd, blijkt uit cijfers die het CBS onlangs publiceerde.

‘Doodvriezende bejaarde’

Na elke beving klinkt de roep om de gaskraan sneller dicht te draaien luider. Maar het kabinet stelt voortdurend dat daardoor de leveringszekerheid in het geding komt. Zo zei premier Mark Rutte na de beving in Westerwijtwerd dat het verder dichtdraaien van de gaskraan zou kunnen leiden tot een doodvriezende bejaarde in Limburg.

Lees ook René Paas: het is al heel lang crisis in Groningen

Dat noemde de Groningse commissaris van de koning René Paas (CDA) in een interview met NRC „volstrekt theoretisch”, terwijl de aardbevingen „de realiteit” zijn. Door de aardbevingen en de gevolgen ervan ondervinden mensen psychische en lichamelijke klachten, bleek al in 2016 uit onderzoek van Rijksuniversiteit Groningen.

Hoewel Wiebes de grens van 12 miljard nu wel serieus overweegt, stelt hij grote vraagtekens bij het terugdraaien van de gaskraan naar deze ‘veilige’ grens. Industriële grootverbruikers van het gas moeten worden afgesloten, wat volgens de minister zou kunnen leiden tot „bedrijfssluitingen, grote werkloosheid en risico’s voor de elektriciteits- en voedselvoorziening”. Ook zouden pieken in de vraag naar gas bij koude dagen niet kunnen worden opgevangen.

Het kabinet had al eerder kunnen ingrijpen om de gaswinning omlaag te brengen, zonder de leveringszekerheid in gevaar te brengen. Daarvoor is onder meer een extra stikstoffabriek nodig – die hoogcalorisch gas uit het buitenland omzet in laagcalorisch gas, zoals dat uit het Groninger gasveld komt. Toen in 2016 sprake was van de bouw van zo’n fabriek besloot toenmalig minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) dat plan in de ijskast te zetten. Nu komt die fabriek er wel, maar pas in 2022.

Eind juli moet duidelijk zijn of de nieuwe maatregelen daadwerkelijk haalbaar zijn, vervolgens is het aan de minister om voor 1 oktober van dit jaar een definitieve beslissing te nemen.