Reportage

Rutte in spijkerbroek dreigt bedrijven die lonen niet verhogen

VVD-congres Bij het ‘VVD-festival’ ging het dit weekeinde onder meer over integriteit in de politiek. Het opvallendst was echter het dreigement van premier Mark Rutte dat hij belastingverlagingen voor bedrijven intrekt als ze de lonen niet verder verhogen.

Tweede Kamerlid Sophie Hermans en de Rotterdamse fractievoorzitter Vincent Karremans verzorgen een quiz op het ‘VVD-festival’ in Aalsmeer.
Tweede Kamerlid Sophie Hermans en de Rotterdamse fractievoorzitter Vincent Karremans verzorgen een quiz op het ‘VVD-festival’ in Aalsmeer. Foto Peter Hilz/ANP

„Dit is nou typisch zo’n geval waarvan ik niet weet of het wel of niet mag”, roept VVD-Tweede Kamerlid Thierry Aartsen. Hij zit aan een tafel in een ‘bruine kroeg’, een van de vele settings van Studio’s Aalsmeer, waar de VVD zaterdag bijeen is voor het tweejaarlijkse congres. Aan tafel staat een dame met inschrijfformulieren om lid te worden van Omroep WNL. Aartsen twijfelt. Hij schuift regelmatig aan bij WNL-programma’s en voert het woord over Media en Cultuur. Hij gaat dus over hun positie in het bestel, denkt hij hardop. Voorlopig besluit hij geen lid te worden.

Eerder op de dag was er op het ‘VVD-festival’, zoals het congres tegenwoordig heet, een workshop over integriteit. De VVD is de partij met veruit de meeste en ernstigste integriteitsschandalen.

Lees ook: VVD lanceert telefonische helpdesk voor integriteitskwesties

Reden om een integriteitshelpdesk te lanceren: een telefoonnummer dat VVD’ers kunnen bellen als ze willen „sparren”. Sjoerd Potters, burgemeester van De Bilt en voorzitter van de ‘dilemmacommissie’, bespreekt deze middag met zo’n vijftig partijgenoten enkele vraagstukken. Een Statenlid met een bedrijf in exotische dieren, dat moet bepalen of de dierentuin waaraan hij levert geld krijgt om een faillissement te voorkomen – mag dat? Of een wethouder die twittert dat Zwarte Piet zwart is „en wie het daar niet mee eens is moet mee met de zak naar Spanje” – hoe zit het daarmee?

Aan het eind van de sessie staat een VVD-lid op. Ze vindt de antwoorden te veel ‘enerzijds-anderzijds’. „We hebben dit te laat opgepakt. En alleen omdat we zijn gedwongen door de buitenwereld. Bij enige schijn van twijfel – kappen.” De zaal applaudisseert. Een andere VVD’er wil juist waken voor wat hij noemt „integritisme”, dat je uit voorzichtigheid maar niets meer doet. „Het lijkt meer te draaien om reputatiemanagement dan om integriteit”, stelt hij.

Discussiestuk middenklasse

Meer dan over integriteit gaat het deze zaterdag in Aalsmeer over de middenklasse. Centraal staat het discussiestuk dat fractievoorzitter Klaas Dijkhoff in april presenteerde, Liberalisme dat werkt voor mensen. In zijn stuk over de koers van de partij kiest Dijkhoff nadrukkelijk voor de middenklasse omdat, zo schrijft hij, deze groep „in toenemende mate in de knel” komt. Op het festival gaat hij in twee verschillende sessies met leden in op de materie. Er is veel animo. Aan het begin van elke sessie mogen de leden zeggen waar hun zorgen liggen, waar ze het niet mee eens zijn. Dijkhoff staat op het podium. Hij luistert, schrijft mee. Uit de zaal komen vragen over belastingdruk, inkomens, kinderopvang, woningbouw, de energierekening.

De gespreksleider vraagt door: „Wie is het met Klaas eens dat belastingverlaging in de toekomst vooral gericht moet zijn op de middenklasse?” Lang niet iedereen, zo blijkt. Juist de hoge inkomens hebben tijdens de economische crisis „grote offers moeten brengen”, stelt een van de aanwezigen. „Ik denk dat wij ervoor moeten waken dat wij een soort middenklassepartij worden. Je kunt niet a priori zeggen dat je de hoge inkomens gaat overslaan.”

Middenklasse

In zijn antwoorden geeft Dijkhoff aan geen voorstander te zijn van nivellering. Toch ziet hij dat de middenklasse niet genoeg profiteert van economische vooruitgang. De hogere inkomens, zo blijkt uit zijn woorden, zijn niet vergeten maar nu even niet aan de beurt. De problemen van de middenklasse zijn nijpender.

De komende tijd trekt Dijkhoff nog door het land om met VVD’ers in gesprek te gaan. Dit moet de basis zijn voor een vernieuwd verkiezingsprogramma voor de landelijke verkiezingen van 2021. Dijkhoff riep mensen op mee te praten. „Wacht niet tot er een verkiezingsprogramma ligt.”

Ook premier en partijleider Mark Rutte komt in zijn rede op voor de „hardwerkende Nederlanders” die de motor vormen van het „optimisme” en de „vooruitgangsovertuigingen” in Nederland. Hij haalt uit naar de grote bedrijven die personeel geen loonsverhogingen geven. „Op dit moment klotsen de winsten tegen de plinten, maar het enige wat stijgt is het salaris van de topmannen”, aldus Rutte.

Het enige wat stijgt is het salaris van topmannen

Mark Rutte in rede op VVD-congres

Als de bedrijven niet alsnog „aanzienlijk” betere cao’s gaan afsluiten voor hun werknemers, dreigt Rutte met het intrekken van voor bedrijven gunstige fiscale maatregelen, zoals de verlaging van de vennootschapsbelasting. Een opvallend verhaal voor de VVD’er, die kennelijk graag af wil van het idee dat hij de belangen van het grote bedrijfsleven behartigt.

Na zijn verhaal krijgt de premier – in spijkerbroek en op Allstars-gympen – groot applaus. Toch zijn er ook VVD’ers die mopperen dat het wel érg links is.

Spelshow Ranking the politicians

Het VVD-festival wordt afgesloten met een spelshow: Ranking the politicians, onder leiding van oud-wethouder Frits Huffnagel. De tien deelnemers blijken over veel zelfspot te beschikken. Om snoeiharde grappen waarin de een na de ander wordt afgebrand kunnen ze smakelijk lachen. (Op de vraag: ‘Wie krijgt er bij zijn of haar overlijden de meeste zendtijd van de NOS?’ luidt het antwoord van het panel: „Annemarie Jorritsma, want die band ligt al een halve eeuw klaar.”) Tweede Kamerlid Wybren van Haga is de winnaar. De man die door Huffnagel werd geïntroduceerd als een „niet onomstreden huisjesmelker, maar ja, toen was er nog geen integriteitshelpdesk”, krijgt als prijs een knalrode SP-trui.