Zoenen en drank: eerste Arabische Netflix-serie zorgt meteen voor ophef

Netflix-serie Jinn roept in het Midden-Oosten felle reacties op. Het high school drama toont niet het beeld dat het Midden-Oosten meestal van zichzelf te zien krijgt.

Beeld uit de serie Jinn over middelbare scholieren en bovennatuurlijke krachten
Beeld uit de serie Jinn over middelbare scholieren en bovennatuurlijke krachten

De Netflix-reeks Jinn begint met een schoolreis van middelbare scholieren uit de Jordaanse hoofdstad Amman. De reis gaat naar – waar anders – de bekende archeologische site Petra. Daar worden per abuis twee djinns gewekt, een goede en een slechte geest, die het leven van de scholieren op stelten zetten.

In de eerste aflevering wordt direct de toon gezet. De jongeren drinken flink wat alcohol. Een koppeltje gaat achter een rots zoenen. De bully van de school urineert op een gepeste jongen. Echte seks zien we niet, maar er worden heel veel toespelingen op gemaakt, soms met betrekking tot iemands moeder.

Dit is niet het beeld van het Midden-Oosten dat we in het Westen doorgaans te zien krijgen. Of dat het Midden-Oosten over zichzelf te zien krijgt. Dat Jinn voor controverse zou zorgen, viel dus te verwachten.

Jordaanse waarden en normen

Toen Jinn op 13 juni begon te streamen werden sociale media overstelpt met boze reacties van mensen die vinden dat de serie de Jordaanse normen en waarden aantast. De acteurs, allemaal heel jonge mensen die voor het eerst in een serie acteren, werden ook persoonlijk aangevallen op sociale media, vooral de vrouwelijke.

Het werd zo erg dat Netflix Midden-Oosten op Twitter een mededeling verspreidde. „Wij stellen met spijt vast dat de acteurs in de serie Jinn slachtoffer zijn geworden van intimidatie. Wij tolereren dit niet. Ons werk is gebaseerd op de waarden van diversiteit en inclusiviteit.”

Het protest tegen de serie kan een juridisch staartje krijgen. Het openbaar ministerie heeft het departement cybercrimes van het ministerie van Binnenlandse Zaken gevraagd Jinn te verbieden vanwege de „immorele scènes”.

Maar veel mensen op sociale media verdedigen de serie, en klagen de hypocrisie aan van de tegenstanders. Netflix is ook in het Midden-Oosten geweldig populair en niemand neemt aanstoot aan seks en geweld in Engelstalige series. „Ze hebben bezwaar tegen Jinn op morele gronden. Maar vorige maand zaten ze wel allemaal aan het scherm gekluisterd voor Games of Thrones”, zegt een kijker in Jeddah op Twitter.

Maia Malas, zelf tv-producer van Jordaanse afkomst, noemt de commotie met name over het zoenen in een analyse „een heel Jordaanse respons op een heel Jordaans probleem.” Malas merkt op dat er best veel seks zit in Arabische producties maar dan in de vorm van verkrachting, afpersing, prostitutie, gedwongen huwelijken en polygamie. Daar heeft het Arabische publiek geen probleem mee. „Maar een tienermeisje dat haar vriendje zoent, ho maar, dat is een vreselijke misdaad.”

Is dit het Midden-Oosten?

Is Jinn ook leuk? Zeker, voor wie houdt van series over tieners met bovennatuurlijke krachten die verwikkeld raken in complotten terwijl de volwassenen niets in de gaten hebben. Denk: Buffy the Vampire Slayer, Stranger Things of The Vampire Diaries. Het acteerwerk is goed, en Amman en Petra zijn mooi in beeld gebracht.

Westerse kijkers zullen zich misschien afvragen of dit Midden-Oosten echt bestaat. In de hele serie is maar één vrouw met hoofddoek te zien: de moeder van een van de djinns. Verder zijn het allemaal hippe jongeren met de laatste iPhones of Galaxies waarop zij in het Engels met elkaar teksten.

Het korte antwoord is ja. Elk Arabisch land heeft een middenklasse, of bovenklasse, die haar kinderen naar Engelstalige scholen stuurt, die een leven leidt dat oppervlakkig gezien weinig verschilt van dat van de middenklasse in het Westen. Alleen komt dat Midden-Oosten niet zo vaak in beeld.

Het is de reden waarom Salma Malhas, die hoofdpersonage Mira speelt, zo enthousiast was over de serie. „Toen ik opgroeide zag ik nooit iemand op televisie die leeft zoals ik en de dingen doet die ik elke dag doe”, zegt Malhas in de Emiraatse krant The National. „Het gaat altijd over een verboden liefde of een vader die zijn dochter wil uithuwelijken.”

Dat via Netflix mensen elders iets meekrijgen over het leven van mensen als Malhas is een goeie zaak. Maar tegelijk weegt Jinn juist op dat vlak toch een beetje licht. Zonder de djinns en het Arabisch had de serie had zich even goed in Californië kunnen afspelen.

Meer lokaal

Voor Netflix maakt Jinn deel uit van een wereldwijde strategie om meer lokale series te produceren.Twee Arabische producties zijn in de maak. Paranormal is een Egyptische serie, gebaseerd op de gelijknamige boekenreeks van Ahmed Khaled Tawfik, waarvan 15 miljoen exemplaren zijn verkocht. Alrawabi School for Girls is opnieuw een Jordaanse productie, over pesten op een middelbare school.