EU: individuele Russische trollen probeerden verkiezingen te manipuleren

De Europese Commissie heeft geen hard bewijs gevonden voor een grootschalige desinformatiecampagne door de Russische overheid, wel door afzonderlijke trollen.

Stemgerechtigden voor de Franse ambassade in Berlijn, tijdens de Europese verkiezingen op 26 mei.
Stemgerechtigden voor de Franse ambassade in Berlijn, tijdens de Europese verkiezingen op 26 mei. Foto Omer Messinger/EPA

Russische trollen hebben geprobeerd om de Europese verkiezingen van vorige maand te beïnvloeden door valse berichten te verspreiden via sociale media. Dat meldt de Europese Commissie vrijdag in een rapport over desinformatie tijdens de verkiezingen. De commissie heeft echter geen hard bewijs gevonden voor een grootschalige desinformatiecampagne door de Russische overheid.

Verschillende Russische nepaccounts hebben gepoogd om het stemgedrag van burgers in de EU te beïnvloeden. Doel van de desinformatie was het promoten van extreme ideeën en het polariseren van het debat. Ook hoopten de trollen op een lagere opkomst bij de verkiezingen. Uit het rapport wordt niet duidelijk welke groepen er precies verantwoordelijk zijn voor de verspreiding van het nepnieuws.

In Nederland leek de verspreiding van nepnieuws in vergelijking met andere EU-landen mee te vallen. Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken (D66) schreef vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer: „Ik heb momenteel geen aanwijzingen dat er bij onze verkiezingen door statelijke actoren grootschalig desinformatie is verspreid.”

Kiezers in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen en Spanje waren wel op grote schaal doelwit van het nepnieuws. Vanaf januari vond een speciale werkgroep van de EU-buitenlanddienst bijna 1.000 gevallen van Russische inmenging, een verdubbeling ten opzichte van het jaar daarvoor. Volgens de Europese Commissie bevestigt het rapport de dreiging die uitgaat van desinformatie. De werkgroep die de verspreiding van nepnieuws controleert wordt daarom uitgebreid.

Lees ook: Hoe de Petersburgse trollenfabriek te werk ging na de MH17-ramp

Verantwoordelijkheid sociale media

In plaats van grote operaties deden de Russische trollen vooral kleinschalige en moeilijk te ontdekken lokale beïnvloedingspogingen, aldus het rapport. Er werden onder meer berichten verspreid dat de Europese ‘deep state’ verantwoordelijk is voor de val van de rechtse Oostenrijkse regering.

Desondanks stelt de commissie vast dat het actieplan van vorig jaar tegen desinformatie heeft geholpen. De opkomst bij de Europese verkiezingen was namelijk het hoogst in 25 jaar tijd. Voor het actieplan werden journalisten, factcheckers en onderzoekers ingeschakeld. De commissie wijst naar de verantwoordelijkheid van Google en sociale media als Twitter en Facebook om de verspreiding van desinformatie tegen te gaan.

Het Amerikaanse cybersecuritybedrijf SafeGuard Cyber stelde in een eerder onderzoek dat ongeveer de helft van de Europese kiezers op een of andere manier desinformatie van Russische trollen voorgeschoteld heeft gekregen. Ook onderzoeksgroep Avaaz vond tientallen netwerken die desinformatie verspreidden, in onder meer Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Polen.