Leider Hongkong wil crisis bezweren zonder toe te geven

Het zaterdag aangekondigde uitstel van de omstreden uitleveringswet aan China betekent geen afstel. Beijing wil niet de indruk wekken dat demonstreren werkt.

Bezoekers van een restaurant in Hongkong kijken naar de persconferentie van leider Carrie Lam.
Bezoekers van een restaurant in Hongkong kijken naar de persconferentie van leider Carrie Lam. Foto Thomas Peter /Reuters

Carrie Lam, de hoogste leider van Hongkong, lijkt op een inderhaast bijeengeroepen persconferentie een enorme knieval te maken. Ze stelt voor onbepaalde tijd de behandeling uit van de wet die het mogelijk moet maken criminelen uit te leveren aan China. Maar van dat uitstel komt geen afstel.   

Lam, die wordt gezien als een marionet van Beijing, maakt op de persconferentie meermaals glashelder dat ze de wet vooral beter wil uitleggen en hoogstens op punten zal aanpassen. Maar die wet is er voor goede redenen, vindt ze, dus die moet er komen. Het is daarom zo goed als ondenkbaar dat de wet alsnog wordt geschrapt. Dan zou ze namelijk laten zien dat demonstreren werkt. Die boodschap wil ook Beijing koste wat kost voorkomen.

Wachten op moeheid

Het uitstel lijkt daarmee een tactische manoeuvre om de wet later alsnog door te voeren. Dan is de aandacht hopelijk verslapt, en is de bevolking van Hongkong moe van het onderwerp. Of ze in die opzet slaagt, is zeer de vraag. Daarvoor zijn de mensen in Hongkong niet alleen te boos, maar ook te achterdochtig.

Voor de oppositie is uitstel niet genoeg. Parlementslid Leung Yiu-chung, een tegenstander van Lam, zei dat de wet definitief van tafel moet; met minder neemt hij geen genoegen. „Carrie Lam moet natuurlijk aftreden”, voegt hij daaraan toe, terwijl hij wegrent naar een volgende bijeenkomst. Hij verwacht dat er zondag nog meer mensen komen demonstreren dan bij de grote demonstratie van afgelopen zondag. Volgens schattingen van de oppositie waren dat ruim een miljoen mensen, volgens de politie een kwart miljoen.

Lees ook deze reportage over het protest in Hongkong: De kinderen beschermden mij

Veel andere middelen dan demonstreren heeft de oppositie niet. De oppositie vormt een minderheid in het parlement. Dat komt doordat het kiesstelsel in Hongkong de pro-Beijing-partijen vrijwel automatisch de meerderheid bezorgt.

Moord in Taiwan

De eerdere haast om de wet door te drukken verklaart Lam uit haar wil om een Hongkongse man die een gruwelijke moord pleegde in Taiwan op tijd te kunnen uitleveren, voordat die op vrije voeten gesteld zou moeten worden. In Hongkong kon hij niet worden vervolgd voor moord, alleen voor witwassen. Taiwan heeft echter laten weten niet om de uitlevering te vragen.

Deze kwestie lijkt een excuus om er een wet door te smokkelen die Beijing om heel andere redenen graag ziet: Beijing zou de wet willen gebruiken om politieke dissidenten in China gevangen te zetten. Met de wet zou de firewall tussen het rechtssysteem in Hongkong en dat in China verdwijnen.

Niet vergevingsgezind

Lam zei het erg te vinden dat afgelopen week sprake is geweest van zo veel geweld en onrust. Mede om dat geweld niet verder te laten escaleren ziet ze voorlopig af van verdere behandeling van de wet. Dat zou betekenen dat het gebruik van geweld effectief kan zijn. Nadat een miljoen mensen vreedzaam demonstreerden gebeurde er namelijk niets, maar na het geweld moest de wet opeens wijken.

Lam wil demonstranten die nu nog vastzitten niet vrijlaten, ze wil ook de term „rellen”, waarmee ze steeds de demonstraties heeft omschreven, niet laten vallen. Dat laatste is relevant, omdat op ‘relschoppen’ een gevangenisstraf staat van maximaal tien jaar. Het geeft aan dat Lam niet vergevingsgezind is, en vroeg of laat de demonstranten alsnog zwaar wil kunnen straffen. Dat gebeurde ook toen leiders van de zogeheten Paraplurevolte achter de tralies verdwenen zonder dat ze geweld hadden gebruikt.

Lam lijkt het wetsvoorstel louter uit te stellen om de crisis te bezweren, zonder echt iets toe te geven. Haar tegenstanders doorzien dat. Daarmee wordt de stemming er alleen maar grimmiger op.