Opinie

Senator Beukering leest geen Russische kranten over MH17

Voor de MH17-primeur van een Russische journalist was hier weinig aandacht, zag Hubert Smeets. Het goede nieuws: de Russische journalistiek leeft nog.

Hubert Smeets

Wie loopt er nu eigenlijk aan de leiband van het Kremlin? Een aantal Russische journalisten in ieder geval niet. Ivan Goloenov – de Russische journalist die werd gearresteerd en mishandeld in een door de politie opgezet vervalst drugszaakje – spreekt het meest tot de verbeelding. Ook belangrijk, althans voor Nederland, is Pavel Kanygin. Vorige week publiceerde hij in de krant Novaja Gazeta een primeur over de MH17-ramp. Aan die onthulling is minder aandacht besteed.

Kanygin heeft twee legerdocumenten opgeduikeld die wijzen op grootschalige activiteiten van de Russische krijgsmacht op een tijdstip en een plek die, hoe toevallig, wel heel dicht in de buurt van de MH17 komen. Uit het eerste document blijkt dat de Militaire Automobiel Inspectie op 22 juni 2014 aan luitenant Iskanderov het commando gaf om een groot konvooi met 41 voertuigen van de luchtafweerbasis bij Koersk te begeleiden naar legerbasis-Millerovo vlakbij het door pro-Kremlin-separatisten gecontroleerde Oost-Oekraïne.

Het tweede document bevat een bevel van 15 juli 2014 op dezelfde dag in Millerovo voor ruim 170 man een (droog) voedselpakket voor vijf dagen klaar te zetten. Op 17 juli 2014 werd de MH17 neergeschoten door een Boek-raket, die volgens het Joint Investigation Team (JIT) vanaf een locatie in Snezjnoje in rebellengebied in Oost-Oekraïne was gelanceerd.

Interessant, reageerde de NOS, maar het stuk levert geen smoking gun. Klopt. Novaja Gazeta heeft inderdaad geen vingerafdrukken gevonden van de man die op de knop van de fatale Boek-raket heeft gedrukt. Maar een strafzaak kent naast feiten ook omstandigheden. Die context, waarover we dankzij journalisten bij Bellingcat, Novaja Gazeta en het officiële JIT al zoveel weten, is door Kanygin vastgenageld.

Want wat zou dat militaire transport na de 22ste juni vervoerd hebben? De Boek-lanceerinstallatie waarvan al zoveel foto’s zijn opgedoken? Waarom kregen die 170 man twee dagen voor de crash een noodrantsoen voor vijf dagen? Voor een korte operatie zonder gaarkeukens in de buurt?

Op Eerste Kamerlid en beoogd Senaatsvoorzitter Toine Beukering (Forum voor Democratie) maakte de berichtgeving van Kanygin geen indruk. Tegen De Telegraaf zei de brigadegeneraal bd dat de MH17 neergehaald kan zijn door een „Oekraïense gek”. Oud-militair Beukering beriep zich mede op premier Mahathir van Maleisië die eind vorige maand twijfel zaaide over het JIT, hoewel zijn land al vijf jaar volwaardig lid is en dus met zijn neus op het internationale MH17-onderzoek zit.

Beukering mag dat desondanks zeggen. Uiteraard. Landverraad conform artikel 93 van het Wetboek van Strafrecht (Nederland ‘onder vreemde heerschappij brengen’) eist wel wat meer dan kletskoek van een gepensioneerde generaal. Al blijft het wonderlijk dat een vaderlandse ex-officier een geluid laat horen dat anno 2019 alleen nog wordt verspreid via de Russische (staats)televisie, het Nederlandse internetkanaal Café Weltschmerz en Thierry Baudets partij.

De senator slikte zijn kritiek op het JIT later in, net zo schielijk als de Moskouse politie de dagvaarding tegen Goloenov. Bijster heroïsch deed hij dat niet. Beukering gaf De Telegraaf de schuld. Die zou zijn woorden uit hun „verband hebben gerukt”.

Heldhaftiger ware het geweest als hij Novaja Gazeta krediet had gegeven. Mede dankzij Kanygin en Goloenov, die niét aan de leiband van het Kremlin lopen, weten we immers: nog is de Russische journalistiek niet verloren.

Oost-Europa-expert Hubert Smeets werkt bij het kenniscentrum Raam op Rusland. Hij schrijft om de week met redacteur geopolitiek Michel Kerres over de kantelende wereldorde.