Meisjes in Kameroen voetballen nu gewoon met de jongens op straat

Vrouwenvoetbal Kameroen Nederland speelt zaterdag op het WK tegen Kameroen. Nog niet zolang geleden was voetbal voor vrouwen daar amper mogelijk. Speelsters werden gediscrimineerd omdat ze lesbisch zouden zijn.

Meisjes van de Rails Foot Academy op de training in de Kameroense hoofdstad Yaoundé. De school werd mede opgericht door sterspeelster Gaelle Enganamouit van de nationale ploeg.
Meisjes van de Rails Foot Academy op de training in de Kameroense hoofdstad Yaoundé. De school werd mede opgericht door sterspeelster Gaelle Enganamouit van de nationale ploeg. Foto Zohra Bensemra/Reuters

De zonovergoten grasmat ligt erbij als een biljartlaken, in de middencirkel van het Stade de Christophe Laurent staan 23 voetbalsters en een coach met de armen om elkaars schouders. ‘Stadion’ klinkt groter dan het is. Het vrouwenteam van Kameroen werkt de laatste training voor hun WK-duel van zaterdag tegen Nederland af voor een leeg tribunetje en een handvol belangstellenden in een buitenwijk van Valenciennes. Hoor ze samen zingen. „Het volkslied”, legt persvoorlichter Parfait Siki uit langs de rand van het veld. „Dat zingen we bij elke training. Ervoor en erna.”

Kameroen is de grote onbekende in de poule van Nederland. ‘Ontembare Leeuwinnen’, luidt hun prachtige bijnaam, die herinneringen oproept aan de glorietijd toen de mannenploeg de kwartfinale haalde op het WK van 1990. Welgeteld 1.600 vrouwen registreerde de nationale voetbalbond Fecafoot het afgelopen seizoen, op een totaal van 22.500 leden. De vrouwen debuteerden op de Spelen in 2012, op het WK in 2015 en werden vorig jaar derde bij de Afrika Cup. En dit WK? Het eerste pouleduel ging met 1-0 verloren tegen Canada. „Onvoorspelbaar”, typeert recordinternational Sherida Spitse. „Beetje onbesuisd.” Oranje tast vooral in het duister over de komende tegenstander. Vrouwenvoetbal in Kameroen?

Een dag voor de wedstrijd tegen Nederland tikt Gaëlle Enganamouit bij het begin van de training een balletje met ploeggenote Gabrielle Aboudi Onguene. Tussen Valenciennes en ‘haar’ gravelveldje langs een spoorbaan in hoofdstad Yaoundé ligt meer dan 7.000 kilometer en een wereld van verschil. Zij speelt nu hier het WK, daar voetballen ruim zeventig meisjes op de door haar opgezette Rails Foot Academy, de eerste vrouwenvoetbalopleiding in West-Afrika. „Zelf trainde ik vroeger met jongens”, vertelde de ervaren international via YouTube bij de opening begin januari. „Maar met een aantal oefeningen mocht ik niet meedoen omdat ik een meisje was.”

Ontslagen omdat ze lesbisch was

Op dezelfde dag dat Enganamouit haar academie voor voetballende meisjes opende, publiceerde het Britse Gay Star News een schokkend verhaal van een anonieme profvoetbalster uit Kameroen die vertelde dat ze door haar club Intersport was ontslagen omdat ze lesbisch was. „Ik kon ook niet meer bij andere clubs terecht vanwege mijn seksuele geaardheid”, sprak de 18-jarige speelster. Ze vertelde vaak te zijn beledigd en aangevallen door mannen, en moest haar droom van een carrière als voetbalster na vijf jaar opgeven. „Ik wilde het toch proberen, hoewel ik wist dat mensen in Kameroen voetballende vrouwen discrimineren met de aanname dat ze allemaal lesbisch zijn.”

Homoseksualiteit was al langer een probleem voor voetbalsters in Afrika. In 2016 zorgde Seyi Akinwunmi, vicevoorzitter van de Nigeriaanse voetbalbond, voor opschudding toen hij een nederlaag van de nationale vrouwenploeg weet aan „lesbiennes die het team kapotmaken”.

De Nederlandse Vera Pauw werkte van 2013 tot 2016 als bondscoach in Zuid-Afrika en vertelde eerder in het blad Helden over een international die na een ‘correctieve rape’ was vermoord vanwege haar geaardheid. „Gecorrigeerd, zo noemden ze dat echt”, vertelt Pauw aan de telefoon. „Voetbal voor vrouwen was not done, ze zouden allemaal lesbisch zijn. Die meiden waren soms echt in gevaar. Dat was in Kameroen net zo.”

De Kameroense vrouwen voorafgaand aan het groepsduel met Canada (0-1).

Foto Eric Gaillard/Reuters

Persvoorlichter Parfait Siki van de Kameroense voetbalbond ontkent niet dat er problemen waren. „Voetbal voor vrouwen was een taboe. Maar dat is lang geleden. De afgelopen acht, negen jaar is veel veranderd. Meisjes voetballen tegenwoordig op school en op straat gewoon met de jongens. Geen probleem.” Weinig vrouwelijke leden? „De meeste voetballers bij ons, ook de mannen, zijn amateur en hebben geen licentie.” In de hoogste profdivisie van Kameroen spelen twaalf vrouwenteams, daaronder is nog een competitie van 22 teams. „Het aantal speelsters neemt elk jaar toe.”

De status van vrouwenvoetbal stijgt

Vera Pauw, vlak voor het WK opgestapt als technisch adviseur bij Thailand, bevestigt dat de situatie voor voetballende vrouwen in Afrika snel verbetert. „Wij hebben nog een verkeerd beeld”, zegt de coach die Nederland in 2009 naar de halve finale van het EK leidde en met Zuid-Afrika vaak in en tegen Kameroen speelde. „De status van vrouwenvoetbal stijgt daar snel. Speelsters verdienen wat geld in de nationale competitie, tekenen contracten in het buitenland. Daarmee kunnen ze hun familie en de gemeenschap ondersteunen. Ze zijn echt helden aan het worden. Al hobbelen de dorpen nog wel achter de ontwikkelingen aan. Daar is het voor meiden nog altijd uitkijken.”

Op het gebied van vrouwenvoetbal heerst er volgens Pauw in Afrika juist „meer gelijkheid dan in Europa.” Problemen zijn vooral corruptie en gebrekkige faciliteiten. „Dezelfde problemen als de mannen daar hebben.” Vooral het tekort aan velden is nijpend. „In Kameroen meer nog dan in Zuid-Afrika.” Wereldvoetbalbond FIFA heeft hulpprogramma’s, er is particulier initiatief. Zoals het eenvoudige gravelveldje in Yaoundé van international Enganamouit, dat voor velen al een uitkomst is. De aanvalster, die in Zweden, Noorwegen en Spanje speelde maar nu clubloos is, geldt er als idool. Met haar opvallende, deels geblondeerde kapsel prijkt haar geschilderde portret op een kapperszaakje in de buurt, blijkt in een fotoreportage op de website van Al Jazeera.

Het WK in Frankrijk, waaraan naast Kameroen ook Nigeria en Zuid-Afrika meedoen, kan volgens Pauw tot een nieuwe impuls leiden voor het vrouwenvoetbal in Afrika. „Alles wordt uitgezonden op televisie.” Via sociale media kunnen de fans in Kameroen zelfs een training volgen, vertelt een bondsofficial in de kantine in Valenciennes. „De ploeg is heel populair.” Pauw ziet ook progressie in de rest van het continent. „In Noord-Afrika, Egypte vooral, wordt het vrouwenvoetbal snel beter. Vergelijk eens met hockey, dat wordt wereldwijd nog altijd maar op een paar plekken gespeeld. In het voetbal lopen we voor op andere sporten.”

Grote solidariteit

En het niveau van de Ontembare Leeuwinnen, de komende tegenstander van Oranje? Persman Siki somt de buitenlandse teams op waar de internationals van Kameroen spelen, van Sky Blue FC in de VS (Estelle Johnson) tot CSKA Moskou (steraanvalster Aboudi Onguene). Ajara Nchout speelt samen met Sherida Spitse voor het Noorse Valerenga. „Het niveau is hoog. We hebben een solide verdediging en er heerst grote solidariteit in het team”, zegt Siki. Hij krijgt even later bijval van oud-international Françoise Bella, die de training bijwoont. „Ik vind vooral de mentaliteit van ons team heel sterk, het zijn vechters.” De kansen tegen Nederland? Bella, lachend: „Wij gaan winnen, geen twijfel.”