Geen quizje, vertrouw op de kracht van het woord

Zap DWDD Summerschool had geen quizje met BN’ers in de tropen nodig. Historicus Bart Van Loo had genoeg aan het woord voor een boeiende les over de Middeleeuwen.

Bart van Loo over de Bourgondiërs in DWDD Summerschool.
Bart van Loo over de Bourgondiërs in DWDD Summerschool. Foto BNNVARA

Komt een man bij een netmanager. Hij zegt: „Ik heb een idee. Wat als we nou eens een Belg op prime-time over de Middeleeuwen laten vertellen. Met lichtbeelden?” Zegt de netmanager: „Puik idee. We zetten een Bekende Nederlander bij de Belg en verhuizen de hele boel naar een tropisch eiland. Quizje erbij en klaar.”

Quizjes, beroemdheden en tropische eilanden zijn de kleur- en smaakstoffen van de moderne televisiemaker: ze worden overal doorheen gemengd omdat men vreest dat wij anders niet willen kijken – volgens mij zijn ze bij de tv een beetje bang voor ons, kijkers.

Vandaar dat ik er rekening mee hield dat de Vlaamse cultuurhistoricus Bart van Loo zijn verhaal over de Bourgondiërs ergens in de Stille Zuidzee zou houden terwijl hij tussendoor met Patty Brard probeerde een jarenlange ruzie tussen een vrouw en haar schoonmoeder bij te leggen. Inderdaad, er was donderdag bij TLC iets wat Expeditie Schoonmoeder heette, waarin… Laten we het erop houden dat Brard haar best deed.

Pirouette

Bart Van Loo stond gelukkig gewoon in een zaaltje in Amsterdam te vertellen over Filips de Stoute, Jan zonder Vrees, Albrecht van Beieren en diverse Margareta’s. Afgezien van projectieschermen en een paar harnassen op de achtergrond had hij geen enkel hulpmiddel. Zelfs de tafel waaraan Filips grote beslissingen nam, moesten we ons maar voorstellen. Van Loo had niet meer dan woorden en gebaren – en het vermogen om al sprekend op de toppen van zijn tenen een pirouette te draaien. DWDD Summerschool (BNNVARA) was een klassieke geschiedenisles – eentje die boeide van de eerste tot de laatste seconde.

Dat kwam vooral doordat Van Loo een geweldige verteller is. Eentje die vertrouwt op de kracht van het woord. Als het gaat over veertiende-eeuwse huwelijkspolitiek spreekt hij over een Engelse koning „die ook graag een van zijn zonen in het Vlaamse bed had getakeld”. Uiteindelijk ontstond er door de verbinding van de Bourgondiër Filips de Stoute en Albrecht van Beieren iets nieuws. „Eerst bestonden wij niet, toen waren er de Bourgondiërs en Hokus Pokus Pas: de Lage Landen.”

Tussen de oude geopolitiek door vertelde Van Loo beeldend over de banketten die de Bourgondiërs aanrichtten, waar de varkenskoppen op de zalmen zaten en er muziekgroepen in een pastei stonden te spelen (een vondst waar onze klassieke vrouw-in-feesttaart misschien wel vandaan komt). Het brassen diende een hoger doel. Want terwijl Frankrijk en Engeland elkaar uitputten in de Honderdjarige Oorlog, wilden de Bourgondiërs profiteren van het machtsvacuüm. Maar ja, het waren maar hertogjes – hun feesten waren de blingbling die voor status moesten zorgen. Van Loo: „Het waren propagandistische kunstwerken.”

Vervelend volkje

De Vlaming strooide met etymologische weetjes, verbond historische materie met Silicon Valley, Robocop en Mart Smeets en hij gaf Gelderland een veeg uit de pan: „Ik weet niet of u er familie heeft en of dat sympathieke mensen zijn, maar in de Middeleeuwen was het een vervelend volkje.”

Van Loo eindigde met een ernstig te nemen historische stelling door de aandacht te vestigen op hoe in 1464 in Brugge voor het eerst de Staten-Generaal van de Nederlanden bijeenkwamen. Aan de kant, Willem van Oranje! Dit was het moment van onze geboorte.

De tijd was omgevlogen. Nu was het ook weinig. DWDD Summerschool had in totaal slechts 35 minuten toebedeeld gekregen. Dat voelt toch een beetje als een kadetje met kaas; Bart Van Loo verdient een Bourgondische omgang met de NPO-zendtijd.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.