Meer financieel risico voor gemeente

Voorjaarsnota Het college wil de armoede aanpakken en de stad groener maken. Om alles waar te maken, wordt er bezuinigd en geleend.

De gemeente Rotterdam wil 68 miljoen euro lenen om een begin te maken met de overgang van fossiele naar duurzame energie.
De gemeente Rotterdam wil 68 miljoen euro lenen om een begin te maken met de overgang van fossiele naar duurzame energie. Foto Rien Zilvold

De financiële risico’s voor de gemeente Rotterdam zijn toegenomen. Hierdoor komen de politieke ambities uit het coalitieakkoord de komende jaren onder druk te staan. Dat blijkt uit de Voorjaarsnota van het college (VVD, D66, GroenLinks, PvdA, CDA en ChristenUnie-SGP) die deze week is gepresenteerd.

Een van de grotere risico’s vormt het Warmtebedrijf en de aanleg van de warmtetransportleiding van de Rotterdamse haven naar Leiden. Het plan uit 2016 komt nog altijd niet van de grond en intussen wordt het noodlijdende Warmtebedrijf met een lening overeind gehouden. De investeringen lopen volgend jaar op tot ruim 134 miljoen euro, terwijl de voortgang van het hele project onzeker is.

Een ander risico vormt de waarde van het vastgoed en de grond van de gemeente. Omdat de gemeente geen goed overzicht heeft van het eigen bezit, de waarde, de kosten en de huren, wordt de hele portefeuille doorgelicht en opgeschoond. Bij de begroting in september vorig jaar ging de gemeente nog uit van een mogelijk verlies van 60 miljoen euro; inmiddels is dat bedrag opgelopen tot 83 miljoen euro. Om de tekorten weg te werken, wil de gemeente sommige panden versneld verkopen. Er wordt gewerkt aan „verbetering van de governance rondom vastgoedkeuzes”, aldus de Voorjaarsnota.

Significante stijging

De gemeente houdt verder vanaf 2020 rekening met een stijging van de werkgeverspremies (maximaal 18 miljoen euro) indien er een nieuwe ambtenaren-cao wordt gesloten. Ook moet de gemeente 35 miljoen euro reserveren, omdat het aantal hulpvragen via de Wet maatschappelijke ondersteuning een „significante stijging” laat zien. Een andere tegenvaller is de stijging van de stortbelasting vanuit het Rijk (15 miljoen euro).

Het college houdt ook rekening met minder inkomsten vanuit het Rijk. De totale begroting van Rotterdam omvat bijna 3,5 miljard euro, waarvan 2,3 miljard euro van het landelijke Gemeentefonds komt. Nog geen kwart van de begroting kan het college vrij besteden; de rest van de bestedingen ligt vast in bijvoorbeeld bijstandsuitkeringen en ambtenarensalarissen.

Waar geeft Rotterdam het geld aan uit? Lees hier meer over de begroting

Vanaf 2021 wordt de verdeling vanuit het Gemeentefonds herzien, waardoor gemeenten er 15 euro per inwoner op voor- of achteruit kunnen gaan. Rotterdam houdt rekening met 30 miljoen euro minder inkomsten.

Toch wil het stadsbestuur deze collegeperiode extra investeren. Het gaat bijvoorbeeld om de aanpak van schulden en armoede (44 miljoen euro), hogere tarieven in de zorg (74 miljoen euro) en de renovatie van Museum Boijmans van Beuningen (voorlopig 17 miljoen euro). De ambitie om 18.000 woningen te bouwen vergt meer handen binnen de gemeente.

Lees meer over de grote renovatie van Museum Boijmans van Beuningen

Het college wil ook meerdere investeringsfondsen vormen rond thema’s als „burger en maatschappij, groei van de stad en energietransitie”. Het gaat om investeringen met een hoog risico die op de kapitaalmarkt moeilijk financiering kunnen krijgen. De huidige investeringen van de gemeente in dergelijke fondsen, zoals Swanbridge (medische wetenschappen) en Guide Plus (duurzaamheid), bedragen circa 7 miljoen euro.

Verder wil het stadsbestuur deze collegeperiode 150 miljoen euro steken in de energietransitie. De kosten zouden gedekt moeten worden door de verkoop van de aandelen in energiebedrijf Eneco. Maar omdat Eneco nog niet is verkocht, leent het college alvast eenmalig 68 miljoen euro van het Investeringsfonds Rotterdam. Die lening zou volgend jaar moeten worden afgelost; indien Eneco dan nog niet is verkocht heeft het college een financieel én een politiek probleem.

De investeringen worden gedekt met onder meer bezuinigingen, zoals 17 miljoen euro op onderhoud en veiligheid in de openbare ruimte. Gedacht wordt onder meer aan „het terugbrengen van servicenormen (...) of minder inzet en onderhoud”, aldus de Voorjaarsnota. Tegelijkertijd wil het college het aantal handhavers in de stad wel met 50 voltijds banen uitbreiden, onder meer om afval náást vuilcontainers tegen te gaan.

Om meer parkeergeld te incasseren en de parkeerdruk rond het centrum te verlichten, komt er verder een hoger ‘middentarief’ voor de wijken rond het centrum. De afvalstoffenheffing gaat omhoog, de reclamebelasting in de haven wordt opnieuw ingevoerd en evenementen en horeca moeten meer leges betalen. Een meevaller voor de gemeente is dat het groeiende aantal toeristen en andere bezoekers zorgt voor meer inkomsten aan logiesbelasting (17 miljoen euro).

Eigen vermogen slinkt

Het college gaat verder meer lenen en meer reserves aanspreken om de financiën sluitend te krijgen. Het eigen vermogen van de gemeente slinkt deze collegeperiode van 1 miljard naar 922 miljoen euro. De schulden stijgen in dezelfde periode van 1,7 miljard naar 2,3 miljard euro.

De financiële weerstand van de gemeente daalt, maar blijft op het minimale niveau dat is afgesproken in het coalitieakkoord. De schulden blijven binnen de categorie „minst risicovol”, zegt de gemeente. „Het is niettemin zaak de vinger aan de pols te houden”, aldus de Voorjaarsnota.