Actie tegen China nu het nog kan

demonstraties in hongkong Hongkong vreest net zo te worden als andere Chinese steden. Daarom demonstreert men nu tegen een uitleveringswet.

De afgelopen dagen werd in Hongkong gedemonsteerd tegen een wet die uitlevering van verdachten aan China versoepelt. Bij confrontaties met de politie raakten ruim zeventig demonstranten gewond.
De afgelopen dagen werd in Hongkong gedemonsteerd tegen een wet die uitlevering van verdachten aan China versoepelt. Bij confrontaties met de politie raakten ruim zeventig demonstranten gewond. foto Athit Perawongmetha/Reuters

De nieuwe wereld is niet zo mooi als de oude, en daar kan mevrouw Wong Choi Fung wel om janken. Het Hongkong dat ze kende, ziet ze voor haar ogen verdwijnen. Het gaat steeds meer op het vasteland van China lijken. „Zoals de politie de afgelopen nacht op de demonstranten heeft geschoten, dat lijkt wel 4 juni”, zegt ze geëmotioneerd in een bomvol restaurant. Op 4 juni 1989 werden in Beijing op het Plein van de Hemelse Vrede de studentenopstanden met geweld neergeslagen.

Zo gewelddadig als in 1989 in Beijing was het in Hongkong in de nacht van woensdag op donderdag zeker niet, maar voor Hongkongse begrippen werd er aan beide kanten wel uitzonderlijk veel geweld gebruikt. De politie zette traangas, pepperspray en rubberen kogels in, demonstranten gooiden met stenen. Er raakten zeker 72 mensen gewond.

Vooral middelbare scholieren en studenten demonstreren al dagen tegen een controversiële wet die uitlevering van Hongkongse burgers aan China mogelijk moet maken, maar op deze donderdagavond zijn er opvallend weinig mensen op de been. „Ze rusten uit na de klap van gisteren”, zegt een vrouwelijke dominee. Voor zondag en maandag staan er weer grote demonstraties en acties gepland.

Hippiesfeer

De sfeer onder de weinige demonstranten die nog wel op de been zijn, doet een beetje denken aan de jaren zestig in Europa: groepjes hip geklede jongeren zingen op gitaarmuziek over liefde en vrede, er zijn witte bloemen tegen de muur geplakt en iedereen is vriendelijk en toeschietelijk. Use your brain, violence is insane, staat er op een van de vele witte briefjes die op een wand zijn gehangen.

Op die wand zit ook een wat minder lieve sticker van een hand met opgestoken middelvinger tegen de omstreden uitleveringswet die de directe aanleiding vormt voor de demonstraties. Die wet moet het mogelijk maken dat Hongkongse verdachten aan China kunnen worden uitgeleverd. Volgens de demonstranten is het een verkapt middel om dissidenten van Hongkong in China in de gevangenis te kunnen gooien.

Voor de meeste Chinezen van het vasteland die Hongkong bezoeken, zijn de groepjes demonstranten trouwens een mysterie. Een jong stel, gevraagd of ze weten dat er in Hongkong grootschalige demonstraties plaatsvinden die het wereldnieuws domineren, kijkt wat schaapachtig terug. Nee, dat wisten ze niet. Ze schrikken er ook wel een beetje van. „Dan moeten we vandaag misschien maar iets minder de straat op gaan”, zegt de vrouw van het stel.

Online petitie

De 42-jarige mevrouw Wong zou graag juist wat meer de straat op gaan. Ze zou maar wat graag mee-demonstreren, maar dat lukt niet. Ze heeft een autistische zoon thuis die niet zonder zijn moeder kan. Daarom schreef ze op internet een petitie tegen de wet. Haar in eenvoudige, rechtstreekse taal gestelde petitie werd zesduizend keer ondertekend, vooral door vrouwen zoals zij die thuis ook niet gemist kunnen worden. „Ik vind het heel erg dat ik onze jongeren niet kan steunen. Zij halen voor ons de kastanjes uit het vuur en als dank schiet de politie op ze.”

Iedereen begrijpt waarom de wet zo'n gevaar is, zegt ze. „In China kan je man zomaar achter de tralies verdwijnen als hij bijvoorbeeld een jurist is die voor mensenrechten strijdt. Dat kan hier straks ook gebeuren. Ook gewone vrouwen begrijpen heel goed hoe erg dat is.”

Ze verwoordt daarmee iets wat in Hongkong goed te voelen is: de wet wordt gezien als hét symbool voor een China dat steeds meer de dienst uitmaakt in Hongkong. Straks is Hongkong zichzelf niet meer, is het een stad als alle andere Chinese steden. Dan zijn zaken als de vrijheid van meningsuiting, vrije pers en een onafhankelijk rechtssysteem ook in Hongkong verleden tijd, zo is de angst.

Wong gelooft niet dat de wet door de demonstraties van tafel zal gaan. „We gaan zo massaal de straat op omdat dit misschien wel de laatste keer is dat we nog kúnnen demonstreren tegen China”, zegt ze met tranen in de ogen. Voor haarzelf vindt ze dat nog niet eens zo erg. „Ik ben al wat ouder, maar in wat voor wereld moeten onze jongeren straks leven? Die zien helemaal geen toekomst meer.”