Recensie

Recensie Boeken

In Berlijn wemelde het van de ‘betaaldagprostituees’

Wie scalpeerde vijf prostituees in het decadente Berlijn van de jaren twintig? Daarover gaat de allerlaatste thriller van Philip Kerr.

Foto Alberto Estevez / EPA
Foto Alberto Estevez / EPA Philip Kerr tijdens een interview in 2015

Berlijn in de nadagen van de Weimarrepubliek – het was de hoofdstad van de hel. Aldus George Grosz, de dadaïstische Duitse schilder.

In zijn veertiende Bernie Gunther-thriller laat de Schotse schrijver Philip Kerr (1956-2018) Grosz in een hilarisch (verzonnen) tweegesprek met rechercheur Gunther een beeld schetsen van de Duitse hoofdstad in 1928, vijf jaar voordat Hitler aan de macht zou komen. Inspiratie voor zijn vaste artistieke thema’s – wanhoop, desillusie, haat, angst, corruptie, hypocrisie en de dood – kon Grosz in het toenmalige Berlijn in overvloed vinden.

In de vorige Gunther-boeken was Kerr vaste hoofdpersoon een oude man. In Metropolis is hij een jonge en talentvolle rechercheur die de overstap mag maken naar de prestigieuze afdeling moordzaken. Zijn eerste taak: uit de vuilnisbelt met menselijk afval die Berlijn is de seriemoordenaar opdiepen die vijf prostituees heeft gescalpeerd. Het wemelt in de stad van de ‘betaaldagprostituees’: secretaresses en kapsters die om hun karige loon wat aan te vullen gaan ‘sleetjerijden’ op de dag dat mannen hun loonzakje ontvangen.

Decadente bevolking

Niet veel later moet Gunther zich ook buigen over een reeks moorden op nóg een kwetsbare groep: kreupele oorlogsveteranen die bedelend aan de kost komen. Al spoedig blijkt dat beide moordzaken meer gemeen hebben dan het feit dat ze de bevolking van het decadente Berlijn onverschillig laten.

Metropolis is vermaaksliteratuur op zijn best. Gebruikmakend van historische feiten en personages heeft Kerr weer een spannend, intelligent en buitengewoon geestig boek afgeleverd. En zoals in al zijn boeken grossiert de auteur in citerenswaardige zinnen, zoals: „Je hebt Kant toch wel gelezen? Een man is meer vatbaar voor redelijke argumenten als zijn broek op zijn enkels hangt.”

Kerr is onbetwist een van de allergrootste thrillerauteurs. Met zijn Bernie Gunther-reeks maakte hij duidelijk dat in tijden van oorlog bijna iedereen vuile handen maakt, óók degenen die zich verzetten tegen het nazi-regime.

Het besef dat Metropolis de allerlaatste Gunther thriller is stemt weemoedig. Dat Kerr met de dood op zijn hielen – hij had kanker – in vliegende vaart nog zo’n schitterende zwanenzang schreef, is een groot geschenk aan zijn fans. Een geste waarop maar één antwoord past: het herlezen van zijn vele prachtboeken.