Roxane van Iperen wint Opzij Literatuurprijs 2019

Voor ‘t Hooge Nest deed Van Iperen zes jaar onderzoek naar haar huis in Naarden, dat in de oorlog een centrum was van verzet, onder leiding van Joodse vrouwen.

Foto Jan Willem Kaldenbach

Schrijfster en journalist Roxane van Iperen wint met haar boek ’t Hooge Nest de Opzij Literatuurprijs 2019. Dat maakte de redactie van het feministische tijdschrift, die de jaarlijkse prijs uitreikt, dinsdagavond bekend. Het non-fictiewerk „leest als een meeslepende roman” en vertelt een „relevant” verhaal, een geschiedenis „die iets toevoegt aan wat je al dacht te weten”.

’t Hooge Nest is het tweede boek van Van Iperen (1976), die eerder de roman Schuim der aarde schreef. Voor haar nu bekroonde boek deed ze zes jaar lang onderzoek naar het huis in Naarden waar ze zelf woont, en dat een opmerkelijke geschiedenis bleek te hebben. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de villa een centrum van verzet, waar Joodse onderduikers woonden onder de hoede en leiding van twee Joodse vrouwen.

Die geschiedenis kon, aldus de jury „dankzij de volhardende onderzoekskwaliteiten van Roxane aan het licht komen”. Doordat twee vrouwen, Janny en Lien Brilleslijper, de hoofdrollen vervullen, zowel in het boek als in werkelijkheid, krijgt het boek een „krachtige feministische lading” aldus de jury. In deze geschiedenis wordt rechtgezet dat actief verzet door vrouwen „sterk onderbelicht [is] gebleven in de naoorlogse vertellingen”.

De zussen Brilleslijper waren gelieerd aan antifascistische activisten en huisvestten op het hoogtepunt zeventien onderduikers in de Gooise villa. Uiteindelijk werden ze verraden en kwamen ze in Auschwitz en Bergen-Belsen terecht, waar ze Anne Frank en haar zus Margot ontmoetten.

Tien nominaties

’t Hooge Nest, dat in november verscheen en direct een bestseller werd, is de tiende winnaar van de Opzij Literatuurprijs – voor 2008 was de Annie Romeinprijs een tweejaarlijkse oeuvreprijs voor vrouwelijke schrijvers. Behalve vanwege literaire kwaliteiten worden de winnaars bekroond omdat ze „bijdragen aan de bewustwording, emancipatie en ontplooiing van vrouwen”. Een geldbedrag wint Van Iperen niet; tot enkele jaren geleden kreeg de winnaar van de Opzij Literatuurprijs nog 5.000 euro.

Lees ook dit opiniestuk van schrijver Oscar van den Boogaard (2018): Schrijven als een vrouw: ook dat kan de man. Gun ons de Opzij Literatuurprijs

Voor de Opzij Literatuurprijs waren dit jaar tien boeken genomineerd, zowel non-fictieboeken als romans. Daaronder waren de biografieën Hemelse mevrouw Frederike van Maaike Meijer en De eeuw van Gisèle van Annet Mooij, maar ook romans van Manon Uphoff (Vallen is als vliegen) en Astrid H. Roemer (Gebroken Wit). Vorig jaar won Etchica Voorn met haar roman Dubbelbloed.