Nummers die zich opstapelen als een plastic afvalberg

Popmuziek Het Amerikaanse duo Matmos maakt al vijfentwintig jaar elektronische muziek volgens zelfopgelegde regels. Dit keer werd al het geluid uit plastic gehaald. „Op een avant-gardemanier spelen we met muzikale clichés.”

Deel van de coverfoto van het album Plastic Anniversary.
Deel van de coverfoto van het album Plastic Anniversary.

Waar andere stellen hun jubileum vieren met een feestje of een romantisch samenzijn, zo vieren Drew Daniel en Martin Schmidt hun 25-jarige relatie met een nieuw album. Als Matmos maakt het duo sinds 1997 muziek volgens zelfopgelegde regels. Befaamd is hun album A Chance To Cut Is A Chance To Cure uit 2001 dat geheel bestaat uit geluiden opgenomen tijdens operaties in een ziekenhuis. Hun vorige album Ultimate Care II (2016) maakten ze met de geluiden van hun wasmachine. Hun nieuwste album Plastic Anniversary is geheel opgebouwd uit plastic geluid. Van een plastic schild dat bij de ME wordt gebruikt, tot plastic instrumenten en zelfs een plastic borstimplantaat.

Afvalberg

„We blijven geluiden opnemen en toegestuurd krijgen, ook al is het album allang af”, zegt Martin Schmidt via Skype vanaf een hotelkamer in Belfast waar Matmos de vorige avond optrad. „Dat leek me aanvankelijk een mooi idee, geen album uitbrengen maar doorgaan met nummers maken die zich opstapelen als een plastic afvalberg.”

Om de beurt bedenken ze het thema voor een album. Het album met de wasmachine kwam uit de koker van Schmidt, die daarvoor was weer van Daniel. „Het is leuk om jezelf regels op te leggen en binnen die kaders alle vrijheid te hebben”, zegt Daniel. „Plastic is rijk aan geluid, maar het is lastig om er lagere en warmere tonen uit te krijgen. En daarnaast is plastic beladen met betekenis.”

Daniel, universitair hoofddocent Engels op de John Hopkins Universiteit in Baltimore, heeft de neiging mini-colleges te maken van zijn antwoorden. Het aanvankelijke idee, om het album te vullen met objecten uit hun 25-jarige relatie, kreeg een veto van Schmidt. „We zijn geen democratie, meer een tweemans-tirannie”, grapt die. Daniel: „Maar het was een goed veto. Dat idee was veel te narcistisch. Plastic is interessanter. Het is overal om je heen. We schamen ons er tegenwoordig voor, het vormt een probleem, het is afval. En dan is het interessant of je er muziek van kunt maken. Wij hebben er veel plezier in om op een avant-gardemanier muzikale clichés te maken.”

Afvalcontainers

Met rare geluiden maakt Matmos redelijk toegankelijke popmuziek. Het is voor het duo vooral een leuk spel. Schmidt: „Ik luister graag naar field recordings [omgevingsgeluid, red.]. Dat hebben we ook op het nummer ‘Plastisphere’ gedaan. Alleen doen wij het niet met een opname in een bos, maar met plastic zakjes.”

Drew Daniel wijst op het nummer waar plastic afvalcontainers als drums dienden. „De diepe subbas is nu het cliché van de muziekstijl trap. Wij hebben het met plastic proberen te maken. Alsof je rauwe plastic kookt totdat het muziek wordt.”

In de muziek, maar zeker ook in de promotie van hun albums, komt Matmos over als een duo dat heel veel lol heeft in de muziek. Rijk en beroemd zijn ze er nooit mee geworden. Hun grootste faam bereikten ze toen ze met Björk toerden en meewerkten aan haar albums Vespertine en Medúlla. Maar dat mag de pret niet drukken. „O man, hoe vaak ik niet artiesten spreek die lopen te klagen dat ze weer op tour moeten”, zucht Schmidt. „Alsof ze een of andere vervelende baan hebben. Wat hoopte je dan toen je begon met muziek maken? Is alles mislukt omdat mensen je muziek leuk vonden en je beroemd werd?”

Een heel album over plastic heeft de twee nog bewuster gemaakt van hun eigen gebruik van plastic. Een deel van de opbrengst gaat naar The Ocean Cleanup. „Maar we willen geen predikers worden. Ik heb geen enkele behoefte schuldgevoel op te wekken. Het is moeilijker iets te doen dan mensen een schuldgevoel aan te praten.”

„Nu wijzen mensen ons er op dat onze muziek op plastic cassettes staat”, zegt Schmidt. „Inderdaad ja, maar is dat het probleem? Geloof me, de vuilnisbakken in New York zijn niet gevuld met cassettes van een avant-gardeband. Onze plaat is op gerecycled vinyl geperst. We hopen alleen maar dat het mensen iets bewuster maakt.”

Aan plastic is niet te ontkomen, zegt Schmidt. „We werken met objecten. Dingen die op ons pad komen. En als iets veel op je pad komt, dan is het wel plastic.”

Matmos speelt 14/6 in het Korzo theater in Den Haag. Inl: korzo.nl Het album Plastic Anniversary is verschenen bij Thrill Jockey. Inl: vague-terrain.com