Hittecamera’s verraden ook de best verstopte migranten

Mensensmokkel Dubbelgevouwen in het onderstel van een truck of verstopt tussen de kratten, de politie vindt steeds meer migranten.

Medewerkers van de politie en marechaussee zoeken inklimmers bij een controle in Vlaardingen.
Medewerkers van de politie en marechaussee zoeken inklimmers bij een controle in Vlaardingen. Foto David van Dam

In een kantoortje, op de hoek van gate 2, staart Wikas Orlando (32) naar tientallen kleine beeldschermen. Hittecamera’s verraden ook de best verstopte migranten, zegt Orlando. Hij werkt bij ferrymaatschappij DFDS. Hij wijst naar een röntgenfoto aan de muur: een dubbelgevouwen man verschuilt zich in het onderstel van een vrachtwagen. Vooral tijdens de ochtendspits, als de rotonde voor de terminal volloopt met trucks, ruiken de migranten hun kans. Dan wurmen Afghanen zich tussen de achteras, zegt Orlando. „Super gevaarlijk.”

Medewerkers van de politie en marechaussee zoeken deze dinsdagochtend op het DFDS-terrein in Vlaardingen naar migranten die verstopt zitten in vrachtwagens, ‘inklimmers’ worden ze genoemd. De trucks varen mee op de Seaways-boot van negen uur naar het Verenigd Koninkrijk. In 2017 troffen politie en marechaussee in de Rotterdamse haven 944 verstekelingen aan. In 2018 1371, een groot aantal van hen komt uit Albanië, Afghanistan en Irak. En dit jaar is dat aantal vermoedelijk nog hoger, zegt Richard van Kleef, van DFDS. „Als het met dit tempo doorgaat, gaan we eroverheen.”

De haven van IJmuiden is niet meegerekend. Daar werden in 2017 en 2018 130 en 50 migranten gepakt. De toename in de Rotterdamse haven wordt veroorzaakt doordat er meer controles zijn en door de sluiting van vluchtelingenkamp „de jungle” in Calais. Migranten proberen het vaker via Nederland en België.

Speurhonden

Om vijf uur ’s ochtends verzamelen de dertig medewerkers van de politie en marechaussee zich in een kantoorpand van DFDS voor de briefing. Blauwe vloerbedekking, een systeemplafond. Een plattegrond van de terminal ligt op tafel. De opzet van de actie is simpel. Alle vrachtwagens die de terminal binnenrijden worden aan de kant gezet. Een agent met speurhond loopt een rondje om de wagen. Zodra de hond blaft, wordt de achterklep opengemaakt voor een controle. Als er migranten worden aangetroffen, worden ze overgedragen aan de marechaussee en de vreemdelingenpolitie. Migranten die niet in het bezit zijn van geldige verblijfspapieren en hier geen asiel aanvragen, moeten Nederland verlaten.

De afgelopen weken hingen collega’s van de ‘overkant’ verschillende keren aan de lijn. De Britse havenpolitie. Ze waren op Syriërs en Afghanen gestuit die in een vrachtwagen via Nederland naar het Verenigd Koninkrijk waren gereisd; driemaal maar liefst. De laatste keer ging het om veertien personen. Hoe dat kan? Hondenbegeleider Michael Schellenboom : „Een hond heeft ook wel eens een slechte dag.”

Migranten doen alles om niet gesnapt te worden. Ze verstoppen zich tussen koffiebonen, autobanden, knoflook en luchtverfrissers, omdat ze denken dat de speurhond ze dan niet ruikt. Onzin, zegt Schellenboom. Om te voorkomen dat de CO2-meter aanslaat bij een controle dragen sommige migranten luchtmaskers, zegt politiechef Maarten van Boekel.

Liften vluchtelingen aanvankelijk vooral mee met de vrachtwagen door stiekem via de achterklep binnen te glippen, tegenwoordig snijden ze ook het dak open en reizen ze mee bovenop de lading. Waaghalzen verstoppen zich tussen de achteras. Of ze proberen het zelfstandig via het water. Vorige week probeerde een Eritreeër vanaf IJmuiden Engeland te bereiken. Hij knutselde van bloempotten, flesjes en purschuim een vlot. Zijn ‘roeispanen’ waren gemaakt van takken en pannendeksels.

Alles-inclusief reis

Bij gate 2 klimt een agent ondertussen behendig in de vrachtwagen met gestapelde plastic kratten. Met zijn zaklamp schijnt hij tussen de kratjes door. Migranten zetten hun leven op het spel door zich hier te verstoppen, zeggen de agenten. Als de lading door een scherpe bocht gaat schuiven, riskeren ze geplet te worden. Na een kwartiertje mag de chauffeur doorrijden. Niemand gevonden.

Lees ook hoe Nederlands steeds meer een transitland is geworden voor vluchtelingen die naar het Verenigd Koninkrijk willen.

Mensensmokkelaars spelen in op de wanhoop van migranten om het beloofde land te bereiken. Ze bieden reizen per vrachtwagen aan voor een paar duizend euro per persoon. Via de app wordt de migranten verteld in welke vrachtwagen ze moeten stappen. Het laatste deel van hun schuld hoeven ze pas te betalen als ze in Engeland zijn.

Het gaat steeds vaker om grote groepen vluchtelingen die vervoerd worden, volgens politie en marechaussee. Internationale smokkelaars gebruiken Nederland als doorvoerland. Roy Regterschot van de marechaussee: „De tentakels van die bazen zijn heel lang.” In april en mei troffen de politie en marechaussee grote groepen Syriërs, Palestijnen, Jemenieten, Afghanen en Eritreeërs aan. Sommigen zaten verstopt in een koelcontainer. Hartstikke gevaarlijk, zegt agent Maarten Van Boekel, „Die dingen koelen tot min veertig.”

Bij signalen van mensensmokkel (paspoort ingeleverd, een vrachtwagenchauffeur met veel contant geld op zak, allemaal dezelfde lunchpakketten) worden de vluchtelingen en de chauffeur ondervraagd door de politie. Maar die gesprekken leveren weinig op. Migranten zien het belang niet in van verklaren: de smokkelaar is hun reisbureau. De aanpak van mensensmokkel gaat daarom moeizaam: het aantal veroordelingen loopt terug en alleen de hulpjes worden gepakt, de bazen blijven buiten schot. Er lopen in 2019 45 onderzoeken bij de politie en marechaussee naar mensensmokkel.

Kort voordat de Seaways vertrekt, slaat hond Gigi aan op een blauwe vrachtwagen. Het beest blaft en springt opgewonden tegen de achterkant van de truck.

Hebben de politie en marechaussee na drie uur zoeken met dertig man, onder het oog van meerdere journalisten, eindelijk beet? Een verstekeling of misschien zelfs een grote groep migranten?

Een man in een geel hesje stapt grijnzend uit de achterbak. Verbaasde gezichten alom. „Goed zo”, zegt Michael Schellenboom tegen zijn hond. De man die in de vrachtwagen verstopt zat is een collega van de andere agenten. Je moet de hond soms ook een beloning geven voor het zoekwerk, zegt Schellenboom.