Recensie

Recensie Film

Wel op de festivals, niet in de bioscoop

Eye Elk jaar zijn er films die wel op de grote internationale filmfestivals draaien, maar niet in de Nederlandse bioscopen komen. Deze zomer brengt bioscoop Eye in Amsterdam tien in het oog springende films alsnog in première. Vier tips van NRC.

A Long Day’s Journey into Night , dat vorig jaar in première ging in Cannes, is een tragisch-romantische droom van een film.
A Long Day’s Journey into Night , dat vorig jaar in première ging in Cannes, is een tragisch-romantische droom van een film.
    • Dana Linssen

Ongeëvenaard gebruik van 3D

Dit is geen 3D-film waarschuwt het Chinese A Long Day’s Journey into Night. Maar de 3D-bril die je bij de ingang kreeg zal later nog van pas komen. Na ongeveer een uur belandt hoofdpersoon Luo Hongwu in een verlopen bioscoopje om daar de 3D-film A Long Day’s Journey into Night te bekijken.

Dan is het ook aan ons om onze bril op te zetten voor een film-in-de-film, een grandioos, één uur durend shot die alle losse eindjes uit het eerste deel aan elkaar knoopt. Al weten we dat nooit helemaal zeker, want al snel blijkt Luo er zelf een rol in te spelen: hij biecht aan een pingpongend jongetje op dat hij tijdens de film in slaap viel en nu is verdwaald.

A Long Day’s Journey into Night , dat vorig jaar in première ging in Cannes, is een tragisch-romantische droom van een film, vol knipogen en hommages aan filmmakers als Andrei Tarkovski, David Lynch en Wong Kar-Wai. De manier waarop 3D wordt ingezet is ongeëvenaard en betoverend. Het is niet zomaar een effect, maar heeft echt een functie in de film noir-achtige vertelling over een man die terugkeert naar zijn geboortestad Kaili (de woonplaats van regisseur Bi Gan) en naar zijn herinneringen aan een mysterieuze vrouw. Vrijwel elk shot bevat – via water, stoom, ramen of schaduwen – een spiegeleffect, een breuk in de werkelijkheid. De composities zijn niet alleen een lust voor het oog, maar ook doorkijkjes naar een wereld van verdriet, en verlangen naar verlossing.

Dana Linssen

Filmfragmenten uit San Francisco

Waar komt toch die groene mist vandaan die San Francisco overspoelt? Dat is de vraag waarvoor de politie zich gesteld ziet in The Green Fog. Met als unicum dat de politie-inspecteur het ene moment het gezicht heeft van Rock Hudson, dan weer van Karl Malden of zelfs Chuck Norris. The Green Fog bestaat namelijk uit honderden filmfragmenten die als overkoepelend kenmerk hebben dat ze allemaal gesitueerd zijn in en rond San Francisco. De zeer ingenieus aan elkaar gemonteerde clips zijn min of meer gestructureerd zoals Alfred Hitchcocks meesterwerk Vertigo (1958).

Net als in Vertigo zien we de bezienswaardigheden van San Francisco: Bodega Bay, de Golden Gate-brug, karakteristiek glooiende straten, restaurant Ernie’s. Maar ook bekende Vertigo-situaties: vallende mannen, mensen die gebiologeerd naar portretten kijken.De cinefiel zal zijn hart ophalen: wie is dit ook alweer, uit welke film komt dit? De fraaie aftiteling, bestaande uit alle gebruikte filmtitels, biedt uitkomst

In The Green Fog zit bijna geen tekst, die laten de makers goeddeels weg. Hierdoor ontstaat een soort abstrahering en wordt het een meta-film. Cinema bestaat hier uit acteurs die op elkaar reageren, maar vooral uit terugkerende stijlfiguren: het klauteren over daken bij een politiejacht (gevaar!) of auto’s die bij een achtervolging eventjes uit beeld verdwijnen en weer opdoemen (spanning! of beelden van mensen die vol achterdocht geconcentreerd naar iets luisteren of kijken (paranoia!).

Door het grotendeels weglaten van tekst kan de kijker zich bovendien concentreren op de gezichtsuitdrukkingen van acteurs en actrices. Opeens valt op dat actieheld Chuck Norris een prima acteur is. Wie had dat gedacht?

André Waardenburg

Voetbalregels bedenken als hobby

Infinite Football van de Roemeense filmmaker Corneliu Poremboiu is een curiosum, maar een onderhoudende. Met zijn speelfilms is Poremboiu een van de boegbeelden van de ‘Roemeense golf’. Voor zijn tweede documentaire sprak hij vooral uitgebreid met Laurentiu Ginghina; een broer van een jeugdvriend van hem.

De man slijt zijn dagen als bureaucraat in dienst van de plaatselijke overheid in een provinciestad. Maar al zijn vrije tijd besteedt hij aan het bedenken van nieuwe, betere spelregels voor zijn grote passie: voetbal. De nieuwe regels moeten er toe leiden dat de bal sneller zal gaan. Voetbal moet daardoor een nog aantrekkelijker schouwspel worden. Maar elke nieuwe spelregel levert ook weer nieuwe problemen en bezwaren op. Dan moeten er weer nieuwe spelregels komen. Zo gaat het verder tot in het oneindige.

Zelf voetballen kan Ginghina niet meer door een blessure die hij opliep in zijn jeugd. Niet zozeer door domme pech, vindt hij, maar door verkeerde spelregels. Vandaar zijn missie. Poremboiu weet uit het levensverhaal een parabel te destilleren over Roemenië in communistische en postcommunistische tijden, die eigenlijk verdacht veel gemeen hebben. Ginghina draait rondjes in een vreemdsoortige, statische mengvorm van utopische dromen met zeer weinig kans van slagen en eindeloze gesleutel aan regels.

Een film lang is Poremboiu ook zelf in beeld, terwijl hij sceptische vragen stelt. Hij laat daarbij zien dat hij behoorlijk kan manipuleren. Ginghina vertelt dat hij zijn saaie ambtenarenbaan bij de gemeente zat is. Als mensen deze documentaire zien, komen er vast veel nieuwe aanbiedingen jouw kant op, zegt Poremboiu dan tegen hem. Maar dat gelooft hij natuurlijk zelf niet. Zo maakt hij zichzelf medeplichtig.

Peter de Bruijn

Televerkoper vindt zijn witte stem

Sommige ideeën hangen in de lucht. In de prima Nederlandse tv-film Tom Adelaar ontwikkelde Sharif N’Kongo DeMiranda zich vorig jaar tot top-televerkoper door zich een ‘witte stem’ aan te meten en de naam Tom Adelaar. En verkocht hij al doende zijn ziel.
Dat is in kort bestek ook de plot van Sorry To Bother You van Boots Riley, een satire die vorig jaar in de VS veel stof deed opwaaien. Non-valeur Cassius Green woont met zijn artistieke vriendin Detroit in een garage en accepteert in zijn wanhoop een rotbaantje in een luguber call center met als motto ‘stick to the script’. Tot Green zijn ‘innerlijke witte stem’ ontdekt en als topverkoper in de gouden lift naar de topverdieping van ‘power callers’ belandt. Zo raakt hij vervreemd van zijn stakende vrienden, zijn vriendin en tenslotte zichzelf als zijn CEO hem tijdens een bedrijforgie dwingt „nigger shit, nigger shit” te rappen.

Regisseur Boots Riley was vorig jaar op oorlogspad tegen Spike Lee: diens komedie BlacKkKlansman zou veel te aardig zijn voor de politie – wiens geld Lee zou hebben aangenomen. Het deed een humorloze scherpslijper vermoeden. Een marxist is Boots Riley zeker: het Amerika van Sorry To Bother You is een tentenkamp anno 1933 waar employees in hun auto wonen in de vage hoop op een gouden lift naar de top. En als die hoop vervliegt, dan kan je nog altijd een levenslang contract tekenen bij concern WorryFree: slavenarbeid in ruil voor een gratis stapelbed, fast food en gezondheidszorg. Humor heeft Riley wel degelijk: met al zijn absurdisme en hyperbolen is Sorry To Bother You bij vlagen heel grappig.

Coen van Zwol

Vanaf 12 juli draaien in Eye, Amsterdam de films van Previously Unreleased. Zie: eyefilm.nl