Snel: Toeslagenwet moet minder ‘hardvochtig’

Problemen Belastingdienst Er is volgens staatssecretaris Snel (D66) veel fout gegaan rond het terugvorderen van de kinderopvangtoeslag van ruim driehonderd ouders.

Menno Snel, staatssecretaris van Financiën, bood dinsdag zijn excuses aan.
Menno Snel, staatssecretaris van Financiën, bood dinsdag zijn excuses aan. Foto Remko de Waal/ANP

Een Belastingdienst met tunnelvisie, een wet die te veel gefocust was op fraudebestrijding en te weinig menselijke maat. Er is volgens staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) heel veel fout gegaan rond het stopzetten en terugvorderen van de kinderopvangtoeslag van ruim driehonderd ouders. Veel gezinnen zijn daardoor in grote problemen terechtgekomen. Snel bood afgelopen oktober zijn excuses al aan, deed dat dinsdag nog eens en kondigde bovendien aan de Toeslagenwet aan te passen.

Alle zaken opnieuw bekeken

De zaak draait om een gastouderbureau uit Eindhoven. De GGD kreeg in 2011 signalen dat dit bureau fraude met kinderopvangtoeslag zou faciliteren. Maar bij een herinspectie in 2012 bleek dat daarvan geen sprake was. De Belastingdienst zette daarop de toeslagen van ruim driehonderd ouders desalniettemin stop en vorderde het al uitgekeerde geld terug. Veel ouders kwamen daardoor in financiële problemen – het gaat vaak om kwetsbare ouders zoals alleenstaande moeders.

Snel moest dinsdag toegeven dat het stopzetten van de toeslagen deels was gebaseerd op achterhaalde informatie. Eerder stelde Snel dat de GGD in 2013 nog verdenkingen had rond het gastouderbureau. Ter ondersteuning wees hij op een document uit 2013 waarin de verdenkingen stonden. Maar dat stuk verwees terug naar het onderzoek uit 2011. Trouw en RTL meldden dit eind vorige maand al, maar Snel kwam naar eigen zeggen pas vlak voor Pinksteren tot deze conclusie.

Onder meer die ontdekking was voor Snel reden om een reeks maatregelen aan te kondigen. Allereerst worden alle zaken opnieuw bekeken. Er is inmiddels een onderzoekscommissie op de zaak gezet onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner. Snel wil dat die commissie zo snel mogelijk advies geeft over hoe de zaken beoordeeld moeten worden. „Want als we dat met de oude maatstaven doen, is de kans groot dat we tot dezelfde conclusie komen.” In de tussentijd worden alle terugvorderingen die ouders zouden moeten terugbetalen, stopgezet.

Te veel focus op fraudebestrijding

De commissie onderzoekt ook of de Belastingdienst ouders met een dubbele nationaliteit sneller benadeelde, zoals Trouw en RTL berichtten. Snel stelt daarvoor geen aanwijzingen te hebben gevonden.

Ten slotte moet de Toeslagenwet op de schop. Die is, zo stelt Snel, „te hardvochtig”. Als voorbeeld noemt Snel moeders die tijdelijk in een blijf-van-mijn-lijfhuis zitten: het is dan onmogelijk om een toeslag te krijgen. Dat „gaat te veel uit van de focus op fraudebestrijding in plaats van dienstverlening voor kwetsbare groepen”.

Het is niet de eerste keer dat Snel in de problemen komt door de Belastingdienst, waarvoor hij politiek verantwoordelijk is. Eerder stuitte hij al op een miljoenen kostend probleem rond de erf- en schenkbelasting. Dat Snel nu ingrijpt bij de Belastingdienst laat zien dat de zaak over de kinderopvangtoeslag voor flinke politieke druk zorgt op de staatssecretaris.