Braziliaanse politiek in ban van uitgelekte gesprekken

Lava Jato-schandaal De rechter die ex-president Lula in de cel kreeg, zou vals spel hebben gespeeld, blijkt uit chats onthuld door journalist Glenn Greenwald.

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro (rechts) en Sergio Moro (links)
De Braziliaanse president Jair Bolsonaro (rechts) en Sergio Moro (links) Foto Adriano Machado/Reuters

Het enorme corruptie-onderzoek ‘Operatie Wasstraat’ knakte de afgelopen jaren al vele reputaties binnen de Braziliaanse zakelijke en politieke elite. Dit omkoopschandaal rond industriereuzen Petrobras en Odebrecht bracht naast tientallen parlementsleden en zakenlui ook één zittende en twee ex-presidenten ten val. Zondag nam Operação Lava Jato plots een nieuwe wending: de rechter die het onderzoek lang leidde, raakte zelf in opspraak.

De Amerikaanse nieuwssite The Intercept publiceerde een onthullend drieluik over Sergio Moro. Als onderzoeksrechter in de zuidelijke stad Curitiba was Moro jarenlang de belangrijkste aanjager van het Wasstraat-onderzoek. De Braziliaanse editie van The Intercept kreeg echter een berg aan chatberichten, audiofragmenten, video’s en foto’s in handen die aantonen dat Moro zaken in het geheim afstemde met aanklagers van het Lava Jato-team. Zulke samenspanning zou juridisch vals spel zijn.

Een Braziliaans bouwbedrijf kocht jarenlang Zuid-Amerikaanse politici om. Latijns-Amerika is in de ban van een corruptieschandaal.

De onthullingen veroorzaken grote ophef in het politiek diep verdeelde land. Het was Moro die in 2018 ex-president Luis Inácio ‘Lula’ da Silva (2003-2010) achter de tralies kreeg in de Wasstraat-affaire. De onder linkse Brazilianen nog altijd zeer populaire sociaal-democraat kon vorig jaar door zijn celstraf van twaalf jaar niet meedoen aan de presidentsverkiezingen, die werden gewonnen door de ultrarechtse president Jair Bolsonaro. Moro trad begin dit jaar aan als minister van Justitie in diens kabinet.

Aanhangers van Lula – die volgens peilingen het presidentschap bijna zeker had kunnen winnen – hebben altijd geklaagd dat zijn vonnis een politieke afrekening was. Het nu via The Intercept gelekte materiaal verschaft volop munitie voor die stelling. De onthullingen zijn door Lula’s juridische team gelijk aangegrepen om vrijlating van de ex-president te eisen.

Uit het berichtenverkeer tussen Moro en de aanklagers blijkt hoe hij hun onderzoekslijnen aanbeveelt die Lula in verband kunnen brengen met een dubieuze transactie rond een strandhuis. In een andere conversatie valt te lezen hoe onderling paniek uitbreekt nadat het Hooggerechtshof heeft bepaald dat de krant Folha de São Paulo de ex-president kort voor de stembusgang zou mogen interviewen in diens cel.

In rechtse kringen is al opgeroepen Greenwald het land uit te zetten

Moro stelde dit weekeinde in een reactie dat hij niets fout heeft gedaan en insinueerde dat The Intercept zijn telefoon had gehackt. De website wordt geleid door de Amerikaanse journalist Glenn Greenwald, die in 2012 internationaal doorbrak met zijn primeurs over geheime afluisterpraktijken van de inlichtingendienst NSA, verkregen via klokkenluider Edward Snowden.

Greenwald woont al jaren in Rio de Janeiro en is er getrouwd met een links parlementslid. Hij heeft duidelijk meer sympathie voor Lula dan voor Bolsonaro: onlangs interviewde hij de ex-president in de cel, waarbij hij hem weinig kritisch ondervroeg.

In rechtse kringen is al opgeroepen de Amerikaan het land uit te zetten. Maar Greenwald lijkt zich goed ingedekt te hebben. Hij dreigt snel nog meer te onthullen, ook veel „privacy-gevoelige” informatie te bezitten en over een grotere berg data te beschikken dan destijds bij zijn NSA-lek.