Mogelijk criminele invloed bij tien amateurclubs

Georganiseerde misdaad Bij tien amateurclubs in Brabant en Zeeland zouden criminelen een rol spelen. Het gaat om witwassen, drugshandel of het zwart betalen van spelers.

Foto Remko de Waal/ANP

Bij zeker tien voetbalclubs in het Brabantse en Zeeuwse amateurvoetbal zijn er signalen dat ze onder invloed staan van criminelen. Dat stelt de Taskforce Zeeland-Brabant, een samenwerkingsverband van overheidsdiensten in de strijd tegen de georganiseerde misdaad. Het gaat om clubs waarbij er signalen zijn van dubieuze sponsors, vermoedens van witwassen en drugshandel. De namen van de clubs zijn niet naar buiten gebracht.

De Taskforce Zeeland-Brabant komt zelf niet in actie als er bij clubs signalen zijn van criminele invloeden. Per vereniging waar criminelen de dienst zouden uitmaken wordt gekeken welke overheidsdienst, zoals bijvoorbeeld een gemeente of de Belastingdienst, stappen kan ondernemen.

Verschillende clubs hebben sponsoren die opduiken in onderzoeken naar criminele activiteiten. Bij een club zou een crimineel netwerk zijn geïnfiltreerd. En een dubieuze sponsor zou reisjes regelen en spelers betalen. Een ander voorbeeld is een amateurclub waarbij sponsoren gelinkt worden aan drugshandel en onder de tafel tonnen aan spelers zouden betalen. Ook zijn er clubs waarbij de vereniging dient als ontmoetingsplek voor mensen uit de criminele wereld. Of er zou sprake zijn van witwassen.

Volgens de Bredase burgemeester Paul Depla bestaat het risico dat criminelen die invloed verkrijgen binnen een voetbalclub, een positie in de bovenwereld bemachtigen. Ook kan een voetbalclub een speelbal worden van criminelen. „We hebben het voorbeeld van vv Steenbergen gezien, waarbij criminelen zover waren opgerukt dat de tassen met pillen in de kantine stonden. Bij zo’n club wil je je kinderen niet laten sporten.”

Criminele weldoeners

Vorig jaar publiceerden Tilburg University en onderzoeksbureau Bruinsma het rapport ‘Ondermijning door criminele weldoeners’. Daaruit bleek dat bij een op de drie gemeenten criminelen hun illegaal verkregen vermogen gebruikten om bijvoorbeeld sportverenigingen te sponsoren. In het vervolg op dat onderzoek hebben onderzoekers Toine Spapens en Monique Bruinsma gesprekken gevoerd met de voorzitters van twaalf amateurclubs uit Brabant en Zeeland, waarvan het eerste elftal in de hoofdklasse, tweede divisie of derde divisie speelt. Het doel daarvan was na te gaan of clubbesturen zich bewust zijn van het risico dat zij met criminele weldoeners te maken krijgen en hoe ze daarmee omgaan.

Het onderzoek moet nog worden afgerond, harde conclusies kunnen nog niet getrokken worden. Wel valt het volgens de onderzoekers op dat bestuurders van amateurclubs bezorgd zijn over mogelijke inmenging van criminelen, maar dat het onderwerp tegelijkertijd nauwelijks besproken wordt in de bestuurskamer. Bij vijf clubs geven de bestuurders aan dat ze zelf vermoedens hebben gehad van criminelen die invloed wilden uitoefenen binnen hun vereniging.

Volgens criminoloog Spapens kan de invloed van criminelen er toe leiden dat de sfeer op een club wordt aangetast. „Een criminele sponsor neemt al snel zijn vriendjes mee. Voor je het weet staat een hele motorbende langs de lijn biertjes te drinken. Dat moet je niet willen.” Daarnaast ziet Spapens dat criminele sponsoren bij amateurclubs tot normalisering kunnen leiden. „Als een drugscrimineel een amateurclub flink sponsort, dan kunnen mensen al snel denken: ach, hij zit wel in de pillen, maar het is toch een aardige jongen.”

Niet op komen dagen

Toch is het in de praktijk lastig om te bepalen of potentiele geldschieters van amateurclubs crimineel zijn, merkt Stan Gielen. Hij is voorzitter van de Bredase amateurclub vv Baronie, waarvan het eerste elftal in de hoofdklasse speelt. Begin dit jaar werd Gielen benaderd door een man, die vertelde dat hij in de pers had gelezen dat Baronie er financieel niet goed voor zou staan. Gielen: „Hij had een voorstel. Hij zou met een aantal kennissen een bedrag in Baronie willen investeren. In totaal ging dat om 50.000 euro per jaar. Ik dacht: dat is interessant. Met 50.000 euro is mijn club aardig geholpen, namelijk.”

De voorzitter spreekt af met de man in een hotel. Gielen vermeldt vlak voor de afspraak nog dat hij in het verleden als belastinginspecteur heeft gewerkt. De potentiele sponsor komt vervolgens niet opdagen. Zijn telefoon neemt hij niet meer op. Als Gielen de naam van de potentiële investeerder opzoekt op internet, ziet hij dat de man onderdeel is van het netwerk van een oligarch uit Oost-Europa. „Ik vroeg me toen wel af: waarom is zo iemand, die ik nog nooit ontmoet heb, en die weinig met Baronie heeft, bereid 50.000 euro te investeren? Maar van de andere kant: waar moet ik een grens trekken? Wanneer weet ik of een sponsor crimineel geld meebrengt? Daar heb ik nooit richtlijnen van de KNVB over gezien.” Van de investeerder is nooit meer iets vernomen.

Lees ook: Nederlandse profclubs door KNVB gewaarschuwd voor Zeeuwse zakenman

Kritisch bevragen van een investeerder

Een woordvoerder van de KNVB meldt dat er nader onderzoek moet worden gedaan naar de aard en omvang van het probleem in heel Nederland. De KNVB zegt te beseffen dat het moeilijk kan zijn voor een vereniging om te achterhalen waar het geld van een investeerder vandaan komt. Daarom wil de voetbalbond clubs helpen zodat verenigingen weten welke vragen ze kunnen stellen aan mogelijke investeerders, en dat clubs als het nodig is de overheid kunnen inschakelen.

Ook de Bredase burgemeester Paul Depla beaamt dat het voor bestuurders van voetbalclubs lastig kan zijn om meteen te zien wanneer een potentiele sponsor crimineel is. „Dat iemand crimineel is staat niet op het voorhoofd of op de bankbiljetten.”

Het is volgens de burgemeester daarom belangrijk dat bestuurders van amateurclubs weten waar ze op moet letten als iemand geld wil stoppen in de club, en dat de clubs de hulp van gemeenten of de KNVB kunnen inroepen. „Het kan soms lastig zijn voor een voorzitter om iemand die geld komt brengen kritisch te bevragen. Maar ze moeten dat toch gaan doen. Criminele invloed bij sportclubs is als in je broek plassen: het lijkt eerst lekker warm, maar daarna gaat het ontzettend stinken.”