Recensie

Recensie Muziek

Dirigent Stenz laat alle zeven Faust-fragmenten bloeien

Recensie Scheidend chef-dirigent Markus Stenz roept hemelse en helse krachten op in Schumanns Faust-scènes.

Markus Stenz
Markus Stenz Foto Kaupo Kikkas
    • Joost Galema

Na zeven rijke jaren nam chef-dirigent Markus Stenz in stijl afscheid van zijn Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor. Elke maat bruiste van betekenis en levenskracht in Schumanns Szenen aus Goethes Faust. Dat stuk zweeft ergens tussen opera en oratorium, waardoor het een kwijnend bestaan leidt. Stenz weet wel raad met zulke meesterwerken: plotseling stralen ze weer en vraagt iedereen zich af hoe deze muziek in de kiesholten van de geschiedenis kon verdwijnen.

Er zitten haken en ogen aan het verhaal van Faust, de man die zijn ziel aan de duivel verkocht in ruil voor jeugd en kennis, maar ten slotte verlossing vond in zijn eigen innerlijke streven naar geluk. Goethe bleef tot aan zijn dood schaven aan het epos, en die gevoelens van onvolkomenheid plaagden ook de door hem geïnspireerde componist.

Schumann schreef Szenen aus Goethes Faust van achteren naar voren, met horten en stoten, in negen jaar. Het was dat de waanzin hem te pakken kreeg, anders zou Schumann er ongetwijfeld verder aan hebben gewerkt. Want aan het streven maakt de dood geen einde, geloofde Goethe. Hij hoopte dan ook dat God hem in het hiernamaals niet zou dwingen op zijn lauweren te rusten.

Dirigent Stenz liet Schumanns zeven Faust-fragmenten - zo verschillend van aard - op hun eigen manier bloeien met het Radio Filharmonisch als vruchtbare bodem. Het Groot Omroepkoor bezong engelachtig de hemelse verrukkingen, maar toonde ook zijn huiveringwekkende kant in het ‘Dies Irae’, en als Mefisto’s duivelse grafdelvers, met stemmen die deden denken aan het kwaadaardige wezen Gollem uit Tolkiens Lord of the Rings.

Bekijk twee interviews met Markus Stenz”: over Schumanns Faust en over zijn tijd bij het RFO

In de goede solistencast schitterden bariton Daniel Schmutzhard (Faust) en bas Franz-Josef Selig (Mefisto): hun karakterrollen gaven Goethes poëzie vleugels dan wel diepte. Hier is Schumann op zijn best. In het jubelende slotdeel boetten zijn noten aan dramatische spankracht in, dat kon zelfs de gloeiende vertolking van Markus Stenz niet helemaal verbloemen.