‘AIVD bracht misdaadjournalist Bas van Hout in gevaar’

Van Hout sprak in het geheim als bron met de dienst. Maar de AIVD maakte „een reeks fouten”, waardoor die informatie lekte naar de onderwereld.

Misdaadjournalist Bas van Hout in 2003, een jaar nadat zijn gesprekken met de BVD/AIVD stopten.
Misdaadjournalist Bas van Hout in 2003, een jaar nadat zijn gesprekken met de BVD/AIVD stopten. Foto ANP

Misdaadjournalist Bas van Hout verkeerde door fouten van inlichtingsdienst AIVD in levensgevaar. Dat bericht de Volkskrant zaterdagochtend. Van Hout sprak tussen 1997 en 2002 als geheime bron met de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorganger van de AIVD. Maar informatie over hem werd onvoldoende afgeschermd, waardoor binnen de onderwereld bekend werd dat hij gesprekken had met de inlichtingendienst. Hoewel de AIVD wist dat Van Hout gevaar liep, waarschuwde de dienst hem jarenlang niet.

Dit blijkt uit een geheim onderzoek van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). De Volkskrant heeft de tekst van dat rapport ingezien en schrijft dat de conclusie luidt dat de staat „onrechtmatig” en „onbehoorlijk” heeft gehandeld.

865.000 euro aan schadevergoeding

In alle stilte heeft de Rijksoverheid inmiddels een schadevergoeding betaald aan Van Hout. Daarop heeft de misdaadjournalist recht omdat hij door de fouten van de AIVD zijn werk niet meer goed kon doen. Dat bevestigde het gerechtshof Amsterdam op 11 december 2018. Veel criminelen wilden niet meer met hem praten. Daardoor verloor hij 70.000 euro per jaar aan inkomsten. Voor de jaren 2009 tot 2015 krijgt hij een bedrag dat stapsgewijs steeds lager wordt. Want de AIVD waarschuwde hem in 2009 in bedekte termen voor een mogelijk lek. Daarna had Van Hout een ander vak kunnen kiezen, is het oordeel. De uitspraak staat gecensureerd, geanonimiseerd en ingekort op Rechtspraak.nl.

Uit onderzoek van de Volkskrant blijkt dat Van Hout 865.000 euro bruto ontving voor gederfde inkomsten, inclusief rente. Daarbovenop komt een onbekende immateriële schadevergoeding.

Echte naam boven gespreksverslagen

Volgens de CTIVD heeft de BVD/AIVD tussen 1997 en 2014 een „reeks van fouten” gemaakt. Zo zou de dienst Van Hout pas tien maanden na zijn eerste gesprek met een AIVD’er een codenaam hebben gegeven. Daarvoor stond zijn echte naam boven de door de dienst opgestelde gespreksverslagen. Zijn naam is op die documenten op een onbekend moment doorgekrast, maar bleef volgens de CTIVD leesbaar. Ook stond in een uitgelekt stuk informatie die direct was te herleiden tot Van Hout.

Al in 2006 had de AIVD Van Hout moeten waarschuwen voor de risico’s die hij liep, maar verzuimde dat. Van Hout had zelf sinds 2010 aanwijzingen dat zijn rol was uitgelekt, maar dat werd steeds ontkend.

Verhinderen van liquidaties

De BVD deed in de periode dat Van Hout met de dienst sprak onderzoek naar corruptie en banden tussen de onderwereld, wapenhandelaars en terroristische organisaties.

In een uitvoerig interview in de Volkskrant beklemtoont Van Hout dat hij de inlichtingendienst alleen tipte als hij wist dat iemand in levensgevaar was. Ook waren criminelen zich er volgens hem altijd van bewust dat ze spraken met een journalist en dat wat ze zeiden openbaar kon worden. De BVD zou de gesprekken volgens Van Hout hebben stopgezet, omdat hij geen namen noemde van misdadigers en in het algemeen te weinig informatie verschafte.