Recensie

Recensie

Zet toeristen lekker aan het werk

Alternatief toerisme Toeristen zijn niet alleen consumenten, ze kunnen ook iets positiefs bijdragen aan de stad. Dat is het idee achter The Untourist Guide to Amsterdam.

Foto Twycer
Foto Twycer

De Britse toerist George Newman komt nietsvermoedend aanlopen op het Mr. Visserplein. Hij krijgt een fietspomp in zijn handen gedrukt. Of hij een paar fietsbanden wil oppompen van voorbijkomende Amsterdammers. Dat wil hij wel, met een grote glimlach gaat hij aan het werk. De ludieke activiteit vormt de aftrap van de lancering van de alternatieve toeristengids The Untourist Guide to Amsterdam. Het idee is simpel, toeristen zijn niet alleen consumenten maar kunnen ook iets bijdragen aan de stad die ze bezoeken. Newman is het daar van harte mee eens. „Wij hebben vrije tijd en het is leuk iets terug te geven aan de inwoners.”

Bij de ‘keuken van het ongewenste dier’ kunnen toeristen stadsduiven plukken en eten. Foto Nicolle Schatborn

De ‘ontoeristische’ gids is geschreven door innovatiestrateeg Eelko Hamer en maatschappelijk ondernemer Elena Simons. Anderhalf jaar geleden hielden ze met een aantal Amsterdammers een brainstormsessie over massatoerisme in de stad. „Ik wil niet alleen zeiken over toeristen, maar geloof in een andere aanpak”, vertelt Hamer. Samen met Simons zocht hij zoveel mogelijk goede doelen in de stad en vroeg of zij daar een toeristisch sausje aan konden geven.

In beschrijving en titel is de gids een kwinkslag naar de geijkte hoogtepunten van een bezoek aan Amsterdam. In plaats van blowen in een coffeeshop kunnen toeristen onkruid wieden in de Fruittuin van Amsterdam-West en nieuwe mensen leren kennen (Weed Dating). En waarom een bezoek aan de Heinekenbrouwerij tussen al die toeristen wanneer je ook bier kan bottelen bij brouwerij De Prael waar mensen met een handicap en psychische problemen werken (Just Brew It). Dat levert bij een biertje veel interessantere gesprekken op. Goedkope Chinese souvenirs met Amsterdamlogo’s vind je overal in de stad; wat ook kan is afval verzamelen, dat inleveren bij de Upcycle Shop op de Wallen en daar ter plekke een souvenir maken. (From Trash to Treasure).

Ook zijn er tientallen simpele activiteiten opgenomen in de gids, zoals een gekke handdruk met een Amsterdammer op de Magere Brug en daar een foto van maken en reizigers uitzwaaien op het station.

Hamer beseft dat hij lang niet alle buitenlandse toeristen kan overhalen, maar denkt dat ongeveer 5 procent van de ruim 7 miljoen buitenlandse toeristen die jaarlijks Amsterdam bezoeken wel openstaat voor deze activiteiten. „Het gaat om het omarmen van het idee dat je als toerist niet alleen iets neemt, maar ook iets geeft.” Gevolg is dat er meer contact ontstaat tussen toeristen en de inwoners. Internationale media, die al publiceerden over de gids, slaan vooral aan op dat gegeven.

Internationale media slaan vooral aan op de activiteit ‘Marry an Amsterdammer for a day’

De Britse kranten The Telegraph en The Independent en de Nieuw-Zeelandse NZ Herald schreven over ‘Marry an Amsterdammer for a day’. Elke maand kunnen toeristen, na de huwelijksplechtigheid in De Pijp, een dag lang optrekken met een bewoner. Deze maand is dat een vluchteling uit Rwanda die toeristen graag meeneemt naar activiteitencentrum Boost. Begin augustus is er een speciale ‘gay for the day’ met Nassiri Belaraj, oprichter van Pink Marrakech. Een toerist kan dan helpen met de decoratie van zijn boot voor de Gay Pride.

Toeristen pompen de banden van fietsen van Amsterdammers op. Foto Cyrus Frisch

Op het Mr. Visserplein fietsen de meeste mensen gewoon door. Zelfs een gratis ijsje kan ze niet overtuigen. „Staan jullie er zo nog?”, roept iemand in het voorbijgaan. Of Amsterdammers zitten te wachten op ontmoetingen met toeristen, weet Hamer niet. Hij hoopt vooral dat buitenlandse bezoekers beseffen dat ze zelf iets kunnen veranderen aan het negatieve imago dat over hen heerst. Bijvoorbeeld door bij de Bakkerswinkel in het Westerpark een picknickset te kopen en mensen in het park uit te nodigen voor een gratis lunch onder het mom: Don’t feed the animals, feed the Dutch. Bedrijfsleider Tommy Bes was snel overtuigd van dit idee. „Ik vind het een grappig concept en mooi om een positieve draai te geven aan het toerisme in de stad.” Hij is heel benieuwd of het idee aanslaat. Toeristen betalen 14 euro per persoon voor het eten plus 50 euro borg voor de houten kisten.

De Amerikaanse toerist Anna Larson die met ons een aantal activiteiten bezoekt is vooral te spreken over het verzamelen van plastic in de stad en het maken van een souvenir. „Ik hou er niet van om mij als typische toerist te gedragen door een rijtje bezienswaardigheden af te lopen. Ik vind het veel leuker om de lokale cultuur te kennen en ook duurzaam bezig te zijn.” Hamer herkent dit verhaal. Hij ziet de alternatieve toeristengids als deel van een bredere beweging van zo duurzaam mogelijk toerisme waarbij mensen op zoek zijn naar speciale belevenissen en bijzondere verhalen. Zo verzorgt stichting Plastic Whale sinds 2011 speciale boottochten door de grachten. Het doel: plastic vissen en van het gevangen afval een nieuwe boot bouwen.

In het tijdelijke kerstbomenbos kunnen toeristen hun eigen culturele tradities toevoegen aan de boom. Foto Nancy Wiltink

Ook de boottocht van de onlangs opgerichte rederij Lampedusa past in deze trend. Bezoekers worden rondgevaren op een Noord-Afrikaanse boot, gebruikt door vluchtelingen tijdens hun tocht naar het Italiaanse eiland Lampedusa. De gidsen en kapiteins van deze rederij komen uit Eritrea, Somalië, Syrië en Egypte. Zij vertellen, samen met een Nederlandse crew, over de verbintenis tussen immigratie en Amsterdam en hoe nieuwkomers de stad hebben gevormd. Hamer: „Wij vinden dit een heel gaaf initiatief omdat het een ander verhaal vertelt over Amsterdam. Het enige wat we van toeristen vragen is om het zoveel mogelijk te promoten.”

The Untourist Guide to Amsterdam is verschenen bij Querido en kost 9,99 euro. Het boekje is te koop bij verschillende boekwinkels in de stad en bij de I Amsterdam Store. Via untouristguide.com kunnen toeristen een activiteit boeken.