‘Waar dit heengaat, weet niemand. Zelfs ik niet’

Dagboek Noa Pothoven hield jarenlang minutieus bij wie haar behandelden. Zorgzaam en bot wisselden elkaar af, blijkt uit haar boek uit 2018.

‘Als ik morgen niet kan beloven dat ik geen zelfmoord pleeg, nemen ze me op. En ik kan het gewoon niet beloven. Ik wil dood’, schrijft Noa Pothoven, die zondag overleed nadat ze gestopt was met eten en drinken. Talloze behandelingen, klinieken en gedwongen opnames onderging ze. Het begon met een noodkreet aan een juf, gesprekken met haar ouders, een behandelaar en een kinderarts omdat Noa ondergewicht heeft. Veertien jaar was ze toen ze vijf weken lang werd opgenomen in het ziekenhuis waar ze gedwongen voeding kreeg om daarna verder behandeld te worden in een eetstoorniskliniek.

Minutieus houdt Noa bij wat er gebeurt tussen 2015 en 2018: hoe ze zich voelt, welke stemmen in haar hoofd ‘de werkelijkheid’ weergeven en wat de omgeving zegt en doet. Het is allemaal terug te lezen in haar boek Winnen of Leren (2018).

Bevreemdend is het om te lezen dat het jaren duurt voordat de behandelaars erachter komen dat Noa op haar veertiende is verkracht door twee mannen en eerder al was aangerand. „Misschien hadden ze destijds wel meer moeten doorvragen”, schrijft de moeder in een chatbericht aan Noa wanneer ze twee jaar later wederom gedwongen opgenomen is en de zoveelste behandeling niet aanslaat.

Eetstoornis

Behalve een verslag van een meisje tussen de 14 en 16 jaar is Winnen of Leren ook een boek waarbij duidelijk wordt hoe instanties er niet in slagen de juiste behandeling te vinden. Zo ligt bijvoorbeeld lang de focus op het eten en op het zelfbeeld van Noa, dat niet klopt. „Ik ga me steeds meer ergeren aan de eetstoorniskliniek. Ze zijn compleet gebrand op gewicht, en ze lijken bijna te vergeten dat anorexia helemaal niet om gewicht gaat”, constateert Noa bijvoorbeeld al snel.

Behalve vele betrokken behandelaars zijn er ook de toezichthouders in jeugdinstellingen, waar ze bijvoorbeeld net zo lang aan tafel blijven zitten totdat ze haar bord leeg heeft. Begeleiders beschuldigen haar van aanstellerij en egoïsme. Wanneer Noa zich voor de zoveelste keer snijdt en ze weer in de separeer ligt, vraagt ze via een intercom om hulp. De reactie: „Ik heb geen tijd voor jouw onzin. Je stelt je aan. Je zoekt het maar uit.” Een andere verzorger roept haar toe: „Je hebt geen recht om je zo te gedragen, je bent niet verkracht ofzo.”

22 uur op kamer

Vele sessies en therapieën passeren de revue zonder succes. Ze komt in instellingen voor kinderen met gedragsstoornissen, zit 22 uur op haar kamer „Mijn eetstoornis vindt het hier wel leuk”, merkt Noa droog op omdat ze alleen op haar kamer eet. Een instelling waar ze wel de eetstoornis koppelen aan trauma heeft een wachttijd van enkele maanden, en zo gaat het door. Wanneer Noa zich uiteindelijk wendt tot de Levenseindekliniek voor euthanasie, is het antwoord nee: te jong en nog niet uitbehandeld.

Haar boek sluit af met de mededeling: „Waar dit heen zal gaan, dat weet niemand. Zelfs ik niet”. Inmiddels weten we dat wel: Noa overleed zondag thuis nadat ze dagen niet meer had gegeten of gedronken.

Noa Pothoven: Winnen of Leren. Op jonge leeftijd (over)leven met PTSS: depressiviteit, anorexia en zelfbeschadiging. Uitgeverij Boekscout, 374 blz, € 24,-