Afrikaanse varkenspest in Azië is ‘grootste uitbraak dierziekte ooit’

Dierziekte In Zuidoost-Azië worden door varkenspest mogelijk tot 200 miljoen varkens geruimd. In China worden ze ook levend begraven.

In Hanoi wordt een dood varken in een kuil gegooid.
In Hanoi wordt een dood varken in een kuil gegooid. Foto Manan Vatsyayana / AFP

In Zuidoost-Azië slaat een uitbraak van de Afrikaanse varkenspest snel om zich heen. De gevolgen voor de regio zijn nu al groot, en de epidemie kan een ongekende omvang krijgen.

1 Hoe groot is de varkenspest-epidemie in het gebied?

Die is enorm. In augustus 2018 dook de Afrikaanse varkenspest, een zeer besmettelijke en voor varkens dodelijke virusziekte op in China. Dat gebeurde nooit eerder in Zuidoost-Azië. In de afgelopen maanden raakte langzaam maar zeker de hele regio besmet. Nu is hek van de dam.

Veterinair epidemioloog Dirk Pfeiffer zei donderdag in de Britse krant The Guardian dat dit „de grootste uitbraak van een dierziekte ooit is”. Dat beaamt Willie Loeffen, deskundige op het gebied van Afrikaanse varkenspest bij instituut Wageningen Bioveterinary Research. „Je zou dat wel kunnen zeggen, als je ziet om hoeveel dieren het gaat en hoe snel de ziekte zich verspreidt.”

Begin mei waren er volgens de wereldorganisatie voor dierziekten OiE nog 159 nieuwe uitbraken in twee weken, de laatste rapportage meldde er 2.607. De officiële meldingen zijn bijna zeker een onderschatting. Op basis van rapporten en berichten schat Loeffen dat al miljoenen varkens geruimd zijn, wellicht al 10 miljoen. „We horen geruchten dat dat kan oplopen naar 200 miljoen varkens voordat de uitbraak stabiliseert.”

2 Wat is ertegen te doen?

In dit stadium heel weinig meer. Boeren hebben geen andere keus dan het doden van al hun varkens, zodra een varken op hun boerderij of erf ziek wordt. De ziekte is niet gevaarlijk voor mensen.

Van eerdere uitbraken van andere varkensziekten in Azië, zoals mond- en klauwzeer en klassieke varkenspest, is bekend dat epidemieën zich daar nauwelijks laten beteugelen. Er zijn veel kleine boeren die slechts een paar of enkele tientallen varkens houden, waarbij er weinig aandacht is voor hygiëne.

De situatie bij Afrikaanse varkenspest is nog erger, omdat geen vaccin tegen de ziekte bestaat. Alleen al het ruimen van miljoenen dieren tegelijk zorgt voor logistieke problemen en groot dierenleed. Op sociale media circuleert een video, klaarblijkelijk uit China, waarop te zien is hoe honderden varkens in een kuil gegooid worden om levend te worden begraven. Er zijn ook berichten over varkens die levend worden verbrand.

3 Hoe groot is de economische schade?

Die kan voor Azië groot zijn. Als daadwerkelijk 200 miljoen varkens afgemaakt zullen worden door de uitbraak, is dat ongeveer een derde deel van de hele varkensstapel in de regio – en een vijfde van alle varkens ter wereld. In China leven zo’n 500 miljoen varkens. In de Zuidoost-Aziatische regio worden in totaal nog eens 100 miljoen varkens gehouden – Vietnam heeft een grotere varkensstapel dan Nederland.

Lees ook: Het zwijnenhek van de Denen is voor veel Duitsers een gruwel

Varkensvlees is in Azië een goedkope bron van eiwit. Het is onvermijdelijk dat prijsstijgingen zullen volgen. De Rabobank schreef in april te rekenen op 25 tot 35 procent productieverlies in China, waardoor de Europese – en dus ook de Nederlandse – export van varkensvlees zal aantrekken. Nederland voert 70 procent van zijn varkensvlees uit.

De Rabobank noemde de marktkansen die de Aziatische epidemie de Nederlandse varkensboeren biedt een „positieve ontwikkeling”, maar waarschuwde ook voor de kans op een uitbraak in Nederland. In Oost-Europa worden al sinds vorig jaar uitbraken gemeld bij varkens en wilde zwijnen.