‘Vanaf de Everest-top zag ik 900 man’

Bergbeklimmer Wilco Dekker Hoe trager het tempo, door de drukte, hoe gevaarlijker het wordt voor klimmers op grote hoogte. Wilco Dekker haalde desondanks de top.

Wilco Dekker op Mount Everest.
Wilco Dekker op Mount Everest. Wilco Dekker

De top van de Mount Everest is nabij als Wilco Dekker steeds ongeduldiger wordt van een obstakel dat hem de weg omhoog dreigt te versperren. Het is de vrouw voor hem. Ze klungelt met touwen en gespen en komt zo moeizaam vooruit op de rotswanden dat haar sjerpa haar duwtjes moet geven.

Dekker staat versteld. Wat doet zij op deze plek? Aan alles ziet hij dat deze klimster niet met autobanden door mul zand heeft gezeuld, zoals hij zelf ter voorbereiding heeft gedaan. Hij beklom bergen op alle continenten en trainde vijf jaar voor deze helletocht naar de hemel. „Hurry, please”, roept hij naar de vrouw. Ook zijn Nepalese sjerpa begint te vloeken. „Come on.”

De sjerpa van de vrouw verontschuldigt zich, maar wil hen niet voorbij laten gaan. Dekker zou zich kunnen losklikken van het touw dat iedereen deelt, om vervolgens om de vrouw heen te lopen, maar hij zou niet de eerste zijn die uitglijdt en reddeloos de diepte in stort.

Dus wachten ze. Geërgerd. Hoe trager het tempo, hoe groter het risico op hallucinaties, hartkloppingen, bevriezingen en andere verschijnselen die zich boven 7.500 meter hoogte kunnen voordoen. Terwijl hij drie liter per minuut aan kostbare zuurstof verbruikt, zwaait Dekker zijn handen als molenwieken rond om de bloedtoevoer naar zijn vingers op gang te houden. Aan de warme thee in zijn thermosfles heeft hij niks, de dop is vastgevroren. Zesendertig uur niks drinken – ook dat nog.

Toch haalt hij de 8.848 meter hoge top. Het is 23 mei, half zes in de ochtend en zeven minuten lang kijkt hij uit over de Himalaya vanaf een plateau zo groot als een gemiddelde zithoek. Geen kwartier zoals gehoopt – daarvoor was het te druk.

Zuurstofgebrek

Nu, twee weken later, is hij weer thuis en hebben we het over dé foto die twee weken geleden het internet over ging: file op de Everest. Honderden klimmers in de rij als tieners voor een concertkaartje – de magie van ’s werelds hoogste berg ging in één beeld verloren.

Zie ook De foto van een Nepalese bergbeklimmer die de drukte op de Mount Everest liet zien

Bij de filevorming vielen, voor zover bekend, elf doden. Alleen 2014 (17), 2015 (14) en 1996 (12) waren dodelijkere jaren. Toen vormden sneeuwstormen en lawines de oorzaak, nu vooral de drukte.

„Er waren mensen op de berg die er eigenlijk niet thuishoorden”, zegt Dekker. „Van zo’n vrouw voor me vraag ik me af of ze dit had moeten doen. Maar ja, ze haalde wel de top.”

Door opstoppingen kwamen meerdere klimmers niet uit met hun zuurstof. De meeste slachtoffers vielen aan de kant van Nepal, de zuidroute, waar 378 vergunningen van 11.000 euro elk waren verstrekt. Dekker klom via de langere Chinese route, aan de noordzijde, waar een vergunning 9.000 euro kost en minder klimmers worden toegelaten. Onderweg zag hij een dode. Iemand die er vermoedelijk al jaren lag.

Er waren mensen op de berg die er eigenlijk niet thuishoorden

„Toen ik vanaf de top naar de andere kant keek, schrok ik van de hoeveelheid mensen die ik zag. Inclusief sjerpa’s heb je het over zo’n 900 man. Aan onze kant waren het er max 300. Nepal heeft het geld nodig, China niet. Je ziet het verschil aan de wegen. Als je vanuit China Nepal binnenrijdt, houdt het asfalt op.”

Toch heeft hij ook aan de noordzijde drukte ervaren. „Je moet je voorstellen dat je met zijn allen vastzit aan een 8 millimeter dikke lijn die door de sjerpa’s aan de berg is bevestigd. Heen en terug. Dus als jij omlaag gaat, moet je langs anderen die omhoog gaan. Je klikt je los, houdt de ander stevig vast en klikt je dan weer vast. En dat om de twee meter.”

„Ik verbaasde me soms over de onervarenheid van klimmers. Er was bijvoorbeeld iemand die ter plekke een pak huurde, maar niet van tevoren had getest hoe dat nou werkt als je je behoefte moet doen. Er zit een rits in aan de onderkant, zodat je hurkend kunt poepen of plassen. Kwestie van wennen en oefenen. Als iemand met zo’n pak zit te klungelen, kunnen wij niet verder. Wachten is niet erg. Wel als het onnodig is.”

Wilco Dekker

Wijntjes op de berg

Voor hem is bergbeklimmen een terugkeer naar de basis. Een symbiose tussen mens en natuur, gespeend van comfort en luxe. De expeditie waarbij hij zich aansloot, was met een kleine 35.000 euro de goedkoopste. Sommige zijn twee keer zo duur, maar dan is er een betere kok aanwezig en slapen klimmers in het basiskamp niet in een koepeltentje maar in een grotere tent met een echt bed, met een nachtkastje ernaast.

Lees ook: het interview met Wilco Dekker voordat hij Everest beklom

„De grap over Nutellawinkels op de Everest komt in de buurt van de werkelijkheid. Sommige expedities hebben hun eigen bar opgezet, waar hun klanten onbeperkt kunnen drinken. Er waren Italianen die vier tonnen voedsel mee hadden. Pakken wijn, hompen vlees. Ik heb niks gedronken. Wat als ik de top niet had gehaald? Dan had ik aan mezelf niet kunnen verkopen dat ik wel aan de alcohol zat. En zeker niet aan mijn sponsoren.”

De grap over Nutellawinkels op de Everest komt in de buurt van de werkelijkheid

Dekker baalt dat de beklimming andere associaties oproept dan de eeuwige roem die Sir Edmund Hillary en Tenzing Norgay in 1953 verworven door als eerste de top te bereiken. Nu gaat het over files en bucketlists.

Hij is erop tegen dat expedities meer comfort gaan aanbieden tegen hogere prijzen. Meer zuurstofflessen, meer sjerpa’s per persoon. „Het zal minder training vereisen en het zal nog meer avonturiers aantrekken die op zoek zijn naar een snelle kick. Wat als je het niet redt? Er zijn acht sjerpa’s nodig om iemand te redden, wat duizenden euro’s kost. Bij ons liep een Australiër mee die het voor de derde keer zonder zuurstof ging proberen. Hij haalde het weer niet en moest worden gered. Nu ligt hij met orgaanuitval in het ziekenhuis in Kathmandu. Wanneer verdien je het nog om gered te worden? De Everest is de Moedergodin van de aarde. Die verdient respect.”