Planbureaus: één CO2-taks is de beste optie

Broeikasgas Als je de uitstoot van CO2 extra gaat belasten, zoals het kabinet wil, werkt één prijs voor alle sectoren het best, becijferden planbureaus PBL en CPB. De nadelen, zoals banenverlies, zijn beheersbaar.

Een belasting op alleen de uitstoot van de industrie levert minder welvaart op voor huishoudens volgens de planbureaus.
Een belasting op alleen de uitstoot van de industrie levert minder welvaart op voor huishoudens volgens de planbureaus. Foto Jerry Lampen/ANP

Eén prijs op de uitstoot van CO2 voor de hele economie werkt het best om de uitstoot terug te dringen.

Dat concluderen het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau vrijdag na doorrekening van diverse varianten van een CO2-taks. De nadelen, zoals weglek van uitstoot naar het buitenland of het verdwijnen van banen uit Nederland, zijn beheersbaar. Het risico kan vooral worden beperkt door schone technologie te subsidiëren.

Een uniforme CO2-heffing voor alle sectoren is volgens de onderzoekers relatief goedkoop in vergelijking met ander klimaatbeleid. Verder verschuiven op deze manier de kosten voor de transitie meer van gezinnen naar bedrijven.

De planbureaus rekenden vier varianten van een nationale CO2-taks door. Bij twee varianten geldt de heffing voor de hele economie, bij de andere twee voor alleen de industriesector. Daarbij is er steeds één optie waarbij de opbrengst volledig aan huishoudens wordt teruggegeven, en een andere optie waarbij de opbrengst deels terugkeert naar de industrie in de vorm van subsidies voor schone technologie.

‘Verstandige heffing’

Een belasting op alleen de uitstoot van de industrie levert minder welvaart op voor huishoudens, volgens de planbureaus. De werkgelegenheid in de industrie zelf daalt sterk als de opbrengst van de heffing wordt teruggeven aan huishoudens.

De planbureaus schrijven dat de nadelen nog verder beperkt kunnen worden door samen met buurlanden beleid te maken.

In het stuk schetsen de planbureaus opnieuw de dilemma’s voor het kabinet bij het invoeren van een nationale CO2-taks. Een taks is een goede manier om de uitstoot van broeikasgas CO2 te laten dalen, maar er is een prijs: het risico dat de uitstoot zich naar andere landen verplaatst.

Lees ook: Verder nadenken over de CO2-heffing

Het kabinet zoekt juist een „verstandige heffing” die de CO2-uitstoot bij de industrie fors reduceert maar bedrijven niet wegjaagt. De planbureaus wijzen erop dat ook andere Europese landen het akkoord van Parijs hebben getekend. „Het lijkt niet onredelijk om te verwachten dat omliggende Europese landen de komende jaren waarschijnlijk hun klimaatbeleid gaan aanscherpen.”

De planbureaus schetsen in deze studie in hun algemeenheid de gevolgen van een prijs op de uitstoot van CO2. De doorrekening van de concrete voorstellen voor een CO2-taks van PvdA, GroenLinks en kabinet volgt later.

De analyse van het CPB komt op het moment dat het kabinet zich buigt over een nationale heffing op de CO2-uitstoot van de industrie die boven op de al bestaande Europese heffing (ETS) komt. Aanvankelijk kwam de industrie zelf met het voorstel, in het kader van het aanstaande klimaatakkoord, om een bonus-malusregeling op te tuigen. Daarbij zouden bedrijven zelf doelstellingen formuleren om de uitstoot te beperken en boetes krijgen als zij zich niet aan die doelstellingen houden.

Het kabinet vond dit onvoldoende en kondigde in maart aan met „een verstandige heffing” te komen. Het aanvankelijke plan om al in mei met een voorstel te komen liep volgens premier Rutte door „de complexiteit” spaak. De verwachting is nu dat de voorstellen over twee weken worden gepresenteerd.