'Als er een demonstratie komt, kan het weer uit de hand lopen'

De burgemeester van Eindhoven heeft donderdag opnieuw een demonstratie van anti-islambeweging Pegida bij een moskee verboden. Toestaan leidt tot ongeregeldheden, verbieden schaadt het demonstratierecht.

Aanhangers tijdens een demonstratie van Pegida richting de Al-Fourquaan moskee in Eindhoven
Aanhangers tijdens een demonstratie van Pegida richting de Al-Fourquaan moskee in Eindhoven Foto ROB ENGELAAR/ANP

Het is rustig rond de Al Fourqaan-moskee, een bakstenen gebouwtje met groene kozijnen in het noorden van Eindhoven. Moskeegangers lopen naar binnen, buurtbewoners laten de hond uit. „Hopelijk blijft dat zo”, zegt moskeebezoeker Ahmed Ait Baalal. „Maar ik denk dat als er weer een demonstratie komt, het weer uit de hand kan gaan lopen.”

De anti-islamactivisten van Pegida mogen politiek ver verwijderd zijn van de anti-Zwarte Piet-activisten, ze hebben ook wat gemeen

De plek rondom het gebedshuis is een hoofdpijndossier geworden voor burgemeester John Jorritsma. Eind mei liep een demonstratie van de anti-islamitische organisatie Pegida mis: jongeren, van wie enkelen met een Turkse vlag, gooien met stenen naar de politie en richting de demonstranten. En nu wil Pegida op dezelfde plek nogmaals demonstreren.

Het begint allemaal begin mei, als Pegida aankondigt te willen demonstreren bij en tegen de Al Fourqaan-moskee, bij de start van de ramadan. Er wordt toestemming verleend, maar Pegida haakt af. Volgens Pegida-voorman Edwin Wagensveld omdat er hoge hekken zouden staan met plastic zeil, waardoor niemand Pegida ziet. Eind mei volgt een nieuw moment, waarbij het misgaat, daarna verbiedt burgemeester Jorritsma twee nieuwe aanvragen van demonstraties die deze week zouden plaatsvinden, op donderdag en zaterdag.

Demonstreren is een grondrecht

De Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen publiceerde vorig jaar een onderzoeksrapport over het demonstratierecht. Volgens hem is demonstreren een grondrecht en moet een burgemeester dat niet zomaar blokkeren. Van Zutphen: „Als een demonstratie wordt verboden, schaadt dat het fundamentele recht om je mening te uiten. Een verbod is alleen gerechtvaardigd in extreme omstandigheden, bijvoorbeeld als er risico is op een terroristische aanslag.”

Volgens Van Zutphen heeft de Eindhovense burgemeester John Jorritsma het verbieden van de demonstratie van Pegida in Eindhoven te weinig onderbouwd. „Het lijkt er nu op dat als er genoeg gedreigd wordt, een ander de mond gesnoerd wordt. Te snel verbieden is het uithollen van het demonstratierecht.”

Geen ander aanbod

Wel zegt de Ombudsman dat een burgemeester beperkingen kan opleggen, zoals een andere plek waar gedemonstreerd mag worden. Volgens Pegida-voorman Edwin Wagensveld is dat niet aangeboden. De Eindhovense burgemeester John Jorritsma wil niet inhoudelijk reageren.

Veel bewoners in de buurt rondom de moskee begrijpen niet waarom een demonstratie per se naast de moskee moet. „Ik had de ME in mijn straat staan”, zegt bewoonster Marian Boon. „Ik steun de burgemeester als hij het verbiedt.” De voorzitter van de Al Fourqaan-moskee wil niks zeggen.

Inmiddels liggen er bij de gemeente Eindhoven drie nieuwe verzoeken van Pegida, voor demonstraties op 11, 12 en 13 juni. Eindhovense burgemeester Jorritsma heeft daarover donderdagmiddag overleg gehad. Een woordvoerder laat weten dat eerst het gesprek wordt aangegaan met de indieners.

Pegida-voorman Edwin Wagensveld wil daar niet al te veel op vooruitlopen. „Maar ik ga niet akkoord met een andere plek. Pegida heeft gewoon recht om bij de moskee te demonstreren. Wij zitten nu in een riante stoel. De burgemeester heeft een probleem en niet wij.”