Recensie

Recensie

Ongemakkelijke vaagheid in dit boek over president Trump

Michael Wolff Net als voor zijn eerdere beststeller Fire and Fury is Trumps ex-adviseur Steve Bannon een belangrijke bron voor het nieuwe boek van Michael Wolff over president Trump.

Steve Bannon
Steve Bannon Foto Joel Saget

De belangrijkste zin uit het boek Siege. Trump Under Fire van de Amerikaanse journalist Michael Wolff (1953) staat in het voorwoord. ‘Wanneer ik – onder de voorwaarde dat ik de bron niet zou onthullen – iets over een nog onbekend verhaal, een privégesprek of vertrouwelijke opmerking te horen kreeg, heb ik mijn uiterste best gedaan het uit andere bronnen of documenten bevestigd te krijgen.’ Hier staat dat Wolff na een ‘uiterste best’ niet te beroerd is verhalen te publiceren die slechts één anonieme bron hem heeft ingefluisterd.

Deze ruime opvatting van journalistieke ethiek leverde Wolff na zijn vorige boek, Fire and Fury, over het eerste jaar van het presidentschap van Donald Trump, al veel kritiek op. Maar omdat hij destijds de eerste was met een inside verslag uit dit wonderlijke Witte Huis, is zijn boek vier miljoen keer verkocht en geldt Wolff als een kenner. Een andere zin uit het voorwoord belooft weinig goeds voor het vervolg: ‘Van degenen in het Witte Huis die me hebben geholpen met Fire and Fury zijn velen niet meer in overheidsdienst.’ Wolffs belangrijkste bron voor Siege – door de Nederlandse uitgever Staat van beleg genoemd – is de man die in 2017 door Trump werd ontslagen toen hij on the record in Fire and Fury werd opgevoerd: Steve Bannon.

Lees ook de recensie van bestseller Fire and Fury: Een Trumpiaans boek met journalistieke manco’s

Van Bannon komen enkele opmerkingen die de nieuwskolommen al hebben gehaald. Hij voorspelt bijvoorbeeld problemen voor Trump door de nog altijd lopende onderzoeken naar zijn zakenpraktijken. ‘“Dit is waarom het geen heksenjacht is – zelfs voor de harde kern is dit het punt waarop hij verandert in gewoon een gewetenloze zakenman, en een die vijftig miljoen dollar waard is in plaats van tien miljard dollar”, zei Bannon. “Niet de miljardair die hij zei te zijn, maar gewoon een stuk tuig.”’

Ranzige roddel

Dat Wolff Bannon zo uitvoerig heeft gesproken, is beslist een pre van dit boek. De leidsman van de rechts-populistische wereldrevolutie heeft een creatieve achterdocht die tot originele theorieën leidt. Maar wat de waarde is van de observaties van deze ex-adviseur over het tweede jaar van de president, blijft onduidelijk.

In het algemeen geldt dat het boek van een ongemakkelijke vaagheid is. Beweringen worden zelden aan een exacte bron toegeschreven, we lezen aanduidingen als ‘medewerkers’. Soms schrijft Wolff ‘omstreeks deze tijd’ hoewel nergens een maand of zelfs maar een jaartal valt te bespeuren. Naast ranzige roddel (nee, Trump is waarschijnlijk niet ‘afgezogen’ door oud-VN-ambassadeur Nikki Haley, maar hij had dat wel verteld aan ‘diverse vertrouwelingen’) heeft Wolff ook serieuzer materiaal te bieden. De deels door Bannon ingefluisterde passages over de leiders van de Republikeinse Partij, senator Mitch McConnell voorop, zijn interessant. Wolff suggereert dat McConnell het resultaat van de midtermverkiezingen van november 2018 (Republikeinse nederlaag in het Huis, overwinning in de Senaat) verwelkomde, omdat dit de Senaat zo onmisbaar maakte voor Trump, en de president dus meer afhankelijk raakte van McConnell. Maar Wolff heeft het meer van buitenaf bekeken, als een analist, dan van binnenuit opgetekend, als de onthuller die hij wil zijn.

Wat wel van binnenuit móet komen, is Siege’s spectaculairste ‘scoop’: Wolff heeft ‘interne documenten die ik via bronnen uit de omgeving van de speciaal aanklager heb ontvangen’, oftewel: interne documenten van het team van speciaal aanklager Robert Mueller die de afgelopen twee jaar onderzoek deed naar mogelijke samenwerking tussen het campagneteam van Donald Trump en Rusland. Twee jaar lang is geen letter uit dat team gelekt en nu ineens weet Wolff ons van alles uit Muellers keuken voor te schotelen.

Wraken

Wolff citeert letterlijk uit memo’s waarin het team van Mueller vrijuit de gedachten laat gaan. Zo onderzoekt men de mogelijkheid een rechter van het hoogste gerechtshof te wraken – kennelijk gericht tegen de pas door Trump voorgedragen conservatief Brett Kavanaugh. Volgens Wolff werd ‘in maart 2018’ een concept-aanklacht tegen de president opgesteld wegens pogingen het onderzoek te torpederen. Opnieuw citeert hij uit het document, onder de aanhef ‘United States of America – against – Donald J. Trump Defendant’.

Het lastige is: meteen na de eerste berichten hierover deelde de woordvoerder van Mueller mee dat de documenten die Wolff „heeft beschreven, niet bestaan”. The New York Times merkte op dat zelfs de aanhef niet authentiek klinkt. In alle aanklachten die Mueller in de afgelopen twee jaar heeft ingediend, heette het The United States v. Michael Cohen of Paul Manafort – waarbij v. voor versus staat: tegen. Zolang Wolff niet de documenten zelf toont, blijft van Siege over wat van Fire and Fury overbleef: veel stoom, weinig kokend water.